Aleja Niepodległości w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Flag of Warsaw.svg Warszawa
aleja
Niepodległości
Ksawerów, Wierzbno, Stary Mokotów, Filtry, Śródmieście Południowe
Długość: 5km
Aleja na wysokości Biblioteki Narodowej, widok w kierunku północnym
Aleja na wysokości Biblioteki Narodowej, widok w kierunku północnym
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg światła ul. Puławska/al. Wilanowska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 440m ul. Domaniewska
Ikona ulica z prawej.svg 540m ul. Wielicka
Ikona ulica z lewej.svg 640m ul. Abramowskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 850m ul. Ksawerów
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1100m ul. Woronicza
Ikona ulica z prawej.svg 1290m ul Naruszewicza
Ikona ulica z prawej.svg 1410m ul. Lenartowicza
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1590m ul. Malczewskiego
Ikona ulica z lewej.svg 1700m al. Promienistych
Ikona ulica z prawej.svg 1760m ul. Goszczyńskiego
Ikona ulica z lewej.svg 1820M al. Promienistych
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 1920m ul. Odyńca
Ikona ulica z prawej.svg 1990m ul. Ursynowska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 2150m ul. Racławicka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 2280m ul. Wiktorska
Ikona ulica z prawej.svg 2360m ul. Odolańska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2460m ul. Dąbrowskiego
Ikona ulica z prawej.svg 2550m ul. Różana
Ikona ulica z lewej.svg 2630m ul. Różyckiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2760m ul. Madalińskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 2850m ul. Ligocka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 2970m ul. Narbutta
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 3250m ul. Rakowiecka
Ikona ulica z lewej.svg 3480 ul. Bruna
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 3600m ul. Batorego
Ikona ulica z prawej.svg 3840m ul. Rychlińskiego
Ikona ulica z prawej.svg 4120m ul. Leszowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 4350m ul. Wawelska (z lewej)
al. Armii Ludowej (z prawej)
Ikona ulica skrzyżowanie.svg 4510m ul. Filtrowa
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 4680m ul. Nowowiejska
Ikona ulica skrzyżowanie.svg światła 4990m ul. Koszykowa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
aleja  Niepodległości
aleja Niepodległości
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
aleja  Niepodległości
aleja Niepodległości
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
aleja  Niepodległości
aleja Niepodległości
Ziemia52°12′06,0″N 21°00′40,0″E/52,201667 21,011111
Aleja Niepodległości na wysokości ul. Abramowskiego

Aleja Niepodległości – ulica w dzielnicach Śródmieście, Mokotów i Ochota w Warszawie.

Przebieg[edytuj]

Ulica rozpoczyna się przy dawnym Dworcu Południowym u zbiegu z aleją Wilanowską. Przebiega przez Mokotów, by od ul. Batorego stać się granicą Ochoty na zachodzie i Śródmieścia na wschodzie oraz przeciąć Pole Mokotowskie i Trasę Łazienkowską. Kończąc swój bieg, przy skrzyżowaniu z ul. Koszykową, przechodzi w ul. Tytusa Chałubińskiego.

Historia[edytuj]

Ulica powstała w latach 30 XX wieku, a ostateczne prace zakończono w 1938, choć do 1939 trwały jeszcze prace związane z jej wykończeniem.

Aleja wchłonęła 2 wcześniejsze ulice − Topolową biegnącą przez tereny wojskowe pomiędzy Koszykową do dzisiejszej Trasy Łazienkowskiej oraz Włodarzewską wytyczoną po drugiej stronie Pola Mokotowskiego na początku XX wieku pomiędzy Rakowiecką a Madalińskiego. Ulica ta była początkowo piaszczystą drogą otoczoną niską zabudową i gliniankami i do 1922 nazywana była Spokojną. Droga nabrała znaczenia po rozszerzeniu granic Warszawy w 1916.

W 1841 na osi dzisiejszej Alei urządzono pole wyścigowe, przeniesione później na ul. Polną. Od 1910 na polu mokotowskim zaczęły powstawać lotniska, a po I wojnie światowej odbywały się tu parady wojskowe, z czego najokazalsza miała miejsce w 1928 z okazji X-lecia odzyskania niepodległości. Przebicie ulicy przez Pole Mokotowskie pozwoliło na połączenie zachodniego Mokotowa ze Śródmieściem.

Aleja miała być pierwszym etapem trasy N-S, która miała biec od Marymonckiej przez Powązki, Śródmieście, Chałubińskiego, Pole Mokotowskie, przedłużoną Włodarzewską do Puławskiej. Plany Stefana Starzyńskiego pokrzyżowała II wojna światowa i dopiero po jej zakończeniu udało się połączyć Puławską z Aleją w rejonie Dworca Południowego.

