Stara Ruś

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 52°58′11″N 22°38′57″E
- błąd 38 m
WD 52°58'11"N, 22°38'57"E
- błąd 38 m
Odległość 4 m
Stara Ruś
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  podlaskie
Powiat wysokomazowiecki
Gmina Wysokie Mazowieckie
Wysokość 140-142 m n.p.m.
Liczba ludności (2007) 95
Strefa numeracyjna 86
Kod pocztowy 18-218
Tablice rejestracyjne BWM
SIMC 0410560
Położenie na mapie gminy wiejskiej Wysokie Mazowieckie
Mapa lokalizacyjna gminy wiejskiej Wysokie Mazowieckie
Stara Ruś
Stara Ruś
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stara Ruś
Stara Ruś
Położenie na mapie województwa podlaskiego
Mapa lokalizacyjna województwa podlaskiego
Stara Ruś
Stara Ruś
Położenie na mapie powiatu wysokomazowieckiego
Mapa lokalizacyjna powiatu wysokomazowieckiego
Stara Ruś
Stara Ruś
Ziemia52°58′11″N 22°38′57″E/52,969722 22,649167

Stara Ruświeś w Polsce położona w województwie podlaskim, w powiecie wysokomazowieckim, w gminie Wysokie Mazowieckie.

W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa łomżyńskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W pobliżu wsi odnaleziono ślady osadnictwa z epok: kamienia, żelaza i wczesnego średniowiecza.[1]

Wieś wymieniona w dokumentach sądowych Ziemi bielskiej z roku 1471.[2] W czasie popisu rycerstwa Ziemi bielskiej z 1528 r. wzmiankowano 5 rycerzy z miejscowości Sokoły Ruś. Nazwa ta może wskazywać na ruskich założycieli tej wsi. Rycerze ci zwali się Sokołami. Jeden z nich to Wojciech Sokół. Z Sokołów wykształcił się ród Sokołowskich herbu Prawdzic.[1]

Na przysięgę wierności królowi polskiemu stawił się Mathias, syn Jana de Sokoli Rusz. W 1674 r. częścią wsi władał Jakub Sokołowski. Jego potomek Marcin, syn Grzegorza, wylegitymował się ze szlachectwa w roku 1849.

W XVIII w., na gruntach tej wsi, wyodrębniła się nowa osada, Sokoły Ruś Nowa. Dlatego tę miejscowość nazywano od tej pory Sokoły Ruś Stara.[1] W roku 1827 miejscowość liczyła 9 domów i 58 mieszkańców. Pod koniec wieku XIX wieś w powiecie mazowieckim, gmina i parafia Sokoły.[2] W 1891 r. było tu 25 gospodarzy: 13 drobnoszlacheckich i 12 chłopów. Ci ostatni uzyskali ziemię na podstawie ukazu carskiego z 1864 r.

W roku 1921 wyszczególniono:

  • folwark Ruś Stara. Naliczono tu 3 budynki z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 25 mieszkańców (11 mężczyzn i 14 kobiet). Wszyscy podali narodowość polską i wyznanie rzymskokatolickie
  • wieś Ruś Stara. Było tu 17 budynków z przeznaczeniem mieszkalnym oraz 106 mieszkańców (55 mężczyzn i 51 kobiet). Wszyscy podali narodowość polską i wyznanie rzymskokatolickie[3].
Ruiny miejscowości - wrzesień 1939 r.

Po II wojnie światowej miejscowość była siedzibą gromady Ruś Stara.

Majątek Jaruzelskich[edytuj | edytuj kod]

Jaruzelscy, herbu Ślepowron wzmiankowani w tej okolicy na przełomie XVIII i XIX w. Wojciech Jaruzelski, stolnik bielski, posiadał dobra Mazury. Wnukiem Wojciecha był Antoni Józef Jaruzelski, żyjący w pierwszej połowie XIX w., który również miał syna Wojciecha, powstańca styczniowego. Po powrocie z zesłania ożenił się z Heleną Filipkowską, osiadł w Rusi Starej i dochował się ośmiorga dzieci. Majątek Wojciecha nie był zbyt duży. Siódmym dzieckiem Wojciecha (powstańca styczniowego) był Władysław Mieczysław, który ożenił się w Trzecinach z córką Hipolita Zaremby. Ich dzieckiem był urodzony w Kurowie, Wojciech Jaruzelski, prezydent Polski.

Dopiero po objęciu majątku przez Stefana Jaruzelskiego, syna Wojciecha (powstańca), powstał w Rusi folwark dworski liczący około 200 ha. Stefan Jaruzelski nie miał żony. W latach dwudziestych XX w. zamieszkał tu czasowo jego brat, Władysław Mieczysław z żoną i synem Wojciechem (późniejszym generałem).

Po wkroczeniu wojsk sowieckich Stefan Jaruzelski ukrywał się. Wrócił w 1941 r. i został zarządcą majątku z ramienia Niemców. Jesienią 1944 r. folwark został rozparcelowany. Właściciel zamieszkał u swojej gospodyni w Jabłoni-Rykaczach.[1]

Szkoła powszechna[edytuj | edytuj kod]

Jednoklasowa szkoła powszechna w Starej Rusi funkcjonowała od roku 1922. Liczba uczniów: 1922-49, 1923-50, 1924-40, 1925-38. W roku szkolnym 1930/31 szkoły nie było.

W roku 1941 nauczycielką była Stefania Ościłowska.[4]

W latach 1958-1960 wybudowano tu nową szkołę podstawową, którą rozbudowano w roku 1987. Z powodu niżu demograficznego szkołę zamknięto w roku 2002.[1]

Obiekty zabytkowe[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e L. Zugaj, Historia gminy Wysokie Mazowieckie, Wysokie Mazowieckie 2008, str. 81-85
  2. a b Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, tom XI, s. 38
  3. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej: opracowany na podstawie pierwszego powszechnego spisu ludności z dnia 30 września 1921 r., Województwo białostockie, Powiat Wysokie Mazowieckie, Gmina Sokoły
  4. W. Jemielity, Szkoły powszechne w województwie białostockim w latach 1919-1939, Łomża, 1991, str. 95
  5. Załącznik do Uchwały Nr 133/XXIII/09 Rady Gminy Wysokie Mazowieckie z dnia 23 czerwca 2009 roku.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]