Frankfurt nad Odrą

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy miasta w Niemczech. Zobacz też: Frankfurt.
Frankfurt nad Odrą
Frankfurt (Oder)
Ilustracja
Frankfurt nad Odrą oraz Słubice z lotu ptaka
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Niemcy
Kraj związkowy Brandenburgia
Data założenia XIII wiek
Prawa miejskie 1253
Burmistrz Rene Wilke (Die Linke)
Powierzchnia 147,85 km²
Wysokość 19–135 m n.p.m.
Populacja (31 grudnia 2018)
• liczba ludności
• gęstość

57 873[1]
393 os./km²
Nr kierunkowy 0335
Kod pocztowy 15230, 15232, 15234, 15236
Tablice rejestracyjne FF
Położenie na mapie Brandenburgii
Mapa konturowa Brandenburgii, blisko prawej krawiędzi znajduje się punkt z opisem „Frankfurt nad Odrą”
Położenie na mapie Niemiec
Mapa konturowa Niemiec, blisko prawej krawiędzi nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Frankfurt nad Odrą”
Ziemia52°21′N 14°33′E/52,350000 14,550000
Strona internetowa
Portal Niemcy

Frankfurt nad Odrą (niem. Frankfurt (Oder), dawniej Frankfurt an der Oder) – miasto na prawach powiatu, leżące na zachodnim brzegu Odry, we wschodniej części Niemiec w kraju związkowym Brandenburgia. Leży na wysokości od 19 do 135 m n.p.m. i wraz z polskimi Słubicami (które do 1945 roku stanowiły jego prawobrzeżną część) tworzy aglomerację transgraniczną liczącą ok. 80 tys. mieszkańców. Miasto jest siedzibą Uniwersytetu Europejskiego Viadrina.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Nazwa miasta wzmiankowana była po raz pierwszy w formie Vrankenvorde w 1253 roku. Miasto otrzymało nazwę od Frankfurtu nad Menem. Nazwa została przeniesiona znad Menu na nowo założone miasto na lewym brzegu Odry i oznaczała pierwotnie ‘bród w kraju Franków’. Osada leżąca po drugiej stronie Odry, czyli dzisiejsze Słubice, notowana była w średniowiecznych źródłach w formach Zbiwitz, Zbirwitz, Zliwiz. Ze względu na zniekształcenie zapisów pierwotna forma jest trudna do ustalenia, a jej znaczenie jest niejasne[2].

Dawniej, w niektórych polskich źródłach nazwa Słubice przenoszona była na całe miasto Frankfurt[3][4][5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Kalendarium:

Oblężenie Frankfurtu przez Szwedów w 1631

Demografia[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Ludność Frankfurtu nad Odrą.

Liczba ludności miasta przed zjednoczeniem Niemiec wynosiła 87 863 (1988 r.), w roku 2000 miasto zamieszkiwało 72 131 osób, w 2008 roku 60 588, natomiast w 2015 r. 58 092[1]. Według danych z września 2013 roku w mieście było zameldowanych 1285 Polaków[14]. W roku akademickim dodatkowo ponad 6 tys. studentów.

Dzielnice miasta[edytuj | edytuj kod]

Gebietsgliederung Frankfurt Oder, farbig.svg
I Stadtmitte (Śródmieście)
II Beresinchen (Barszynka)
III Nord (Północ)
IV West (Zachód)
V Süd (Południe)
Niemcy
Język niemiecki
Polska
Język polski
1 Stadtmitte dosł. Śródmieście
2 Gubener Vorstadt dosł. Przedmieście Gubińskie
3 Obere Stadt dosł. Górne Miasto
4 Altberesinchen dosł. Stara Barszynka
5 Neuberesinchen dosł. Nowa Barszynka
6 Güldendorf pol. hist. Cieszonowo[4]
7 Lossow pol. hist. Łosowo[4]
8 Lebuser Vorstadt dosł. Przedmieście Lubuskie
9 Hansaviertel dosł. Dzielnica Hansy
10 Klingetal dosł. Ostra Dolina[6]
11 Kliestow pol. hist. Kleszczów[6]
12 Booßen pol. hist. Bożeń[4]
13 Nuhnenvorstadt dosł. Przedmieście Nutnicowskie
14 Rosengarten dosł. Ogród Różany
14 Pagram pol. hist. Pielgrzym[4]
15 Lichtenberg pol. hist. Orlica[4]
16 Süd dosł. Południe
17 Markendorf pol. hist. Słubia[4]
18 Markendorf-Siedlung dosł. Słubia-Osiedle[6]
19 Hohenwalde dosł. Wysoki Las

Sąsiadujące z Frankfurtem nad Odrą polskie miasto Słubice do 1945 r. było częścią Frankfurtu i nazywało się Dammvorstadt (dosł. przedmieście za wałem).

Kościół Pokoju – najstarszy kościół i zarazem murowany budynek Frankfurtu i Słubic
Ratusz
Kościół Mariacki
Budynek poczty głównej
Kościół Świętego Krzyża
Uniwersytet Viadrina
Kościół Św. Gertrudy
Dworzec kolejowy
Pomnik Armii Czerwonej we Frankfurcie
Pomnik Mikołaja Kopernika we Frankfurcie nad Odrą

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościoły[edytuj | edytuj kod]

Głównymi kościołami w mieście są:

Pomniki[edytuj | edytuj kod]

W mieście znajduje się wiele pomników m.in.:

Edukacja[edytuj | edytuj kod]

We Frankfurcie nad Odrą znajduje się założony 15 lipca 1991 Uniwersytet Viadrina, który od 1998 jest obok UAM w Poznaniu drugą uczelnią macierzystą dla Collegium Polonicum w Słubicach.

