Kapitulacja III Rzeszy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kapitulacja III Rzeszy
Ilustracja
Feldmarszałek Wilhelm Keitel podpisujący akt kapitulacji Wehrmachtu 8 maja 1945
Data 8 maja 1945, godzina 23:01 czasu środkowoeuropejskiego[1]
Miejsce Berlin
Strony traktatu
Koalicja Antyhitlerowska  III Rzesza
Przywódcy
Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich Gieorgij Żukow
Stany Zjednoczone Carl Andrew Spaatz
Wielka Brytania Arthur Tedder
Francja Jean de Lattre de Tassigny
III Rzesza Wilhelm Keitel
III Rzesza Hans-Georg von Friedeburg
III Rzesza Hans-Jürgen Stumpff

Kapitulacja III Rzeszy - końcowy akcent II wojny światowej w Europie, który nastąpił 8 maja 1945 o 23:01 czasu środkowo europejskiego (9 maja 1945 według czasu moskiewskiego).

Dzień wcześniej, 7 maja 1945, podpisano pierwszą kapitulację nazwaną później "wstępnym protokołem kapitulacyjnym".

Przygotowanie do kapitulacji[edytuj | edytuj kod]

Na konferencji w Casablance 13 stycznia 1943 Prezydent USA Franklin Roosevelt jako pierwszy ogłosił, że Alianci zaakceptują tylko bezwarunkową kapitulację Rzeszy. European Advisory Commission opracowała zaakceptowany przez państwa Koalicji Antyhitlerowskiej dokument pt. "Warunki kapitulacji Niemiec"[2].

Po śmierci Adolfa Hitlera nowym kanclerzem Rzeszy został Joseph Goebbels (zastąpiony dzień później przez Ludwiga Schwerina von Krosigka) a Prezydentem Karl Dönitz. Utworzył on swój gabinet w Flensburgu. Dönitz, bezpartyjny dowódca Kriegsmarine, starał przedstawić swój rząd jako apolityczny jednak ze względu na brak potępienia nazizmu, używanie jego symboli oraz legalność NSDAP Sowieci i Amerykanie nie zmienili swojego stosunku do państwa niemieckiego. W wyniku ofensyw alianckich na początku maja Wehrmacht bronił się już tylko w Meklemburgii, okolicach Hamburga, południowej Bawarii, w oblężonej Twierdzy Breslau, w odciętych francuskich portach La Rochelle i Saint-Nazaire nad Atlantykiem, w Czechach i na Morawach, na Półwyspie Helskim, w północnej Chorwacji i w północnych Włoszech, w Austrii, zachodniej Holandii, Kurlandii, Danii i w południowej Norwegii[3].

Pierwsza kapitulacja[edytuj | edytuj kod]

Kapitulacja III Rzeszy 7 maja 1945 w Reims
Podpisanie aktu kapitulacji
Akt kapitulacji, strona 1
Akt kapitulacji, strona 2

7 maja o godzinie 02.41 Niemcy, w jednym ze szkolnych budynków – kwaterze głównej Alianckich Sił Ekspedycyjnych generała Eisenhowera w Reims we Francji – skapitulowały przed przedstawicielami armii USA i Wspólnoty Brytyjskiej oraz Armii Czerwonej. W imieniu aliantów pod aktem kapitulacji (później nazwanym "wstępnym protokołem kapitulacji") podpisali:

Warto podkreślić, że nie wywieszono wówczas flagi francuskiej, a zaproszony w ostatniej chwili francuski generał korpusu armii François Sevez – przedstawiciel gospodarzy był podczas tej ceremonii świadkiem, nie stroną.

Ze strony niemieckiej po aktem podpisy złożyli:

  • generał-pułkownik Alfred Jodl - szef sztabu Naczelnego Dowództwa Wehrmachtu i przedstawiciel Naczelnego Dowództwa Wojsk Lądowych
  • major Wilhelm Oxenius - przedstawiciel Naczelnego Dowództwa Lotnictwa
  • admirał Hans-Georg von Friedeburg - przedstawiciel Naczelnego Dowództwa Marynarki Wojennej

Delegacja niemiecka działała z upoważnienia Naczelnego Dowódcy Wehrmachtu i Prezydenta Rzeszy wielkiego admirała Karla Dönitza.

