Iwan Koniew

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Iwan Koniew
Ilustracja
marszałek Związku Radzieckiego marszałek Związku Radzieckiego
Data i miejsce urodzenia 28 grudnia 1897
Łodejno, gubernia wołogodzka, Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 21 maja 1973
Moskwa, RFSRR, ZSRR
Przebieg służby
Lata służby 1916–1973
Siły zbrojne Coat of Arms of Russian Empire.svg Armia Imperium Rosyjskiego
Red star.svg Armia Czerwona
Główne wojny i bitwy I wojna światowa

II wojna światowa:

powstanie węgierskie

Odznaczenia
Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Złota Gwiazda Bohatera Związku Radzieckiego Bohater Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej Bohater Mongolii
Order „Zwycięstwo”
Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Lenina Order Rewolucji Październikowej Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Czerwonego Sztandaru Order Suworowa I klasy (ZSRR) Order Suworowa I klasy (ZSRR) Order Kutuzowa I klasy (ZSRR) Order Kutuzowa I klasy (ZSRR) Order Czerwonej Gwiazdy Medal 100-lecia urodzin Lenina Medal „Za Obronę Moskwy” Medal „Za Zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945” Medal 20-lecia Zwycięstwa w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941-1945 Medal „Za zdobycie Berlina” Medal za Wyzwolenie Pragi Medal 20-lecia Radzieckich Sił Zbrojnych Medal 30-lecia Radzieckich Sił Zbrojnych Medal 40-lecia Radzieckich Sił Zbrojnych 50 years saf rib.png Medal 800-lecia Moskwy Krzyż Wielki Orderu Virtuti Militari Order Krzyża Grunwaldu I klasy Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Order Partyzanckiej Gwiazdy I klasy (Jugosławia) Order Klementa Gottwalda Legia Zasługi - Chief Commander (USA) Krzyż Komandorski Orderu Łaźni (Wielka Brytania) Wielki Oficer Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wojenny 1939–1945 (Francja) Krzyż Wojskowy (Wielka Brytania) Order Lwa Białego I Klasy (CSRS) Czechosłowacki Wojskowy Order Lwa Białego „Za zwycięstwo” – Gwiazda I Klasy Krzyż Wojenny Czechosłowacki 1939 Medal Przyjaźni Chińsko-Radzieckiej (Chiny) Order Zasługi Węgierskiej Republiki Ludowej I klasy Order Węgierskiej Wolności Order Suche Batora (Mongolia) Order Suche Batora (Mongolia) Order Czerwonego Sztandaru (Mongolia) Order Ludowej Republiki Bułgarii I klasy Srebrny Order Zasługi dla Ojczyzny (NRD)
Marsz. Iwan Koniew w Pradze, 1945
Znaczek Poczty Kirgistanu z marsz. Iwanem Koniewem, 2005

Iwan Stiepanowicz Koniew (ros. Иван Степанович Конев, ur. 28 grudnia 1897 we wsi Łodejno, zm. 21 maja 1973 w Moskwie) – radziecki dowódca wojskowy, marszałek Związku Radzieckiego (1944), pierwszy dowódca Zjednoczonych Sił Zbrojnych Państw Stron Układu Warszawskiego (1955–1960), dwukrotny Bohater Związku Radzieckiego (1944, 1945), od 23 kwietnia 1955 Honorowy Obywatel Krakowa, Bohater Czechosłowackiej Republiki Socjalistycznej (1970) oraz Bohater Mongolii (1971), deputowany do Rady Najwyższej ZSRR 1.–8. kadencji (1937–1973).

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się we wsi Łodejno k. Podosinowca w rodzinie chłopskiej. W 1912 ukończył szkołę ziemską w sąsiedniej wsi Puszma. Służbę wojskową rozpoczął w 1916, jako szeregowiec w armii carskiej. Po ukończeniu szkoły podoficerskiej został skierowany na Front Południowo-Zachodni. Zdemobilizowany w stopniu sierżanta w 1918.

W 1918 wstąpił do partii komunistycznej WKP(b) i Armii Czerwonej, w szeregach której walczył w wojnie domowej. W 1934 ukończył Akademię Wojskową im. Michaiła Frunzego. Cztery lata później objął dowództwo 2 Samodzielnej Armii Dalekiego Wschodu, a później Zabajkalskiego Okręgu Wojskowego i Północnokaukaskiego Okręgu Wojskowego. W czasie II wojny światowej dowodził 19 Armią, a potem Frontem Zachodnim. 17 października objął dowództwo Frontu Kalinińskiego. Współwinny klęski na przedpolach Moskwy w 1941, omal nie stanął przed plutonem egzekucyjnym. Uratowało go wstawiennictwo gen. Gieorgija Żukowa. Samodzielne dowództwo objął ponownie w sierpniu 1942.

Od czerwca 1943 był dowódcą Frontu Stepowego (później 2 Frontu Ukraińskiego). Na jego czele brał udział w kontrofensywie radzieckiej na łuku kurskim. 20 lutego 1944 mianowany marszałkiem Związku Radzieckiego. Pod jego dowództwem wojska radzieckie wyzwoliły Charków, sforsowały Dniepr i przeprowadziły operację kirowską oraz korsuńsko-szewczenkowską. Dokonał także rozbicia humańskiego zgrupowania wojsk niemieckich. Przeprowadził lwowsko-sandomierską operację zaczepną, w rezultacie czego została zajęta Zachodnia Ukraina. Od maja 1944 dowodził 1 Frontem Ukraińskim, którego wojska doprowadził do Berlina. Jednak mimo lepszej sytuacji strategicznej, Józef Stalin nie powierzył mu zaszczytu uderzenia na Reichstag, centrum miasta. Dokonał tego marsz. Gieorgij Żukow. W końcowym etapie wojny marszałek przeprowadził błyskawiczną akcję, efektem której było wyzwolenie Pragi.

