Stanisław Kołodziej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Sługa Boży
Stanisław Kołodziej
prezbiter
męczennik
Ilustracja
Sługa Boży ks. Stanisław Kołodziej
- portret prymicyjny
Data i miejsce urodzenia 1 lutego 1907
Bączal Górny
Data i miejsce śmierci 17 grudnia 1942
KL Dachau
Czczony przez Kościół katolicki

Stanisław Kołodziej (ur. 1 lutego 1907 w Bączalu Górnym, zm. 17 grudnia 1942 w obozie KL Dachau) – Sługa Boży Kościoła katolickiego, polski prezbiter katolicki ówczesnej diecezji przemyskiej, męczennik chrześcijański (in odium fidei), więzień niemieckich nazistowskich obozów KL Auschwitz i Dachau. Proboszcz parafii w Kobylanach koło Dukli.

Kościół Narodzenia NMP w Kobylanach
Cela w siedzibie Gestapo w Jaśle
Tablica pamięci w Kobylanach

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Urodził się 1 lutego 1907 w ubogiej, chłopskiej rodzinie, jako czwarte dziecko Józefa Kołodzieja i Apolonii z domu Smaś[1]. Chrzest przyjął w kościele parafialnym w Bączalu Dolnym z rąk ks. Teofila Biesiadzkiego. Dzieciństwo spędził w rodzinnym Bączalu. Miał pięcioro rodzeństwa[2]. W 1907 w niedzielę w czasie sumy w rodzinny dom Stanisława podczas burzy uderzył piorun. Matka w tym czasie była w kościele na mszy, dzieci były w domu z ojcem. Troje starszych dzieci ojciec wyprowadził z płonącego domu i wrócił po Stanisława, który leżał w kołysce. Ojciec uratował syna, ale sam został bardzo poparzony i odwieziony w stanie ciężkim do szpitala.

Los tej rodziny był ciężki, ponieważ niedługo potem siostra Stanisława, Maria, zginęła w płomieniach w wieku dwunastu lat. Ojciec księdza Stanisława przez 1,5 roku brał czynny udział w I wojnie światowej. Powrócił z wojny schorowany, po czym zmarł w 1921 roku – późniejszy ksiądz Stanisław miał wówczas zaledwie 14 lat. Stanisław uczęszczał do szkoły powszechnej w Bączalu Dolnym (obecnie Zespół Szkół Publicznych w Bączalu Dolnym), a następnie do gimnazjum w Jaśle. Później podjął studia w Seminarium Duchownym w Przemyślu. Jednym z jego przewodników duchowych na drodze do kapłaństwa był błogosławiony Jan Balicki – rektor i wykładowca teologi dogmatycznej.

Kapłaństwo[edytuj | edytuj kod]

Stanisław Kołodziej przyjął święcenia kapłańskie 19 czerwca 1932 roku[3], w wieku 25 lat m.in. wraz z kolegą rocznikowym – błogosławionym Władysławem Findyszem. Wyświecił go biskup przemyski Anatol Nowak. Uroczyste prymicje odbyły się w kościele w Bączalu Dolnym[4], które odprawił w parafii w Bączalu. Uroczystość przygotował ówczesny proboszcz ks. Paweł Matuszewski

Posługę kapłańską pełnił najpierw w Domaradzu, potem w Białobrzegach (koło Łańcuta), Zręcinie, Leżajsku (funkcja administratora), Tuligłowach, a następnie w Parafii Farnej w Przeworsku oraz od 31 sierpnia 1939 do 14 lutego 1941 roku w Kobylanach koło Dukli.

To właśnie tam został mianowany proboszczem po przeniesieniu swojego poprzednika – ks. Józefa Niemca do Skalnika[5]. Ksiądz Stanisław Kołodziej był gorliwym patriotą. Na plebanii i w kościele dawał schronienie partyzantom, przechowywał i przemycał polskich oficerów przez potajemne górskie przejścia do Austrii i Czech, prowadził także podziemny, potajemny nasłuch radiowy i koło ministrantów. Posługa proboszcza w Kobylanach nie trwała długo[6].

Męczeństwo i śmierć[edytuj | edytuj kod]

13 lutego 1941 ks. Kołodziej wracający pieszo z Krosna, spotkał na drodze człowieka, który ostrzegł go, by nie wracał na plebanię, gdyż okupanci o niego pytali. Mimo ostrzeżenia wrócił na plebanię. Rankiem 15 lutego 1941 w wyniku donosu nacjonalistów ukraińskich został aresztowany i wywieziony z plebanii. Skutego prowadzono do samochodu, który stał pod kościołem. Przywiązano go do samochodu, samochód prowadzony przez aresztantów jechał, a on upokorzony biegł za nim. Po chwili zatrzymali się, wepchnęli księdza Stanisława do środka i odjechali.

