Prehoryłe

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Prehoryłe
Bug
Bug
Rodzaj miejscowości wieś
Państwo  Polska
Województwo lubelskie
Powiat hrubieszowski
Gmina Mircze
Liczba ludności (2007) 401
Strefa numeracyjna 84
Kod pocztowy 22-530
Tablice rejestracyjne LHR
SIMC 0895244
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Prehoryłe
Prehoryłe
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Prehoryłe
Prehoryłe
Ziemia50°39′09″N 24°02′32″E/50,652500 24,042222
Strona internetowa miejscowości

Prehoryłewieś w Polsce, położona w województwie lubelskim, w powiecie hrubieszowskim, w gminie Mircze, nad rzeką Bugiem.

W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa zamojskiego.

Historia[edytuj]

Dawniej Prehoryłe było przedmieściem Kryłowa, obecnie jest to wieś. Przed II wojną światową miejscowość tę zamieszkiwali Ukraińcy (60%) i Polacy (40%)[1] – razem ok. 1000 mieszkańców; istniała cerkiew Narodzenia Matki Bożej, zburzona w 1938 r. w ramach akcji polonizacyjno-rewindykacyjnej[2].

Prehoryłe w latach 1943 i 1944 było kilkakrotnie atakowane przez ukraińskie i polskie oddziały. Polska część wsi Prehoryłe została napadnięta przez oddziały UPA przybyłe z Wołynia nocą z 2 na 3 lutego 1944. Spaliły one zabudowania Polaków i dokonały zbrodni na polskiej ludności. Następnego dnia oddział Stanisława Basaja w odwecie zniszczył ukraińską część Prehoryłego oraz zamieszkaną przez Ukraińców wieś Małków. Do kolejnego napadu na Polaków w Prehoryłem doszło 17 lutego; oddział "Rysia" wystąpił w ich obronie, odpierając atak ukraiński. Po raz trzeci ukraiński oddział napadł na Prehoryłe 29 lutego; przebywający jeszcze we wsi Polacy ukryli się w lesie[3]. 8 marca 1944 r. Prehoryłe zaatakował oddział 5 Pułku Policji SS, wsparty przez miejscowych członków Ukraińskiego Legionu Samoobrony. Napastników odparł oddział Batalionów Chłopskich pod komendą Stanisława Basaja „Rysia”, który podpalił następnie gospodarstwa zamieszkałych w miejscowości Ukraińców[4] i zabił mieszkańców[5].

Od 2006 r. OKŚZpNP (Okręgowa Komisja Badania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu) w Szczecinie prowadzi śledztwo – S 67/06/Zi; S 68/06/Zi w sprawie okoliczności pacyfikacji Prehoryłego i Smoligowa, dokonanych w lutym i marcu 1944 r. przez 5 Pułk policji SS.

Komunikacja[edytuj]

Przez Prehoryłe przebiegają 2 drogi powiatowe: ul. Sokalska – 4 km i ul. Kryłowska (Gościniec Witkowski) – 3 km, 2 drogi gminne: ul. Średnia – 4 km, ul. Habarska – 2 km i 7 utwardzonych dróg dojazdowych, w tym ul. Graniczna 3 km, ul. Zielona 3 km, nieoficjalnie ul. Moczuły 1,5 km i ul. Obłonie 4 km; pozostałe to drogi dojazdowe do pól, ok. 10 km.

Turystyka[edytuj]

Prehoryłe leży na „Dołhobyczowskim obszarze chronionego krajobrazu”. W miejscowości znajdują się 3 starorzecza – największe, zwane „Jeziorkiem”, pełni funkcję rekreacyjną w czasie wakacji i posiada plażę – podłoże piaskowe, długość 1 km, maksymalna szerokość 80 m, powierzchnia ok. 2,5 hm² (ha).

W granicach miejscowości znajduje się las liściasty „Szelepy”, słup graniczny rosyjsko-austriacki z 1772 roku oraz cmentarz unicki z zachowanym najstarszym nagrobkiem na Lubelszczyźnie (poza terytorium cmentarzy przykościelnych) z 1788 roku[6].

Przypisy

  1. PREHORYŁE (pol.). [dostęp 2013-02-11].
  2. Grzegorz Kuprianowicz, Sławomir Wyspiański: Zburzona w 1938 r. cerkiew we wsi Prehoryłe (pow. hrubieszowski) (pol.). [dostęp 2013-02-11].
  3. M. Zajączkowski, Ukraińskie podziemie na Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej 1939-1944, Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Studiów Politycznych PAN, Lublin-Warszawa 2015, s. 271-272.
  4. G. Motyka: Tak było w Bieszczadach. Warszawa: Volumen, 1999, s. 186.
  5. M. Zajączkowski, Ukraińskie podziemie na Lubelszczyźnie w okresie okupacji niemieckiej 1939-1944, Instytut Pamięci Narodowej, Instytut Studiów Politycznych PAN, Lublin-Warszawa 2015, s. 279.
  6. Zabytki powiatu hrubieszowskiego. Hrubieszów: Muzeum im. ks. Stanisława Staszica w Hrubieszowie, 2011, s. 116. ISBN 978-83-931607-0-9.