Schauspielhaus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Schauspielhaus
Ilustracja
Typ teatru Filharmonia
Państwo  Niemcy
Lokalizacja Berlin
Położenie na mapie Berlina
Mapa lokalizacyjna Berlina
Schauspielhaus
Schauspielhaus
Położenie na mapie Niemiec
Mapa lokalizacyjna Niemiec
Schauspielhaus
Schauspielhaus
52,51361°N 13,39222°E/52,513611 13,392222
Strona internetowa teatru
Historia gmachu Schauspielhaus
Schauspielhaus, 1821
Schauspielhaus, 1825
Gendarmenmarkt: Schauspielhaus i Katedra Francuska, 1910
Ruiny teatru Schauspielhaus i Katedry Francuskiej, 1951
Schauspielhaus, 1968
Schauspielhaus, 2008
Wnętrza Schauspielhaus
Wielka sala koncertowa po odbudowie, 1984
Wielka sala koncertowa, 2007
Mała sala koncertowa, 2008
Sala im. Carla Marii von Webera, 2008
Apollo w rydwanie zaprzężonym w gryfy – dzieło Christiana Friedricha Tiecka, ok. 1820

Schauspielhaus także Schauspielhaus Berlin, Schauspielhaus am Gendarmenmarkt i Konzerthaus – gmach teatralny na placu Gendarmenmarkt w historycznym centrum Berlina.

Budynek został zbudowany w stylu klasycystycznym przez Karla Friedricha Schinkela w latach 1818–1821. W 1821 otwarto tu Königliches Schauspielhaus, a w latach 1919–1945 mieścił się tu Preußisches Staatstheater. Teatr został zniszczony podczas II wojny światowej, a jego odbudowa rozpoczęła się w 1979 roku. Teatr otwarto ponownie jako dom koncertowy w 1984 roku, a w 1994 roku oficjalnie nadano mu nazwę Konzerthaus. Wpisany na listę ochrony zabytków jako Schauspielhaus[1].

Historia[edytuj]

Schauspielhaus został wzniesiony w latach 1818–1821. Stanął na placu Gendarmenmarkt pomiędzy budynkami Katedry Niemieckiej (niem. Deutscher Dom) i Katedry Francuskiej (niem. Französicher Dom), w miejscu strawionego pożarem gmachu Teatru Narodowego (niem. Nationaltheater) zbudowanego według planów Carla Gottharda Langhansa[2].

Teatr Langhansa mógł pomieścić 2000 widzów, jednak z powodu podłużnego kształtu widowni akustyka była niezbyt dobrej jakości i widzowie nie słyszeli dobrze aktorów[3]. Z uwagi na niezbyt atrakcyjną bryłę teatr często nazywany był „kufrem”[3] lub „wiekiem trumny”[4]. Gmach Langhansa strawił pożar w 1817 roku[4], a projektem nowego teatru o lepszych parametrach akustycznych zajął się Karl Friedrich Schinkel[2].

Teatr został otwarty 26 maja 1821 roku premierą sztuki teatralnej Johanna Wolfganga Goethego z 1787 roku Ifigenia w Taurydzie (niem. Iphigenie auf Tauris)[4]. 8 czerwca 1821 roku wystawiono tu po raz pierwszy operę Carla Marii von Webera Wolny strzelec (niem. Der Freischütz)[5]. Koncertowali tu Niccolò Paganini (1829) i Ferenc Liszt (1843), dyrygowali Felix Mendelssohn-Bartholdy (1842) i Richard Wagner (1844)[5]. W 1919 roku teatr przemianowano na Staatstheater[5].

Teatr został zniszczony podczas II wojny światowej[6]. Władze NRD podjęły decyzję o jego odbudowie w 1976 roku z zamiarem utworzenia tu wschodnioberlińskiej filharmonii[7]. Odbudowa pod kierownictwem Erhardta Gißkego, Manfreda Prassera i Klausa Justa rozpoczęła się dopiero w 1979 roku[6]. Teatr otwarto ponownie jako dom koncertowy 1 października 1984 roku koncertem berlińskiej orkiestry Berliner Sinfonie-Orchester pod batutą Clausa Petera Flora i Kurta Sanderlinga[5]. W 1994 roku teatr oficjalnie przemianowano na Konzerthaus[6].

