Stanisław Bytnar

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Symboliczny grób Stanisława Bytnara na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach

Stanisław Bytnar (ur. 31 marca 1897 w Ostrowie, zm. w styczniu 1945 w Auschwitz-Birkenau) – legionista, nauczyciel, ojciec Jana Bytnara i Danuty Barbary Dziekańskiej, zginął podczas ewakuacji KL Auschwitz.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w biednej rodzinie chłopskiej jako syn Macieja i Katarzyny z Chmurów. Z pomocą kierownika wiejskiej szkoły, który widział w nim zdolnego ucznia, rozpoczął naukę w Studium Nauczycielskim w Rzeszowie. Po wybuchu I wojny światowej w sierpniu 1914 wraz z innymi uczniami rzeszowskiego seminarium wstąpił do Strzelca w Krakowie. Jako żołnierz Legionów Polskich służył w 3 kompanii VI batalionu 1 Pułku Piechoty w składzie I Brygady; został ciężko ranny w bitwie pod Krzywopłotami w listopadzie 1914, po czym 18 listopada 1915 został zwolniony[1]

W 1918 ukończył kurs w Krakowie dla byłych słuchaczy seminariów nauczycielskich, a po złożeniu egzaminu państwowego uzyskał prawo nauczania. W 1919 został nauczycielem jednoklasowej szkoły w Chorzenicach, gdzie zaznaczył swoją obecność także jako społecznik, organizując chór i amatorskie przedstawienia teatralne. W 1920 został kierownikiem szkoły w Niekłaniu na ziemi kieleckiej. Pod jego kierunkiem w ciągu dwóch lat szkoła z dwuklasowej przekształciła się w siedmioklasową. Również w Niekłaniu aktywnie udzielał się społecznie, brał udział w pracach Rady Gminnej, organizował ogniska i przedstawienia teatralne, założył chór. Powołał do życia spółdzielnię spożywców, której dochody częściowo przeznaczał na wycieczki krajoznawcze uczniów szkoły. Przewodniczył lokalnemu ognisku Związku Nauczycielstwa Polskiego.

W 1925 skierowany został przez władze oświatowe na dalszą naukę; wraz z żoną Zdzisławą Rechulówną ukończył Państwowy Instytut Pedagogiki Specjalnej, a w 1926 Maria Grzegorzewska powierzyła mu kierownictwo szkoły ćwiczeń Instytutu; Bytnar pracował w tym charakterze przez dziesięć lat, publikując jednocześnie w piśmie "Szkoła Specjalna"[2]. W 1936 wygrał konkurs na pierwszego kierownika Szkoły Specjalnej nr 111 w Warszawie. Pracował, także społecznie, z dziećmi upośledzonymi. Rozwijał również akcję oświatową wśród więźniów z aresztu przy ulicy Rakowieckiej.

W czasie wojny prowadził tajne nauczanie dzieci upośledzonych, także dzieci ze szkół normalnych. Aresztowany przez Gestapo wraz z synem 23 marca 1943 w mieszkaniu Bytnarów w al. Niepodległości 159[3]. Został osadzony na Pawiaku, skąd 13 maja wraz z transportem 337 mężczyzn i 119 kobiet został wywieziony do KL Auschwitz[4].

Zginął w czasie ewakuacji obozu w styczniu 1945. Jego symboliczny grób znajduje się na warszawskim Cmentarzu Wojskowym na Powązkach[5].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Wykaz Legionistów Polskich 1914–1918. Stanisław Bytnar. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 21 marca 2015].
  2. E. Magiera, Czasopismo "Szkoła Specjalna"...
  3. Stanisław Broniewski: Akcja pod Arsenałem. Wrocław: KRIS Ltd., 1993, s. 22. ISBN 83-900931-1-1.
  4. Regina Domańska: Pawiak. Więzienie Gestapo. Kronika 1939-1944. Warszawa: Wydawnictwo Książka i Wiedza, 1978, s. 321.
  5. Włodzimierz Trojan: Kwatera Batalionu "Zośka". Warszawa: Fundacja Ochrony Zabytków, 1991, s. 58.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]