Kraje związkowe Niemiec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Niemcy
Coat of arms of Germany.svg
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Niemiec

Portal Portal Niemcy

Obecna Republika Federalna Niemiec[edytuj]

Niemieckie kraje związkowe zostały wprowadzone republikańską konstytucją z 1919 roku, w miejsce monarchii wchodzących w skład Cesarstwa Niemieckiego[1].

Republika Federalna Niemiec składa się z 16 krajów (Länder), określanych popularnie, aczkolwiek nie do końca poprawnie jako Bundesländer. Nazwa Länder (kraje) występuje w Ustawie Zasadniczej w artykule 13 oraz w rozdziale II Der Bund und die Länder (federacja i kraje). Kraje posiadają własny wewnętrzny rząd (w Berlinie, Bremie i Hamburgu zwany senatem) na czele którego stoi premier, pierwszy burmistrz lub rządzący burmistrz oraz parlament, nie posiadają natomiast prezydenta. Władze krajów posiadają szerokie uprawnienia wewnętrzne z zakresu prawa i ordynacji podatkowej, wyłączność w zakresie polityki edukacyjnej, a także spraw wewnętrznych (policja, gospodarka przestrzenna, obywatelstwo). Ich ustrój jest regulowany poprzez osobne konstytucje krajów związkowych, a prawodawstwo poszczególnych krajów różni się niekiedy znacznie od siebie.


Nazwa polskojęzyczna Nazwa niemieckojęzyczna Stolica Powierzchnia[2] (km²) Ludność
1 Flag of Baden-Württemberg.svg Badenia-Wirtembergia Baden-Württemberg Stuttgart 35 751,48 10 512 441
2 Flag of Bavaria (striped).svg Bawaria Bayern Monachium 70 550,11 12 443 372
3 Flag of Berlin.svg Berlin(1) Berlin Berlin 892 3 326 002
4 Flag of Brandenburg.svg Brandenburgia Brandenburg Poczdam 29 483,13 2 453 180
5 Flag of Bremen.svg Brema(1) Bremen Brema 419,24 652 182
6 Flag of Hamburg.svg Hamburg (1) Hamburg Hamburg 755,16 1 718 187
7 Flag of Hesse.svg Hesja Hessen Wiesbaden 21 114,91 5 993 771
8 Flag of Mecklenburg-Western Pomerania.svg Meklemburgia-Pomorze Przednie Mecklenburg-Vorpommern Schwerin 23 190,76 1 606 899
9 Flag of Lower Saxony.svg Dolna Saksonia Niedersachsen Hanower 47 612,88 7 774 253
10 Flag of North Rhine-Westphalia.svg Nadrenia Północna-Westfalia Nordrhein-Westfalen Düsseldorf 34 092,25 17 544 938
11 Flag of Rhineland-Palatinate.svg Nadrenia-Palatynat Rheinland-Pfalz Moguncja 19 854,06 3 990 033
12 Flag of Saarland.svg Saara Saarland Saarbrücken 2568,75 997 855
13 Flag of Saxony.svg Saksonia Sachsen Drezno 18 419,71 4 054 182
14 Flag of Saxony-Anhalt.svg Saksonia-Anhalt Sachsen-Anhalt Magdeburg 20 449,54 2 276 736
15 Flag of Schleswig-Holstein.svg Szlezwik-Holsztyn Schleswig-Holstein Kilonia 15 799,25 2 802 266
16 Flag of Thuringia.svg Turyngia Thüringen Erfurt 16 172,50 2 181 603
Flag of Germany.svg Niemcy Deutschland Berlin 357 121,41 80 327 900(2)

(1) Berlin i Hamburg są miastami na prawie landu; Brema ma też status miasta-kraju (Stadtstaat), chociaż należą do niej dwa miasta: Brema i Bremerhaven
(2) Stan: 31.12.2011

Republika Weimarska

Historia[edytuj]

Republika Weimarska[edytuj]

W latach 1920-1929 państwo składało się z 18 krajów związkowych, których korzenie wywodzą się z czasów Cesarstwa Niemieckiego. Jedynie kraj związkowy Turyngia został utworzony w 1920. W 1934 za rządów Adolfa Hitlera z krajów związkowych Mecklenburg-Schwerin i Mecklenburg-Strelitz utworzono jeden kraj związkowy Meklemburgia. W 1937 Lubeka stała się częścią Prus.

Podział administracyjny w 1925:
Kraj Powierzchnia (km²) Liczba mieszk. gęstość zaludnienia Stolica
Anhalt 2 313,58 351 045 143 Dessau
Badenia 15 069,87 2 312 500 153 Karlsruhe
Bawaria 75 996,47 7 379 600 97 Monachium
Brunszwik 3 672,05 501 875 137 Brunszwik
Brema 257,32 338 846 1322 Brema
Hamburg 415,26 1 132 523 2775 Hamburg
Hesja 7 691,93 1 347 279 167 Darmstadt
Lippe 1 215,16 163 648 135 Detmold
Lubeka 297,71 127 971 430 Lubeka
Meklemburgia-Schwerin 13 126,92 674 045 51 Schwerin
Meklemburgia-Strelitz 2 929,50 110 269 38 Neustrelitz
Oldenburg 6 423,98 545 172 85 Oldenburg
Prusy 292 695,36 38 175 986 130 Berlin
Saksonia 14 986,31 4 992 320 333 Drezno
Schaumburg-Lippe 340,30 48 046 141 Bückeburg
Turyngia 11 176,78 1 607 329 137 Weimar
Waldeck Waldeck
Wirtembergia 19 507,63 2 580 235 132 Stuttgart
Republika Weimarska 468 116,13 62 410 619 134 Berlin
Saara 1 910,49 768 000 402 Saarbrücken
Porównanie granic landów z 1947 r. z landami z 1990 r. na obszarze NRD

     1945-1952

     1990

Niemiecka Republika Demokratyczna[edytuj]

Do 1952 roku Niemiecka Republika Demokratyczna podzielona była na 5 landów.


Po zjednoczeniu Niemiec z obszaru NRD utworzono w październiku 1990 r. 5 nowych landów: (Brandenburgia, Meklemburgia-Pomorze Przednie, Saksonia, Saksonia-Anhalt i Turyngia), a Berlin Wschodni połączono z Berlinem Zachodnim tworząc miasto na prawach landu Berlin.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Chris Cook, John Stevenson: Leksykon historii Europy XX wieku. 1900-2004, wyd. polskie 2004, s. 402.
  2. Statistische Ämter: Fläche und Bevölkerung (ang.). [dostęp 2014-11-23].