Wraz z budową alei powstawały kolejno budynki - w części śródmiejskiej biegnie pomiędzy zabudowaniami Politechniki Warszawskiej i wojskowymi, dalej na południe znajduje się powojenny gmach GUS, Biblioteki Narodowej oraz Urzędu Patentowego. W rejonie GUS-u znajdowało się osiedle domków fińskich, które z czasem rozebrano, a w ich miejscu powstał park z przewagą drzew owocowych, jakie sadzili kiedyś dla siebie mieszkańcy tych domków. Przy Rakowieckiej w 1924 rozpoczęto budowę gmachu SGGW i SGH. Za Rakowiecką w latach 20. XX wieku powstały budynki mieszkalne, zarówno wille jak i kamienice. W 1948 pomiędzy Wiktorską a Madalińskiego powstało duże osiedle WSM, pomiędzy Odyńca i Woronicza powstało osiedle Wierzbno, będące poligonem doświadczalnym warszawskiego budownictwa mieszkaniowego. W części mokotowskiej znajduje się także Klub Garnizonowy oraz siedziba Polskiego Radia.

Szczególną uwagę zwraca kompleks budynków na rogu al. Niepodległości i ul. Koszykowej (al. Niepodległości 245). Jest to jedna z większych inwestycji przedwojennego Funduszu Kwaterunku Wojskowego (1931−1933). Znajdowały się tu mieszkania oficerów garnizonu warszawskiego, w tym wykładowców Wyższej Szkoły Wojennej oraz jej słuchaczy (mieszkali tu m.in. mjr Stanisław Skarżyński i płk Kazimierz Iranek-Osmecki). Składa się z dwóch skrzydeł, dłuższego (9 klatek schodowych) od ul. Koszykowej, i krótszego (3 klatki schodowe) od ówczesnej ul. Topolowej, w narożu oraz na końcu dłuższego skrzydła posiada dwie bramy. Od strony ul. Koszykowej łączył się z kompleksem Wyższej Szkoły Wojennej, na przedłużeniu krótszego skrzydła w 1936 rozpoczęto budowę kolejnego budynku.

W październiku 1933 na rogu ulic Topolowej i 6 sierpnia (Nowowiejskiej) odsłonięto pomnik Poległym Saperom. Monument został zniszczony w 1944[1].

W XVIII wieku pomiędzy Dolną a Rakowcem przez Mokotów przechodziła linia umocnień z czasów Insurekcji kościuszkowskiej. W 1939 linia obrony miasta biegła od Pola Mokotowskiego do Parku Dreszera wzdłuż alei Niepodległości oraz przy Wawelskiej. W 1944 aleja ponownie stała się granicą — pomiędzy Odyńca, Puławską i Woronicza bronił się pułk Baszta aż do 27 września.

W latach 1962–1976 pod nr 213 wzniesiono kompleks budynków Biblioteki Narodowej zaprojektowany przez Stanisława Fijałkowskiego[2].

W 1977 nad ulicą, na wysokości Biblioteki Narodowej, zbudowano kładkę dla pieszych łączącą obydwie części Pola Mokotowskiego[3].

Ważniejsze obiekty[edytuj]

Przy ulicy znajdują się liczne tablice pamiątkowe m.in. cztery tablice Tchorka (na budynkach nr 132/136, nr 208, nr 210 i nr 221)

Znani mieszkańcy[edytuj]

  • Na rogu ul. Dąbrowskiego i alei Niepodległości znajduje się willa, w której przed II wojną światową mieszkał Stefan Starzyński. Na chodniku obok budynku (od strony al. Niepodległości) znajduje się wolno stojąca tablica upamiętniająca Starzyńskiego.
  • W mieszkaniu przy alei Niepodległości 159 mieszkał i 23 marca 1943 został aresztowany Jan Bytnar (na budynku tablica pamiątkowa odsłonięta w 1980).
  • Przy alei Niepodległości 223 po powstaniu warszawskim ukrywał się Władysław Szpilman. Tutaj spotkał on Wilma Hosenfelda, który mu pomagał (te wydarzenia upamiętnia tablica odsłonięta 4 grudnia 2011).
  • W kamienicy przy alei Niepodległości 163 w latach 1998-2010 mieszkał Ryszard Kaczorowski (tablica pamiątkowa na budynku odsłonięta w 2010).

Przypisy

  1. Wiesław Głębocki: Warszawskie pomniki. Warszawa: Wydawnictwo PTTK "Kraj", s. 164–165. ISBN 83-7005-211-8.
  2. Marta Leśniakowska: Architektura w Warszawie 1965–1989. Warszawa: Arkada Pracownia Sztuki, 2005, s. 38. ISBN 83-908950-7-2.
  3. Marian Gajewski: Urządzenia komunalne Warszawy. Zarys historyczny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1979, s. 363. ISBN 83-06-00089-7.
  4. Jacek Olecki: Wojenne tajemnice Warszawy i Mazowsza. Warszawa: Agencja Wydawnicza CB, 2006, s. 21. ISBN 83-7339-036-7.

Bibliografia[edytuj]

  • Franciszka Gryko: Aleja Niepodległości, Stolica, Nr 40 (1606), 1 października 1978

Linki zewnętrzne[edytuj]