Architektura[edytuj]

Z uwagi na brak funduszy gmach w stylu klasycystycznym stanął na fundamentach teatru Langhansa, a Schinkel wkomponował w nową bryłę elementy architektury zewnętrznej Langhansa: kolumny jońskiego portyku[8].

Gmach podzielony został na trzy części: środkową ze sceną, widownią i foyer, lewe skrzydło z salą koncertową i balową oraz trzypiętrowe prawe skrzydło z pomieszczeniami zaplecza teatralnego, biurami administracji i salą prób[9]. Widownia pomieścić mogła 1600 widzów i została zaprojektowana w myśl propozycji Schinkela, Gilly'ego i Langhansa z 1813 roku półkolistego teatru antycznego, by zapewnić optymalną widoczność i akustykę[9]. Odbudowany po wojnie teatr może pomieścić od 1507 do 1677 widzów w zależności od wielkości sceny[10].

Teatr zdobiły antyczne rzeźby dłuta Christiana Daniela Raucha i Christiana Friedricha Tiecka, m.in. Apollina w rydwanie zaprzężonym w parę gryfów nad wejściem głównym, Pegaza po stronie zachodniej od strony Charlottenstraße, skrzydlatego erosa na szczycie w części środkowej[7]. Rzeźby zostały zrekonstruowane podczas odbudowy tak, by zachować charakter budynku najbliższy oryginałowi Schinkela[7].

Przypisy

  1. Senatsverwaltung für Stadtentwicklung und Umwelt: Denkmale in Berlin. Schauspielhaus (niem.). W: Berlin.de [on-line]. [dostęp 2014-10-05].
  2. a b Berlin.de: Schauspielhaus am Gendarmenmarkt, Konzerthaus (niem.). [dostęp 2014-09-21].
  3. a b Mark A. Radice: Opera in Context: Essays on Historical Staging from the Late Renaissance to the Time of Puccini. Hal Leonard Corporation, 1998, s. 148. ISBN 9781574670325. [dostęp 2014-09-21]. (ang.)
  4. a b c Johannes Cramer, Ulrike Laible, Hans-Dieter Nägelke (wyd.): Karl Friedrich Schinkel. Führer zu seinen Bauten. Band I: Berlin und Potsdam. München-Berlin: Deutscher Kunstverlag, 2008, s. 30. ISBN 978-3-422-06811-7.
  5. a b c d Konzerthaus Berlin: Geschichte (niem.). [dostęp 2014-10-05].
  6. a b c Visit Berlin – Oficjalny portal turystyczny Berlina: Gendarmenmarkt Zespół architektoniczny pełen harmonii (pol.). [dostęp 2014-09-21].
  7. a b c Konzerthaus Berlin: Architektur (niem.). [dostęp 2014-10-05].
  8. Johannes Cramer, Ulrike Laible, Hans-Dieter Nägelke (wyd.): Karl Friedrich Schinkel. Führer zu seinen Bauten. Band I: Berlin und Potsdam. München-Berlin: Deutscher Kunstverlag, 2008, s. 31. ISBN 978-3-422-06811-7.
  9. a b Johannes Cramer, Ulrike Laible, Hans-Dieter Nägelke (wyd.): Karl Friedrich Schinkel. Führer zu seinen Bauten. Band I: Berlin und Potsdam. München-Berlin: Deutscher Kunstverlag, 2008, s. 32. ISBN 978-3-422-06811-7.
  10. Leo Beranek: Concert Halls and Opera Houses: Music, Acoustics, and Architecture. Springer Science & Business Media, 2004, s. 293. ISBN 9780387955247. [dostęp 2014-10-04].