Siewierodonieck

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Siewierodonieck
Сєвєродонецьк
Ilustracja
Budynek tymczasowej rady obwodowej obwodu ługańskiego
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo

 Ukraina

Obwód

 ługański

Rejon

siewierodoniecki

Powierzchnia

42,1 km²

Wysokość

51 m n.p.m.

Populacja (2019)
• liczba ludności


103 479[1]

Nr kierunkowy

+380-6452(645)

Kod pocztowy

93400-93480

Tablice rejestracyjne

BB

Położenie na mapie obwodu ługańskiego
Mapa konturowa obwodu ługańskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Siewierodonieck”
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, po prawej znajduje się punkt z opisem „Siewierodonieck”
Ziemia48°57′23″N 38°28′53″E/48,956389 38,481389
Strona internetowa
Portal Ukraina

Siewierodonieck (ukr. Сєвєродонецьк, Сєверодонецьк, Siewierodonećk, Siewerodonećk albo Сіверськодонецьк, Siwerśkodonećk) – miasto na Ukrainie, w obwodzie ługańskim. Od 2014 roku tymczasowa siedziba władz obwodowych.

Kolegium Siewierodonieck
Pałac Kultury Chemików

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miasta pochodzi od rzeki Doniec, nazywanych na Ukrainie i w Rosji – Dońcem Północnym (ukr. Сіверський Донець, Siwerśkyj Doneć, ros. Северский Донец, Siewierskij Doniec, dawniej ros. Сѣверный Донецъ, Siewiernyj Doniec). W praktyce stosuje się kilka wariantów tej nazwy.

Najczęściej używana jest forma pochodząca od wcześniejszej rosyjskiej nazwy rzeki, jest ona prawie dokładnym ukraińskim odtworzeniem nazwy rosyjskiej Северодонецк (Siewierodonieck), przyjętym 27 stycznia 1950 przez Prezydium Rady Najwyższej Ukraińskiej SRR w niewłaściwej postaci Сєвєродонецьк (Siewierodonećk). Taką formę wpisano też na herbie miasta, zatwierdzonym w 1995.

W języku ukraińskim poprawniejsza jest forma Сєверодонецьк (Siewerodonećk), która występuje w wielu słownikach, mapach i współczesnych dokumentach urzędowych oraz na tablicach z nazwami instytucji. Tę formę zawarto też w oficjalnej klasyfikacji obiektów ustroju administracyjno-terytorialnego Ukrainy (Класифікатор об'єктів адміністративно-територіального устрою України), obowiązującej od 1998.

Ukraińskiej etymologii najbardziej odpowiada forma Сіверськодонецьк (Siwerśkodonećk), która była stosowana w encyklopediach i katalogach czasów sowieckich (np. w encyklopedii Радянська енциклопедія історії України). Ta forma została przyjęta w zasadach pisowni w 1993[2] i opowiada się za nią wielu ukraińskich językoznawców[3].

W niektórych ukraińskich publikacjach stosuje się również wersję Сіверодонецьк (Siwerodonećk).

W Encyklopedii Ukrainy (1985–1993) jako podstawową stosuje się nazwę Сіверськодонецьке (Siwerśkodonećke) oraz nazwy wariantywne: Сєверодонецьке (Siewerodonećke) i Північнодонецьке (Piwnicznodonećke, dosłownie Północnodonieckie).

Jesienią 2021 Rzecznik Ochrony Języka Państwowego Taras Kremiń zaapelował do szefów kilku samorządów, m.in. Siewierodoniecka, o sprostowanie nazw miejscowości, które nie odpowiadają pisowni ukraińskiej i naśladują język rosyjski[4].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miasto zostało założone w 1934 r. jako wieś Łyschimstroj w związku z budową Łysychańskich Zakładów Chemicznych (obecnie spółka akcyjna «Siewierodonieckie Stowarzyszenie Azotowe»).

