Runowo Krajeńskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Runowo Krajeńskie
Ruiny pałacu
Ruiny pałacu
Państwo  Polska
Województwo kujawsko-pomorskie
Powiat sępoleński
Gmina Więcbork
Liczba ludności (2006) 800
Strefa numeracyjna (+48) 52
Kod pocztowy 89-421
Tablice rejestracyjne CSE
SIMC 0099872
Położenie na mapie gminy Więcbork
Mapa lokalizacyjna gminy Więcbork
Runowo Krajeńskie
Runowo Krajeńskie
Położenie na mapie powiatu sępoleńskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu sępoleńskiego
Runowo Krajeńskie
Runowo Krajeńskie
Położenie na mapie województwa kujawsko-pomorskiego
Mapa lokalizacyjna województwa kujawsko-pomorskiego
Runowo Krajeńskie
Runowo Krajeńskie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Runowo Krajeńskie
Runowo Krajeńskie
Ziemia53°19′48″N 17°27′15″E/53,330000 17,454167
Kościół pw. Trójcy Świętej z XVII w.
Pałac w drugiej połowie XIX w.

Runowo Krajeńskiewieś krajeńska w Polsce położona w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie sępoleńskim, w gminie Więcbork.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa bydgoskiego.

Przez miejscowość przepływa Orla, rzeka dorzecza Warty. Wieś położona przy jeziorach Runowskim Dużym i Runowskim Małym.

Początki[edytuj]

Najstarsze zapisy z 1325 r. informują, że Runowo należało do cystersów z Byszewa. Potem miejscowość przeszła w ręce rodziny Orzelskich. Fundatorem renesansowego dworku w Runowie z przełomu XVI/XVII w. był Jan Orzelski. Najmłodsza jego córka – Izabela została żoną Mikołaja Działyńskiego, podkomorzego dobrzyńskiego. W ten sposób Runowo przeszło w późniejszym okresie w posiadanie Działyńskich.

Szkolnictwo[edytuj]

Zabór pruski[edytuj]

Historia szkoły podstawowej w Runowie Krajeńskim sięga XIX wieku – okresu kiedy tereny Krajny były pod zaborem pruskim. Do wybuchu I wojny światowej językiem wykładowym był niemiecki. Istniały dwie szkoły:

  • I oddział – mieścił się w miejscu obecnej szkoły
  • II oddział – mieścił się w miejscu obecnego przedszkola.

XX-lecie międzywojenne[edytuj]

Zaraz po wojnie istniała szkoła rzymskokatolicka, a później powszechna. Od 1918 aż po II wojnę światową kierownikiem szkoły był działacz społeczno-kulturalny wsi Jan Figurski. Szkoła tego okresu to nauczanie polsko-niemieckie. Liczba uczniów w tych latach wahała się w granicach 180-190.

II wojna światowa[edytuj]

W pierwszych dniach okupacji kierownikiem szkoły z polecenia władz hitlerowskich został Rudolf Schmidt, który prowadził w szkole zaciętą hitleryzację i germanizację. Do szkoły mogli uczęszczać tylko ci, którzy urodzili się na Pomorzu, pozbawione nauki były dzieci ludzi przybyłych z Kongresówki. Polacy w czasie okupacji uczyli się w budynku obecnego przedszkola, natomiast Niemcy w budynku obecnej szkoły. W 1945 szkoła zamieniła się w szpital polowy Armii Czerwonej.

Czasy polskie[edytuj]

11 kwietnia 1945 roku młodzież polska na nowo zaczęła uczyć się w języku. W dniu otwarcia placówki zgłosiło się 146 ochotników. Były to dzieci w wieku 7-15 lat. Po zbadaniu poziomu umysłowego podzielono dzieci na cztery klasy.

W styczniu 1951 spalił się budynek szkoły. Z powodu zaistniałych trudności dzieci uczyły się w budynku obecnego przedszkola. W tym okresie w szkole odbywały się uroczystości zgodne z panującym wówczas ustrojem, promujące przyjaźń polsko-radziecką. Około 1960 uczęszczało do szkoły 130 dzieci, w tym uczniowie dochodzący z Borzyszkowa do klas VI–VII. Zorganizowano szkołę dla pracujących stopnia podstawowego. Rozpoczęto starania o przywrócenie budynku resortowi oświaty. Po 1966 podjęto prace przy rozbudowie szkoły. W pracach pomagali rodzice, społeczeństwo i młodzież szkolna. Już 2 września 1967 dokonano uroczystego otwarcia nowego budynku szkoły. Przeprowadzano liczne zawody szkolne i międzyszkolne. Zapraszano do szkoły teatrzyki, organizowano koncerty Filharmonii Bydgoskiej. Rozwinięte były dość powszechne czyny społeczne: sadzenie drzewek i krzewów, budowa stacji kolejowej PKP w Borzyszkowie, drogi z Borzyszkowa do Czarmunia.

25 kwietnia 2003, zgodnie z uchwałą Rady Miejskiej w Więcborku, nadano szkole imiona Elżbiety i Jana Orzelskich.

Zabytki[edytuj]

  • Ruiny pałacu zbudowanego w 1595 r. przez Jana hr. Orzelskiego, następnie przebudowanego w 1860 r. na styl neorenesansowy. Zespół pałacowo-parkowy wraz z jeziorem Runowskim Mniejszym ma powierzchnię 18 ha. Obecnie teren jest własnością prywatną, a nieopodal ruin znajduje się ekskluzywny hotel i restauracja.
  • Kościół rzymskokatolicki pw. Trójcy Świętej z 1606-1607, w stylu późnego renesansu.
  • Pałac Prezydenta II RP Ignacego Mościckiego z 1912 r.

Linki zewnętrzne[edytuj]