Akt kapitulacji mówił o zaprzestaniu działań zbrojnych przez wszystkie siły lądowe, morskie i powietrzne będące pod dowództwem niemieckim w dniu 8 maja o godzinie 23.01 czasu środkowoeuropejskiego.

Druga kapitulacja[edytuj | edytuj kod]

Kapitulacja III Rzeszy 8 maja 1945 w Berlinie
Podpisanie aktu kapitulacji
Akt kapitulacji, strona 1
Akt kapitulacji, strona 2
Akt kapitulacji, strona 3

Na kategoryczne żądanie Stalina 8 maja (było to o godzinie 23:01, według czasu moskiewskiego nastał już 9 maja, godzina 01:01) w kwaterze Marszałka Żukowa, w gmachu szkoły saperów w dzielnicy Karlshorst w Berlinie powtórzono podpisanie bezwarunkowej kapitulacji Wehrmachtu i innych sił III Rzeszy (z uzupełnieniem w punkcie 2, że kapitulujące wojska zdają broń miejscowym dowódcom koalicji) przed przedstawicielami trzech mocarstw sojuszniczych (Związek Radziecki, Stany Zjednoczone i Wielka Brytania) oraz Francji:

Gen. de Lattre de Tassigny został wysłany do Berlina przez gen. bryg. Charles de Gaulle, przewodniczącego francuskiego Rządu Tymczasowego. Zagroził on samobójstwem, gdyby odmówiono mu prawa do podpisania dokumentu i wywieszenia francuskiej flagi, a podpisujący akt kapitulacji (Wehrmachtu) w imieniu zwyciężonych Niemiec feldmarszałek Wilhelm Keitel skomentował obecność de Tassigny'ego w ten sposób, że powinien on złożyć podpis po obu stronach – składających i przyjmujących kapitulację. W końcu po protokolarnych przepychankach, miejsce na flagę i podpis (po stronie przyjmujących kapitulację, ale też jako świadek) się znalazło.

Akt kapitulacji podpisali:

Również przy "drugiej" kapitulacji delegaci niemieccy, zanim złożyli podpisy, przedłożyli aliantom pełnomocnictwa otrzymane od Naczelnego Dowódcy Wehrmachtu i Prezydenta Rzeszy, wielkiego admirała Karla Dönitza

Konsekwencje[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza kapitulacja spisana była w języku angielskim, druga w angielskim, rosyjskim i niemieckim, z zaznaczeniem, że dwa pierwsze są autentyczne. Obie zawierały w punkcie 4 zastrzeżenie, że niniejszy akt kapitulacji nie stanowi przeszkody dla ogólnego dokumentu kapitulacji nałożonego przez Narody Zjednoczone lub w ich imieniu w stosunku do Niemiec i niemieckich sił zbrojnych jako całości i zostanie przez niego zastąpiony, co nie zostało urzeczywistnione.

Przebieg procesu kapitulacji Wehrmachtu wpłynął w zasadniczy sposób na światową politykę w następnych dziesięcioleciach. Francja uzyskała bowiem dzięki temu status czwartego mocarstwa, dostała swoją strefę okupacyjną w Niemczech, w ONZ – stałe miejsce w Radzie Bezpieczeństwa, a w 2005 roku – wizerunek żołnierza (obok radzieckiego, amerykańskiego i brytyjskiego) na moskiewskim pomniku na Pokłonnej Górze z okazji sześćdziesiątej rocznicy końca wojny. Mniej natomiast ważnym skutkiem faktu, że ceremonia w Berlinie odbyła się – także ze względu na nieporozumienia wokół osoby de Tassigny'ego – dopiero późnym wieczorem 8 maja. Było to powodem tego, że przez następnych czterdzieści kilka lat świat zachodni obchodził rocznicę zakończenia wojny z hitlerowskimi Niemcami 8 maja, a ZSRR i państwa bloku socjalistycznego (w tym PRL) – 9 maja, ponieważ ceremonia odbyła się po północy czasu moskiewskiego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. 9 maja 1945, godzina 01:01 czasu moskiewskiego.
  2. GHDI - Print Document, ghdi.ghi-dc.org [dostęp 2019-05-09].
  3. Kershaw, Ian (2012). The End; Germany 1944-45. Penguin. p. 298.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]