W latach 1945–1946 był dowódcą Centralnej Grupy Wojsk Radzieckich i wysokim komisarzem w Austrii. W trakcie sporu Gieorgija Żukowa z Józefem Stalinem, wraz z innymi oficerami, poparł marszałka. Po jego dymisji ze stanowiska naczelnego dowódcy wojsk lądowych w 1946 objął tę funkcję. Został też zastępcą ministra obrony ZSRR. W latach 1950–1951 został głównym inspektorem Armii Radzieckiej. W roku 1950 był deputowanym do Rady Najwyższej ZSRR, a w roku 1952 – członkiem Komitetu Centralnego KPZR. W latach 1952–1955 pełnił funkcję dowódcy Karpackiego Okręgu Wojskowego. W 1955 po utworzeniu Układu Warszawskiego, był pierwszym dowódcą jego zjednoczonych sił (do roku 1960). W tym samym czasie pełnił funkcję pierwszego zastępcy ministra obrony ZSRR (1956-1960). W roku 1956 dowodził stłumieniem antykomunistycznego i antyradzieckiego powstania na Węgrzech. W latach 1961-1962 w okresie kryzysu berlińskiego był głównodowodzącym wojskami radzieckimi w NRD.

Od roku 1962 zajmował stanowisko generalnego inspektora grupy inspektorów w Ministerstwie Obrony ZSRR[1].

Jest autorem obszernych wspomnień z okresu służby wojskowej - „Czterdziesty piąty” (Warszawa 1968) oraz „Notatki dowódcy frontu” (Warszawa 1981).

Zmarł 21 maja 1973 w Moskwie i został pochowany pod Murem Kremlowskim na Placu Czerwonym. W jego pogrzebie uczestniczyła delegacja Wojska Polskiego z wiceministrem obrony narodowej – zastępcą ministra ds. ogólnych gen. Józefem Urbanowiczem na czele.

Na początku lat 90. utracił tytuł honorowego obywatela Krakowa[2].

Udział w działaniach wojennych na terenie Polski[edytuj | edytuj kod]

18 stycznia 1945 wojska 1 Frontu Ukraińskiego pod dowództwem marsz. Iwana Koniewa zdobyły większą część Krakowa, następnie uprzemysłowiony obszar Górnego Śląska w zasadzie bez strat. Ofensywa wojsk radzieckich, polegała na okrążeniu wojsk niemieckich w taki sposób, iż pozostawiono im wąską gardziel, którą mogli ewakuować się w kierunku na Żory, Wodzisław Śląski, Racibórz oraz Opawę. Katowice zdobyto 27 stycznia 1945, Chorzów zaś 28 stycznia 1945.

Kolejne miejscowości wąskiego gardła zostały zdobyte:

  • Żory – 24 marca 1945 (zniszczenia wyniosły 80% zabudowy miasta);
  • Rybnik – 26 marca 1945 (zniszczeniu uległo 25% zabudowy miasta);
  • Wodzisław Śląski – 26 marca 1945 (zniszczenia wyniosły 80% zabudowy miasta);
  • Racibórz – w 31 marca 1945 (zniszczenia miasta wyniosły 85%[3]);
  • Opawa – 22–24 kwietnia 1945 (znaczna część miasta uległa uszkodzeniu lub całkowitemu zniszczeniu).

Awanse[edytuj | edytuj kod]

  • gen. por. 04 czerwca 1940;
  • gen. płk 11 września 1941;
  • gen. armii 26 sierpnia 1943;
  • marszałek Związku Radzieckiego 20 lutego 1944.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Radzieckie[edytuj | edytuj kod]

Zagraniczne[edytuj | edytuj kod]

Pomnik marsz. Iwana Koniewa w Pradze

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

W 1987 roku wzniesiono w Krakowie pomnik marsz. Iwana Koniewa, którego autorem był prof. Antoni Hajdecki. Pomnik zdemontowano w styczniu 1991[5]. Został on na prośbę Rady Narodowej z Kirowa w Rosji przekazany do tego miasta.

Zespół Piwnicy pod Baranami nagrał utwór pt. Marszałek Koniew, będący fragmentem wywiadu z prof. Antonim Hajdeckim[6]. Muzykę napisał Zbigniew Preisner[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Ryszard Sławecki, Manewr, który ocalił Kraków, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1976
  2. Tamara Barriga: Niechciani honorowi obywatele. Miasta zmagają się z przeszłością. tvn24.pl, 6 kwietnia 2015. [dostęp 2016-03-23].
  3. Kazimierz Popiołek, Historia Śląska od zarania dziejów do 1945 roku
  4. Конев Иван Степанович, www.warheroes.ru [dostęp 2019-03-05].
  5. a b 9 stycznia 1991 r. Pomnik marszałka Iwana Koniewa wywieziony z Krakowa (pol.). nowahistoria.interia.pl. [dostęp 2018-06-10].
  6. Śródmiejski Ośrodek Kultury w Krakowie – M. Jankosz Piwnica pod Baranami. Historia kilku piosenek

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]