Stanisław Kaczkowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Stanisław Kaczkowski (ur. 11 listopada 1783 r., zm. 19 kwietnia 1855 r. w Bełchatowie), polski historyk i działacz polityczny, Kaliszanin, poeta, wolnomularz[1].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Ród Kaczkowskich h. Świnka wywodził się z Kaczek (pomiędzy Dobrą a Turkiem) w dawnej ziemi sieradzkiej. Stanisław urodził się w Ochlach k. Widawy z Józefa i Bogumiły z Chrzanowskich. Nauki pobierał w konwikcie pijarów na Żoliborzu oraz w szkole Francuza Rougeta. W latach 1801-1802 odbył studia prawnicze we Frankfurcie nad Odrą.

W 1808 r., w czasach Księstwa Warszawskiego minister Feliks Łubieński powołał go na zastępcę prokuratora przy Trybunale Kaliskim, później został prezesem Rady Powiatowej w Sieradzu i członkiem Rady Wojewódzkiej w Kaliszu. Po ożenku ze spadkobierczynią dóbr Chojne, Izabellą Babską h. Radwan osiadł w tym majątku.

Był deputowanym z okręgu sieradzkiego na sejmy Królestwa Kongresowego w 1820, 1825 i 1830 roku[2]. Należał do opozycji kaliskiej braci Wincentego i Bonawentury Niemojowskich. Ich polityczne koncepcje wzbogacił ideami ekonomicznymi o konieczności rozwoju handlu i zakładania fabryk.

Wydał "Myśli o handlu naszym" (Kalisz 1818) i "Rzut oka na Żydów". Postulował równouprawnienie Żydów i ich uaktywnienie zawodowe. W 1820 r. podpisał petycję by dobra rządowe sprzedawać wyłącznie chłopom i drugą w sprawie zakazu sprowadzania materiałów angielskich i wzięcia pod ochronę rodzimego przemysłu włókienniczego. W Chojnem 10-11 kwietnia 1825 grupa posłów "Kaliszan" odbyła naradę w sprawie przeciwdziałania decyzji Aleksandra I o zniesieniu jawności obrad sejmu. Działania Kaczkowskiego sprawiły, że 23 lutego 1826 w Chojnem aresztowali go carscy żandarmi i przewieźli do karmelitów w Warszawie.

Po 23 dniach zwolniono go. Kaczkowski przeniósł się do Bełchatowa i zajął urządzaniem majątku przejętego po bracie. W okresie powstania listopadowego przeciwstawiał się dyktaturze gen. Józefa Chłopickiego, krytycznie oceniał działania rządu powstańczego i armii. W proteście złożył mandat poselski i wrócił do Chojnego, skąd nadzorował także majątek w Bełchatowie. Kilka lat po upadku powstania Bełchatów przekazał synowi Ludwikowi, sam zaś do końca życia pozostał w Chojnem, gdzie oddał się pasji pisarskiej. Pozostawił po sobie 45 pozycji bibliograficznych: skończonych utworów i traktatów, notatek, pamiętników itp. Wśród nich sprawa sejmu Królestwa zajmuje naczelne miejsce.

Był członkiem loży wolnomularskiej Hesperus w 1818/1819 roku[3].

Większość rękopiśmiennej spuścizny Kaczkowskiego jest w posiadaniu Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie.

Część prac ukazała się drukiem, np. "Krzyżacy a Polska. Wspomnienia historyczne" (Poznań 1845), "Rozprawy tyczące się pierwszych dziejów Polski" (Poznań 1847). W Krakowie (nakładem córki) w 1883 r. ukazały się trzytomowe "Dzieła". W latach 1918-1939 wydano 3 tomy klasycystycznych poezji Kaczkowskiego: "Ballady", "Obóz Wallensteina", "Na nutę Horacego". Zmarł w Bełchatowie 19 kwietnia 1855. Pozostawił dwóch synów i córkę. Żona Izabella zmarła w Chojnem w 1846 r.

Przypisy

  1. Ludwik Hass, Sekta farmazonii warszawskiej, Warszawa 1980, s. 440.
  2. Małgorzata Karpińska, Senatorowie, posłowie i deputowani Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego, Warszawa 2002, s. 53.
  3. Stanisław Małachowski-Łempicki, Wykaz polskich lóż wolnomularskich oraz ich członków w latach 1738-1821, w: Archiwum Komisji Historycznej, t. XIV, Kraków 1930, s. 223.

Literatura[edytuj | edytuj kod]

  • Feinkind M., Dzieje Żydów w Piotrkowie i okolicy, Piotrków Trybunalski 1930.
  • Ruszkowski A., Stanisław Kaczkowski (1784-1855) – polityk, publicysta i historyk z Chojnego koło Sieradza, „Na sieradzkich szlakach” 2002, nr 1-2, s. 15-17.
  • Stasiak R., Postępowi czy reakcyjni? Koncepcje gospodarcze kaliszan w zarysie, [w:] Vade Nobiscum, t. 15, red. K. Banaś, R. Stasiak, Łódź 2015.
  • Stasiak R., Dwór w Chojnem pod Sieradzem - próba analizy formalnej stanu dzisiejszego obiektu i perspektywy na przyszłość [w:] Ars et Scientia, t. 8, red. K. Stefański, B. Ciarkowski, A. Barczyk, Łódź 2016.
  • Więckowska H., Kaczkowski St., [w:] Polski Słownik Biograficzny, 1964-65, s. 377.
  • Więckowska H., Opozycja liberalna w Królestwie Kongresowym, Warszawa 1925.
  • Zawilski A., Bełchatów i jego historyczne awanse, Łódź 1967.
  • Zawilski A., Stanisław Kaczkowski w kaliskiej opozycji sejmowej, „Rocznik Kaliski” 1974, t. 7.