Wiszniów (Polska)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 50°35'13"N, 23°53'21"E
- błąd 39 m
WD 50°39'N, 23°55'E
- błąd 19696 m
Odległość 914 m
Wiszniów
wieś
Ilustracja
Dawna cerkiew
Państwo  Polska
Województwo  lubelskie
Powiat hrubieszowski
Gmina Mircze
Sołectwo Wiszniów
Liczba ludności (2011) 584[1]
Strefa numeracyjna 84
Kod pocztowy 22-530[2]
Tablice rejestracyjne LHR
SIMC 0895362
Położenie na mapie gminy Mircze
Mapa lokalizacyjna gminy Mircze
Wiszniów
Wiszniów
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wiszniów
Wiszniów
Położenie na mapie województwa lubelskiego
Mapa lokalizacyjna województwa lubelskiego
Wiszniów
Wiszniów
Położenie na mapie powiatu hrubieszowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu hrubieszowskiego
Wiszniów
Wiszniów
Ziemia50°35′13″N 23°53′21″E/50,586944 23,889167

Wiszniów (ukr. Вишнів) – wieś w Polsce położona w województwie lubelskim, w powiecie hrubieszowskim, w gminie Mircze.[3][4] Wieś stanowi sołectwo – zobacz jednostki pomocnicze gminy Mircze.[5]

Geografia[edytuj | edytuj kod]

Wiszniów położony jest na południowo – wschodnim skraju gminy Mircze, nad rzeką Bukową na pograniczu Kotliny Hrubieszowskiej i Grzędy Sokalskiej. Najwyższym punktem Wiszniowa, a także całej gminy jest wzniesienie o wysokości 263,7 m n.p.m. Wieś głównie o charakterze rolniczym i sadowniczym ze względu na bardzo dobre warunki do prowadzenia produkcji rolniczej. Niewielki naturalny zbiornik wodny znajduje się w Korczunku (Karczunku), ponadto jest tam kilka sztucznych zbiorników wodnych przeznaczonych na stawy hodowlane. Na północy wsi znajduje się urządzony las mieszany. Na terenie wsi występuje zabudowa zagrodowa, znajduje się tam także osiedle bloków mieszkalnych[6]. Wiszniów sąsiaduje ze wsiami gminy Mircze: Dąbrową, Radostowem, Starą Wsią, Wereszynem oraz wsiami gminy Telatyn: Wasylowem i Poturzynem. Od Hrubieszowa Wiszniów oddalony jest o ok. 26 km, od Lublina ok. 142 km, od Zamościa ok. 47 km, od Warszawy ok. 320 km. Najbliższe przejście graniczne z Ukrainą znajduje się w Dołhobyczowie i oddalone jest o ok. 15 km.[7]

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Wiszniów jest drugą pod względem liczby ludności wsią w gminie Mircze. W 2015 roku według danych gminy Mircze liczba mieszkańców wyniosła 537 osób[8] , w 2011 według Narodowego Spisu Powszechnego 584 osoby.

Wieś Wiszniów ma 584 mieszkańców, z czego 50,0% stanowią kobiety, a 50,0% mężczyźni. W latach 1998-2011 liczba mieszkańców zmalała o 1,5%. Współczynnik feminizacji we wsi wynosi 100 i jest nieznacznie mniejszy od współczynnika feminizacji dla województwa lubelskiego oraz mniejszy od współczynnika dla całej Polski. 60,3% mieszkańców wsi Wiszniów jest w wieku produkcyjnym, 20,5% w wieku przedprodukcyjnym, a 19,2% mieszkańców jest w wieku poprodukcyjnym. Na 100 osób w wieku produkcyjnym przypada we wsi Wiszniów 65,9 osób w wieku nieprodukcyjnym. Ten wskaźnik obciążenia demograficznego jest więc nieznacznie większy od wskaźnika dla województwa lubelskiego oraz nieznacznie większy od wskaźnika obciążenia demograficznego dla całej Polski[9].

