Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Socjaldemokratyczna Partia Robotnicza Rosji (SDPRR) lub RSDPR – Rosyjska Socjal-Demokratyczna Partia Robotnicza (ros. РСДРП – Российская социал-демократическая рабочая партия) – rosyjska socjaldemokratyczna partia polityczna działająca w latach 1898-1918.

Została utworzona 13 marca 1898 roku w Mińsku. Jej sekcjami autonomicznymi były SDKPiL i Bund. Działała zarówno na emigracji jak i na terenie Rosji. Partia dysponowała licznymi organami prasowymi w tym Iskrą[1]. Od 1903 roku, po II zjeździe partii w Brukseli i Londynie w 1903, podzielona na frakcje bolszewików i mienszewików. Rozłam spowodował spór między Włodzimierzem Leninem a Julijem Martowem. Martow twierdził że członkowie partii powinni działać niezależnie od kierownictwa partii, Lenin nie zgodził się z tym i podkreślił potrzebę silnego przywództwa. Sprawę poddano pod głosowanie. Martow wygrał je otrzymując 28 do 22 głosów[2]. Debata była kontynuowana po głosowaniu, przez co wielu działaczy Martowa opuściła Kongres w trakcie jego trwania na znak protestu. Lenin wykorzystał ten fakt w celach propagandowych i nazwał swoją frakcję bolszewikami czyli większością. Oponentów popierających Martowa określił natomiast mniejszością mienszewikami czyli mniejszością. Niemniej jednak bolszewicy w kolejnych latach rzeczywiście stali się w partii większością i cieszyli się większym poparciem społecznym[3]. Niektórzy członkowie partii próbowali zjednoczyć zwaśnione frakcje co nie udało się[4]

Trzecią frakcją w SDPRR była działająca od 1913 frakcja międzydzielnicowców. Podczas rewolucji 1905 jej liczebność zaczęła znacząco wzrastać; w 1907 liczyła 84 300 członków, w tym 46 100 bolszewików i 38 200 mienszewików. Po upadku caratu i powrocie Lenina z emigracji wobec polityki przedstawionej przez niego w tezach kwietniowych drogi frakcji SDPRR ostatecznie się rozeszły[5], a frakcje wyodrębniły się w partie. Po rewolucji październikowej i stworzeniu monopartyjnej dyktatury przez bolszewików[6] sprawująca władzę partia bolszewików utworzyła Rosyjską Partię Komunistyczną (bolszewików), natomiast partia mienszewików po przejściowym okresie tolerowanego istnienia w RFSRR w czasie rosyjskiej wojny domowej[7] została ostatecznie zdelegalizowana przez bolszewików w roku 1920, a jej czołowi aktywiści udali się na wymuszoną emigrację.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Fischer 1964, s. 35; Pipes 1990, s. 357; Rice 1990, s. 64–69; Service 2000, s. 129–135.
  2. Rice 1990, s. 81–82; Service 2000, s. 154–155.
  3. Fischer 1964, s. 39; Rice 1990, s. 82; Service 2000, s. 155–156; Read 2005, s. 60–61.
  4. Rice 1990, s. 85; Service 2000, s. 163.
  5. Międzydzielnicowcy we wrześniu 1917 przyłączyli się do bolszewików.
  6. Wbrew stanowisku mienszewików, eserowców i części bolszewików, postulujących socjalistyczny rząd koalicyjny oparty na przygniatającej większości parlamentarnej uzyskaną w powszechnych wyborach do Konstytuanty w grudniu 1917.
  7. Gdy opowiedziała się jako neutralna, a przeciw politykom i formacjom wojskowym Białych, zaś bolszewicy dopuszczali do wyboru działaczy mienszewickich do rad i tolerowali istnienie organizacji partyjnej.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]