Skrzydlna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Skrzydlna
Herb
Herb Skrzydlnej
Skrzydlna na tle wzniesień Beskidu Wyspowego
Skrzydlna na tle wzniesień Beskidu Wyspowego
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat limanowski
Gmina Dobra
Sołectwo Skrzydlna
Wysokość 395 m n.p.m.
Liczba ludności (2006) 1100
Strefa numeracyjna (+48) 18
Kod pocztowy 34-625
Tablice rejestracyjne KLI
SIMC 0424639
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Skrzydlna
Skrzydlna
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Skrzydlna
Skrzydlna
Ziemia 49°45′16″N 20°10′43″E/49,754444 20,178611
Kapliczka w Skrzydlnej

Skrzydlnawieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Dobra. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa nowosądeckiego.

Historia[edytuj]

Istnieje legenda, że przez Skrzydlną uciekał przed prześladowaniem święty Wojciech, jednak nie ma żadnych źródeł (poza tradycją mówioną), które potwierdzałyby istnienie wsi w czasach mu współczesnych[1].

Pierwsze pisemne wzmianki o Skrzydlnej pochodzą z 1296 roku[2]. Wieś posiadała od 1424 prawa miejskie, nadane przez króla Władysława Jagiełłę[1], które zostały jej odebrane w późniejszym okresie[3]. Okoliczności tych wydarzeń nie są znane, jednak prawdopodobnie upadek miasta nastąpił jeszcze za czasów, gdy wieś była w rękach rodu Ratoldów[2]. W swych Kronikach... Jan Długosz nazywał wieś Crzidlna lub Krzidlna[4]. W późniejszym okresie wieś przechodziła w ręce kolejnych rodów, w tym Pieniążków i Wilkoszewskich.

W 1351 erygowano tu parafię przy istniejącym już wcześniej kościele pw. św. Mikołaja[2]. Parafia ta do XIX w. nosiła wezwanie śś. Mikołaja i Anny[1].

W latach 1850-1862 Skrzydlna była siedzibą niewielkiego powiatu, zwanego bezirkiem.

W czasie okupacji hitlerowskiej w 1944 miała miejsce pacyfikacja, której ofiarą padli mieszkańcy Skrzydlnej mieszkający pod Śnieżnicą. Miał to być odwet za opór zbrojny, który stawili okupantom[4].

Do 1954 wieś była siedzibą gminy Skrzydlna, a do 1972 – Gromadzkiej Rady Narodowej (obejmowała administracją wsie Skrzydlna, Wola Skrzydlańska, Przenosza i Stróża)[4].

Geografia[edytuj]

Położenie

Miejscowość położona jest w większości na obszarze Beskidu Wyspowego, u źródeł i w kotlinie rzeki Stradomki. W bezpośrednim sąsiedztwie wsi znajdują się szczyty Beskidu Wyspowego: Ciecień, Wierzbanowska Góra, Dzielec i Śnieżnica. Ostatnimi na północ wzniesieniami Beskidu Wyspowego w rejonie Skrzydlnej są Pieninki Skrzydlańskie, na północ od nich znajduje się już Pogórze Wiśnickie, do którego należy północne obrzeże Skrzydlnej.

Warunki naturalne

Rzeźba terenu w Skrzydlnej ma charakter górzysty. Charakteryzuje się szerokimi garbami i łagodnymi stokami, które przecinają wąskie doliny. Północna i wschodnia część wsi, w dolinie Stradomki, położona jest na terenie równinnym[4].

Religia[edytuj]

Na terenie Skrzydlnej od XIII w. istnieje parafia Mikołaja Biskupa, której siedziba mieści się w nowym kościele pw. św. Mikołaja. W bliskim sąsiedztwie stoi również zabytkowy kościół drewniano-murowany pod tym samym wezwaniem[2].

Turystyka[edytuj]

Turystyka aktywna

Położenie Skrzydlnej na terenie malowniczego Beskidu Wyspowego, czyni z niej atrakcyjny cel wyjazdów turystycznych. Stanowi doskonałą bazę wypadową wycieczek pieszych i rowerowych na okoliczne szczyty: Śnieżnicę, Ćwilin, Mogielicę i Ciecień.

Około 5 km od Skrzydlnej znajduje się wyciąg narciarski na Śnieżnicy. Okoliczne zbocza są na tyle łagodne, że stanowią dogodne miejsce do uprawiania trekkingu, narciarstwa biegowego, spacerów itp. W pobliżu znajduje się również rezerwat przyrody Śnieżnica, wyznaczony w celu ochrony buczyny karpackiej.

Zabytki

Obiekty wpisane do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[5]

  • Inne zabytki
    • Na cmentarzu parafialnym przy starym kościele znaleźć można mogiły zastrzelonych ofiar pacyfikacji pod Śnieżnicą oraz groby zmarłych wysiedleńców z Warszawy i Poznania.
    • Na terenie Skrzydlnej znajduje się również XVIII-w. kapliczka Chrystus przy słupie.

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. a b c P. Skoczek, s. 23.
  2. a b c d P. Skoczek, s. 22.
  3. Brak jednak źródeł dotyczących daty ich odebrania.
  4. a b c d Skrzydlna na stronie gminy Dobra (pol.). Gmina Dobra. [dostęp 2010-10-19].
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 marca 2016; 5 miesięcy temu.

Bibliografia[edytuj]

  1. Piotr Skoczek: Parafie Ziemi Limanowskiej. Proszówki: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 22-27. ISBN 978-83-88383-43-4.

Linki zewnętrzne[edytuj]