Populacja wsi Wiszniów

Części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Wiszniów[10][11]
SIMC Nazwa Rodzaj
0895043 Karczunek część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wzmianki o Wiszniowie pochodzą z 1396 roku. W latach 1426-1435 wieś należała do Mikołaja Mnicha z Grąbca, starosty bełskiego; należała również do niego w 1457 roku. Mikołaj Mnich wymieniany jest w dwóch znanych dokumentach jako właściciel Wiszniowa. Pierwszym z nich jest dokument z 24 października 1426 r., w którym Siemowit, Trojden i Władysław, książęta Mazowsza i Rusi, określają granice należących do Gotarda z Falęcic wsi Rożdżałów, Perespa i Rudno. Drugim zaś jest wystawiony w Uhrynowie 16 czerwca 1435 roku akt nadania przez księcia płockiego i bełskiego Kazimierza wsi Wiszniów i Monaster oraz Nowe Sioło i Syców w posiadanie swemu marszałkowi[12][13]. W roku 1483 Wiszniów należał do Jana Makosieja Młodszego, w 1564 roku właścicielem wsi był Maciej Makosiej, wojski bełski. W tym też roku wieś posiadała 5 łanów (84 ha) gruntów uprawnych[14].

W 1827 roku w Wiszniowie znajdowało się 78 domów i wieś zamieszkiwało 393 mieszkańców. Pod koniec XVIII wieku właścicielami Wiszniowa byli Świeżawscy[15], którzy sprzedali Wiszniów Sewerynowi Kiełczewskiemu[16] w pierwszej połowie XIX wieku. Kiełczewscy mieszkali w modrzewiowym dworze z początku XIX wieku. Według „Leksykonu historycznego...” dwór w Wiszniowie zniszczony został w okresie I wojny światowej, według R. Aftanazego w „Dziejach rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej...” dwór spłonął w 1920 r. Ze Słownika geograficznego wynika, że Wiszniów był podzielony na wieś i dwa folwarki: Wiszniów A i Wiszniów B.[17][18] W 1914 r. w wyniku pożaru, wznieconego przez nieostrożność bawiących się dzieci, spaliły się 22 zagrody włościańskie. Straty wyliczono na 30 000 rubli[19]. Według Spisu Powszechnego z 1921 roku we wsi znajdowało się 105 domów, a liczba ludności wynosiła 622 mieszkańców, w tym 27 Żydów i 422 Ukraińców. Majątek ziemski w 1930 r. liczył 392 ha, dzierżawił go S. Bazewicz[20]. W ostatnich latach przez końcem II wojny światowej dzierżawcą Wiszniowa był Wacław Banaszkiewicz[21]. W 1933 r. i wojewoda lubelski podzielił wieś na trzy gromady: Wiszniów wieś, Wiszniów Duży i Wiszniów Mały.[22][23] W 1944 roku w trakcie akcji Ukraińców z organizacji nacjonalistycznych wymierzonych przeciwko Polakom, większość mieszkańców Wiszniowa zbiegła po ostrzeżeniu o planowanym ataku do sąsiedniego Poturzyna, lecz tam wszyscy zostali zamordowani, a Wiszniów został niemal doszczętnie spalony[24]. Po wojnie szlachecki majątek rozparcelowano i utworzono w jego miejsce państwowe gospodarstwo rolne. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa zamojskiego.

Właściciele Wiszniowa[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym znanym właścicielem był Mikołaj Mnich, po nim Jan Makosiej herbu Prawda[25], Mikołaj i Jan z Wiszniowa, Stanisław Nagurski herbu Ostoja, Mikołaj Koc[26], Stanisław Radecki, Michał Radecki, Franciszek Świeżawski[27], Mateusz Świeżawski, Jan Grabowski, Aleksander Grabowski[28], Hipolit i Jan Świeżawski, Seweryn Kiełczewski, Tadeusz i Józef[29] Kiełczewscy, Seweryn Kiełczewski(II)[30][31][32], Zofia Jaroszyńska[33].


Parafia[edytuj | edytuj kod]