Transport[edytuj | edytuj kod]

Transport kolejowy[edytuj | edytuj kod]

Stacje i przystanki[edytuj | edytuj kod]

Połączenia kolejowe[edytuj | edytuj kod]

Byłe przejścia graniczne[edytuj | edytuj kod]

Wojsko[edytuj | edytuj kod]

Sport[edytuj | edytuj kod]

W mieście swoją siedzibę ma powstały w 1951 roku FC „Vorwärts” Frankfurt, który obecnie występuje pod nazwą 1. FC Frankfurt. Sukcesami klubu są m.in. sześciokrotne mistrzostwo NRD oraz dwukrotnie zdobyty Puchar NRD. W sezonie 2016/2017 zespół występuje w Oberlidze Nordost (V poziom rozgrywek). Domowym obiektem drużyny jest Stadion der Freundschaft o pojemności 12 tys. miejsc[15].

Miasto jest siedzibą niemiecko-polskiej drużyny koszykówki męskiej 1. ASC Red Cocks Frankfurt nad Odrą[16]. Frankfurt jest też siedzibą niemiecko-polskiego klubu piłki ręcznej kobiet – BSV Iskra Frankfurt Oder/Kowalów.

We Frankfurcie nad Odrą swoją siedzibę ma Muzeum Sportu.

Osoby[edytuj | edytuj kod]

Urodzeni we Frankfurcie nad Odrą[edytuj | edytuj kod]

Związani z miastem[edytuj | edytuj kod]

Współpraca[edytuj | edytuj kod]

Miejscowości partnerskie[17]:

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b https://www.statistik-berlin-brandenburg.de/publikationen/stat_berichte/2016/SB_A01-07-00_2015m12_BB.xlsx
  2. Kazimierz Rymut: Nazwy miast Polski. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1987, s. 222. ISBN 83-04024-36-5.
  3. Ks. Stanisław Kozierowski, Atlas nazw geograficznych słowiańszczyzny zachodniej, Poznań 1934.
  4. a b c d e f g Mapa Polski 1:500 000 Wojskowy Instytut Geograficzny Sztabu Generalnego W.P., Warszawa 1947 [1].
  5. [Koleje Pomorza 1:1100 000, marzec 1946 http://web.archive.org/web/20131023055353/http://www.kolej.one.pl/mapy/1/1099510834.jpg].
  6. a b c d e Märkische Oderzeitung/Frankfurter Stadtbote, 7. Juli 2006, S. 15.
  7. Edward Rymar, Rywalizacja o ziemię lubuską i kasztelanię międzyrzecką, w: Śląski Kwartalnik Historyczny Sobótka, nr 4/1979, s. 481.
  8. Ibid., s. 484.
  9. Ibid., s. 494.
  10. [2].
  11. Jerzy Besala, Stanisław Żółkiewski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1988, s. 27, ISBN 83-06-01583-5, OCLC 830086205.
  12. W tym samym roku, www.historia-polski.com [dostęp 2018-03-19].
  13. Tourismusverein Frankfurt Oder, www.frankfurt-oder-tourist.de [dostęp 2017-11-23].
  14. Tysiące Polaków przenosi się na niemiecką stronę Odry | Echa polskie | DW | 29.10.2013, www.dw.com [dostęp 2017-11-23] (pol.).
  15. Historie. fcfrankfurt.de. [dostęp 2016-09-10].
  16. Koguty znowu zwycięskie. slubice24.pl. [dostęp 2017].
  17. Partnerstädte.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Monika Kilian/ Ulrich Knefelkamp (wyd.): Frankfurt Oder Słubice. Sieben Spaziergänge durch die Stadtgeschichte. Berlin: scrîpvaz-Verlag 2003.
  • Ulrich Knefelkamp/ Siegfried Griesa (wyd.): Frankfurt an der Oder 1253–2003, Berlin 2003, ​ISBN 3-89700-367-8​.
  • Sibylle Gramlich/ Anrdreas Bernhard/ Andreas Cante/ Irmelin Küttner: Stadt Frankfurt (Oder) (Denkmaltopographie der Bundesrepupblik Deutschland, Denkmale in Brandenburg, tom 3), Worms am Rhein 2002, ​ISBN 3-88462-190-4​.
  • Hans Nauschütz: Frankfurt wie es war und ist: Wanderungen durch Frankfurt (Oder), Die Furt 2003, ​ISBN 3-933416-01-9​.
  • Wolfgang Stribrny/ Fritz Zäpke: Frankfurt/Oder. Porträt einer Brückenstadt, Westkreuz-Verlag Berlin/Bonn, 1991, ​ISBN 3-922131-75-1​.
  • Fritz Timme: Die Entstehung von Frankfurt an der Oder, 1954, in Zeitschrift für Ostforschung, 3. Jahrgang 1954, S. 497–517.
  • Stadtplan „Frankfurt an der Oder 1909”. Reprint des großformatigen mehrfarbigen historischen Stadtplanes. Guben 2005, ​ISBN 3-935881-24-X​.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Panorama miasta
Panorama miasta