11 lipca 1942 r. wojska niemieckie zajęły wieś. Okres okupacji trwał prawie 7 miesięcy. 1 lutego 1943 Łyschimbud został wyzwolony przez wojska sowieckie.

Po wojnie rozpoczęto odbudowę i rozwój wsi oraz zakładów chemicznych.

Prawa miejskie od 1958 roku, ośrodek przemysłu chemicznego, w roku 1974 liczyło 104 tys. mieszkańców[5].

W 1965 roku zaczęto wydawać gazetę[6].

W 1989 r. liczyło 131 376 mieszkańców[7].

W 2013 r. liczba mieszkańców miasta wyniosła 109 466[8].

Wojna na wschodzie Ukrainy w 2014 r.[edytuj | edytuj kod]

W okresie od kwietnia do lipca 2014 r. miasto znalazło się pod kontrolą bojowników nieuznawanej Ługańskiej Republiki Ludowej. W wyniku aktywnych działań ofensywnych Gwardii Narodowej Ukrainy 22 lipca 2014 r. miasto zostało wyzwolone. W tym samym czasie doszło do zaciętej wymiany ognia z użyciem broni strzeleckiej, granatników i ciężkich pojazdów opancerzonych[9]. We wrześniu 2014 r. w związku z okupacją Ługańska ośrodek regionalny został przeniesiony do Siewierodoniecka.

Wojna rosyjsko-ukraińska w 2022 r.[edytuj | edytuj kod]

Po rozpoczęciu agresji zbrojnej w lutym 2022 r. Rosjanie rozpoczęli ostrzał miasta[10]. Infrastruktura społeczna i krytyczna Siewierodoniecka została prawie zniszczona[11]. Z dworca kolejowego w Lisiczańsku zorganizowano pociągi ewakuacyjne.

Według stanu na 12 maja 2022 w mieście pozostało ok. 15 tys. z przedwojennej ok. 100 tys. ludności[12].

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W mieście rozwinął się przemysł chemiczny, metalowy, precyzyjny, materiałów budowlanych oraz drzewny[13].

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2019 року. Державна служба статистики України. Київ, 2019. стор.45.
  2. IV. Правопис власних назв. Український правопис 2015, izbornyk.org.ua [dostęp 2022-06-22].
  3. Дещо з ономастики - Олександр Пономарів, ponomariv-kultura-slova.wikidot.com [dostęp 2022-06-22].
  4. Сєвєродонецьк, Луч, Спокойствіє: Омбудсман вимагає перейменувати русифіковані топоніми., Zbrucz, 4 listopada 2021 [dostęp 2022-06-22] (ukr.).
  5. wielu autorów: Encyklopedia Powszechna PWN. T. 4. R-Z. Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1976, s. 182.
  6. № 2910. Коммунистический путь // Летопись периодических и продолжающихся изданий СССР 1986 – 1990. Часть 2. Газеты. М., «Книжная палата», 1994. стр.382.
  7. Всесоюзная перепись населения 1989 г. Численность городского населения союзных республик, их территориальных единиц, городских поселений и городских районов по полу.
  8. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2013 року. Державна служба статистики України. Київ, 2013. стор.75.
  9. Терористи масово тікають з Лисичанська та Сєвєродонецька, Еспресо, 22 lipca 2022 [dostęp 2022-05-27] (ukr.).
  10. Росія обстріляла Сєвєродонецьк: є жертва і поранені – ОДА, Радіо Свобода, 28 lutego 2022 [dostęp 2022-05-27] (ukr.).
  11. Загарбники вдарили по Сєвєродонецьку: критична інфраструктура міста майже знищена, Укрінформ, 26 maja 2022 [dostęp 2022-05-27] (ukr.).
  12. Чи стане Сєвєродонецьк другим Маріуполем? Сергій Гайдай про ситуацію на Луганщині, DW.COM, 25 maja 2022 [dostęp 2022-05-27] (ukr.).
  13. Siewierodonieck, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2021-08-10].