Już w II połowie w. XVII istniała w Wiszniowie parafia unicka, do której należały filie Radostów i Wereszyn[34]. Przestała ona istnieć po r. 1875 wskutek likwidacji unickiej diecezji chełmskiej, powstała natomiast parafia prawosławna. Katolicy obrządku łacińskiego należeli do parafii Nabróż. Parafia łacińska w Wiszniowie została erygowana, 5 VII 1922 r., przez bp. lubelskiego Mariana Fulmana[35]. Jako uposażenie otrzymała 7 ha ziemi ornej. Parafię włączono do dekanatu tyszowieckiego, obecnie należy do dekanatu łaszczowskiego. Dawna cerkiew parafii greckokatolickiej, pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela, obecnie kościół parafialny pw. św. Stanisława bpa. Cerkiew parafialna, wzmiankowana w r. 1669, obecna wzniesiona w r.1850; zamieniona ok. r. 1875 na prawosławną; świątynia odnowiona i przekształcona, z zatarciem cech stylowych w r. 1922. W r. 1954 i 1987 przeprowadzono remont dachu.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Kościół pw. św. Stanisława Biskupa i Męczennika dawna Cerkiew Ścięcia Głowy św. Jana Chrzciciela w Wiszniowie, wpisany do rejestru zabytków. Kościół orientowany. Drewniany, konstrukcji zrębowej, oszalowany. Trójdzielny: prezbiterium prostokątne z zakrystią od północy, nawa znacznie szersza, wydłużona, oraz babiniec, równej szerokości z prezbiterium. Przy babińcu od strony zachodniej wieża z dwiema lokalnościami po bokach, znacznie szersza od babińca. Wewnątrz strop, wsparty w nawie na czterech słupach. Dachy dwuspadowe nad prezbiterium i babińcem, nad nawą czterospadowy z obszerną czworoboczną wieżyczką na sygnaturkę, namiotowy nad wieżą, pulpitowy nad zakrystią, kryte eternitem. Ołtarz główny i dwa boczne o cechach barokowych i rokokowych. Ołtarze boczne (Najświętszego Serca Pana Jezusa i MB Nieustającej Pomocy) przywieziono w r. 1952 z parafii Chrobrowo (archidiecezja lwowska). Kościół malowany, w r. 1962, przez Irenę Kondracką z Lublina. Chrzcielnica drewniana, zwykła, została wykonana przez stolarza z Radostowa. Dwa feretrony o charakterze barokowym, z w. XIX. Sześć lichtarzy cynowych z r. 1765, 4 obrazy z w. XVIII i XIX, krucyfiks z w. XVIII. Oprócz tego: obraz św. Stanisława bm (w głównym ołtarzu), Miłosierdzia Bożego (obok bocznego ołtarza), św. Teresy od Dzieciątka Jezus (w prezbiterium).
  • cmentarz przykościelny wpisany do rejestru zabytków
  • drewniany budynek dawnej szkoły objęty częściową ochroną konserwatorską
  • nieczynny cmentarz unicki/prawosławny objęty częściową ochroną konserwatorską
  • cmentarz rzymskokatolicki objęty częściową ochroną konserwatorką
  • Kościół w Wiszniowie

  • Kościół z częścią drzewostanu

  • Kościół w Wiszniowie3.jpg
  • Kościół w Wiszniowie2.jpg
  • Kościół w Wiszniowie4.jpg
  • Kościół w Wiszniowie6.jpg
  • Przykościelny cmentarz