W więzieniu w Jaśle przebywał sześć tygodni, był przesłuchiwany i katowany czego dowodem była pokrwawiona i poszarpana bielizna księdza odebrana z więzienia przez rodzinę[7]. Następnie został przewieziony transportem z Krakowa 5 kwietnia 1941 do niemieckiego obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau, gdzie otrzymał numer 11397 i tam więziono go kolejne 4 tygodnie. Rodzina księdza oraz jego przyjaciele i wierni z Kobylan podejmowali próby ratowania kapłana, ale zamiary te nie powiodły się. W czasie próby uwolnienia, ksiądz Kołodziej napisał list z Auschwitz do swojej matki w którym były słowa: „serwońskiemu[8] się poprawiło”. W celi, w której przebywał, widnieje do dziś dnia wydrapany napis na ścianie „ks. Stanisław Kołodziej”. Z Auschwitz został przewieziony 4 maja 1941 do obozu koncentracyjnego KL Dachau, gdzie nadano mu numer obozowy 25290.

 Osobny artykuł: Priesterblock (Dachau KL).

W listopadzie 1942 roku został wzięty do grupy 20 księży (w której był również bł. Marian Konopiński), którym wstrzykiwano flegmonę sztuczną[9] (choroba obozowa, którą wstrzykiwano więźniom w celu eksperymentowania), na skutek której – z powodu dogłębnego wycieńczenia i braku odpowiednich lekarstw – zmarł 17 grudnia 1942 i został spalony w obozowym krematorium. Z Dachau przyszło pismo do matki informujące o śmierci syna i spaleniu zwłok.

Beatyfikacja[edytuj | edytuj kod]

Ks. Stanisław Kołodziej zaliczony jest do drugiej grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej, których proces beatyfikacyjny rozpoczął się 17 września 2003 roku. 24 maja 2011 w Pelplinie zakończył się etap diecezjalny, a wszystkie dokumenty przesłano do Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych w Rzymie.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Osoba Sługi Bożego ks. Stanisława Kołodzieja została upamiętniona m.in:

  • na tablicy pamięci w Bazylice archikatedralnej Wniebowzięcia NMP i św. Jana Chrzciciela w Przemyślu,
  • na tablicy pamięci 84 księży pomordowanych na Kresach Wschodnich II RP przez OUN-UPA w Czerwonej Wodzie,
  • na tablicy pamiątkowej wmurowanej 11 listopada 2010 w kościele parafialnym pw. Narodzenia NMP w Kobylanach,
  • w Księdze Martyrologium Duchowieństwa Polskiego (numer indeksowy: 1113, s. 55) złożonej w Kaplicy Pamięci Narodu o. Kordeckiego na Jasnej Górze,
  • poprzez nominację, jako jeden z sześciu w województwie podkarpackim potencjalnych patronów pociągu POLREGIO w plebiscycie REGIObohater, zorganizowanym z racji stulecia odzyskania niepodległości przez Polskę, nad którym patronat objął prezydent RP Andrzej Duda[10].

Drzewo genealogiczne[edytuj | edytuj kod]

4. Maciej Kołodziej      
    2. Józef Kołodziej
5. Katarzyna Kurowska        
      1. Stanisław Kołodziej
6. Jan Smaś    
    3. Apolonia Smaś    
7. Marianna Kramarz      
 

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Sługa Boży ks. Stanisław Kołodziej. W: Parafia Bączal Dolny [on-line]. [dostęp 2015-07-20].
  2. Siostra Katarzyna (ur. 1901), brat Wincenty (ur. 1903), siostra Maria (ur. 1905) brat Andrzej (ur. 1909) i siostra Honorata (ur. 1920).
  3. 69. rocznica meczenskiej smierci syna ziemi jasielskiej. [dostęp 2015-07-20].
  4. Obecnie kościół ten znajduje się w Muzeum Budownictwa Ludowego w Sanoku.
  5. W tym czasie katechetą był ks. Jan Obara.
  6. Księża patrioci z dekanatu dukielskiego – ks. Stanisław Kołodziej i ks. Piotr Moch. [dostęp 2015-07-20].
  7. Jasło: bursa jasielska. [dostęp 2015-07-20].
  8. Serwoniec to nazwa przysiółka w Bączalu Górnym skąd pochodził ksiądz.
  9. Bł. ks. Marian Konopiński (1907-1943). [dostęp 2015-07-20].
  10. l, Oficjalna strona Miasta Krosna / Aktualności, www.krosno.pl [dostęp 2018-10-20] (pol.).

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Syzdek, Bączal Górny, Skołyszyn 1998.
  • Księgi parafialne Parafii Rzymskokatolickiej pw. Imienia Maryi i św. Mikołaja w Bączalu Dolnym.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]