  • Stara szkoła z końca XIX wieku

  • Cmentarz prawosławny w Wiszniowie

  • Cmentarz wschodniego obrządku Wiszniów.jpg
  • Cmentarz katolicki w Wiszniowie

  • Cmentarz w Wiszniowie.jpg

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych poprzez wyszukiwarkę. Poczta Polska S.A., styczeń 2013. [dostęp 2015-03-26].
  3. Główny Urząd Statystyczny: Rejestr TERYT. [dostęp 2013-03-10].
  4. Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Lublinie. 1972, nr 12 (20 grudnia) s. 175 [1]
  5. Jednostki pomocnicze gminy Mircze. Urząd Gminy Mircze. [dostęp 2015-12-09].
  6. STRATEGIA ROZWOJU GMINY MIRCZE NA LATA 2015-2020 https://ugmircze.bip.lubelskie.pl/upload/pliki//0STRATEGIA_ROZWOJU_GMINY_MIRCZE_2015_2020.pdf
  7. Opracowanie na podstawie Google Maps www.google.com/maps/place/22-530+Wiszniów
  8. STRATEGIA ROZWOJU GMINY MIRCZE NA LATA 2015-2020 https://ugmircze.bip.lubelskie.pl/upload/pliki//0STRATEGIA_ROZWOJU_GMINY_MIRCZE_2015_2020.pdf
  9. Wieś Wiszniów (lubelskie) » mapy, nieruchomości, GUS, szkoły, kod pocztowy, atrakcje, regon, edukacja, kierunkowy, demografia, przedszkola, tabele, statystyki, zabytki, drogi ..., www.polskawliczbach.pl [dostęp 2018-12-09] (pol.).
  10. Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  11. TERYT (Krajowy Rejestr Urzędowego Podziału Terytorialnego Kraju). Główny Urząd Statystyczny. [dostęp 18.11.2015].
  12. Polona, polona.pl [dostęp 2018-12-09].
  13. Marcin Piotrowski „Grodzisko w Posadowie i jego konekst” [w] Rocznik Tomaszowski 4, 2015
  14. Wiesław Bondyra, Słownik historyczny miejscowości województwa zamojskiego, Lublin - Zamość 1993, oai:biblioteka.teatrnn.pl:8806 [dostęp 2019-03-07].
  15. Ród Świeżawskich, www.szpejankowski.eu [dostęp 2018-12-19] (pol.).
  16. E. Sęczys, SZLACHTA GUBERNI AUGUSTOWSKIEJ, LUBELSKIEJ I RADOMSKIEJ WYLEGITYMOWANA W KRÓLESTWIE POLSKIM W LATACH 1836–1861, Warszawa 2018 , s. 190 [2]
  17. Województwo lubelskie w 15 tomach „Słownika geograficznego Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” Filipa Sulimierskiego, Bronisława Chlebowskiego, Władysława Walewskiego 1880-1904.
  18. Dziennik Urzędowy Gubernii Lubelskiej. 1861, № 9 (2 marca) + dod. [3]
  19. Codzienny Kurier Lubelski, 5 czerwca 1914, Nr 126 (231), str. 6 [4]
  20. Mapa majątków ziemskich na Lubelszczyźnie - Ziemiaństwo na Lubelszczyźnie. Wirtualna podróż w czasie - Teatr NN, teatrnn.pl [dostęp 2018-12-09] (pol.).
  21. Z rodzinnego albumu. Z duchami w tle, www.gazetagazeta.com [dostęp 2018-12-09].
  22. Lubelski Dziennik Wojewódzki. [R.14], nr 22 (14 października 1933) [5]
  23. Lubelski Dziennik Wojewódzki. [R.16], nr 30 (2 grudnia 1935) s. 508 [6]
  24. "Kresowa księga sprawiedliwych 1939–1945" w formatach pdf, epub i mobi. - Publikacje - Pamięć.pl - portal edukacyjny IPN, pamiec.pl [dostęp 2018-12-09] (pol.).
  25. Archiwum Główne Akt dawnych, Rejestry poborowe woj. bełskiego i ruskiego, 1535 r 1/7/0 Archiwum Skarbu Koronnego » Seria: 3 ASK I — Rejestry podatkowe » Jednostka: 34
  26. Archiwum Państwowe w Lublinie, Chełmski Konsystorz Greckokatolicki, Wizyty dekanatów, sygn. 35/95/0/5/103, k. 188, 189. [7]
  27. Archiwum Państwowe w Lublinie, Chełmski Konsystorz Greckokatolicki, [Wizytacje dziekańskie i inwentarze cerkwi w dekanatach: strzemieleckim, włodawskim, tyszowieckim, szczebrzeskim], 35/95/0/5/122 [8]
  28. Gazeta Warszawska 1825, nr 85 (28 maja)[9]
  29. Obwieszczenia Publiczne : dodatek do Dziennika Urzędowego Ministerstwa Sprawiedliwości. R.6, № 39 (24 maja 1922) [10]
  30. Obwieszczenia Publiczne : dodatek do Dziennika Urzędowego Ministerstwa Sprawiedliwości. R.4, № 100 A (29 grudnia 1920) s. 14 [11]
  31. Obwieszczenia Publiczne : dodatek do Dziennika Urzędowego Ministerstwa Sprawiedliwości. R.5, № 90 (19 listopada 1921) s. 14 [12]
  32. Obwieszczenia Publiczne : dodatek do Dziennika Urzędowego Ministerstwa Sprawiedliwości. R.6, № 85 (2 listopada 1922) s. 10 [13]
  33. ERRP | Expired Registration Recovery Policy, www.mircze.info [dostęp 2019-01-27].
  34. Wiszniów 1(1) w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. XIII: Warmbrun – Worowo. Warszawa 1893.
  35. „Głos Lubelski”, 8 lipca 1922 roku, Nr 184, Rok IX, s. 2. http://bc.wbp.lublin.pl/dlibra/plain-content?id=14747

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]