Stare Miasto (Elbląg)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Herb Elbląga Stare Miasto
Dzielnica Elbląga
Herb
Herb
Państwo  Polska
Województwo  warmińsko-mazurskie
Miasto Elbląg
Data założenia 1237
W granicach Elbląga 1237
Populacja (2006)
• liczba ludności

ok. 3.000
Nr kierunkowy (+48) 055
Kod pocztowy 82-3xx
Tablice rejestracyjne NE
Położenie na mapie Elbląga
Mapa lokalizacyjna Elbląga
Stare Miasto
Stare Miasto
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Stare Miasto
Stare Miasto
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Stare Miasto
Stare Miasto
Ziemia54°09′30″N 19°23′40″E/54,158333 19,394444
Portal Portal Polska

Stare Miasto – najstarsza dzielnica i jedna z południowych dzielnic Elbląga.

Położenie[edytuj]

Stare Miasto znajduje się w południowej części miasta. Graniczy z takimi dzielnicami jak: Osiek, Nowe Miasto, Śródmieście, Wyspa Spichrzów oraz Łasztownia. Jej zachodnią granicę wyznacza rzeka Elbląg, południową – al. Tysiąclecia, wschodnią ulica Rycerska, a północną ulice Wałowa oraz Stoczniowa.

Historia[edytuj]

Założone po 1237 roku przez mistrza krajowego Hermana von Balka. Zgodnie ze zwyczajem miast nadbałtyckich ulice wytyczano prostopadle do rzeki, a przecinająca je w poprzek ulica tworzyła rynek, na którym miał być wybudowany ratusz (obecnie w centrum rynku stoi kościół św. Mikołaja). Prawa miejskie nadane zostały 10 kwietnia 1237 roku. Do 1337 roku było jedynym organizmem miejskim w Elblągu. Zamek krzyżacki (podstawa Starego Miasta) został zniszczony 12 lutego 1454 roku. W 1503 roku powierzono Elblągowi funkcję strażnika pieczęci Prus Królewskich. Podczas I wojny światowej praktycznie nie ucierpiało. Jedynym zniszczeniem było spalenie Mostu Wysokiego w dniu 8 lipca 1917 roku, ale nie było spowodowane działaniami wojennymi. Stare Miasto znacznie ucierpiało w lutym 1945 roku, gdy w wyniku walk Armii Czerwonej z niemieckimi obrońcami miasta zostało zniszczone w 90%. Po 1947 roku podjęto decyzję o rozebraniu pozostałych ruin, a resztki cegieł przewieziono na potrzeby odbudowy Warszawy. Dopiero rozpoczęta w latach 80. rewitalizacja powoli zabudowywała, pusty do tej pory plac przed Katedrą św. Mikołaja. W latach 1895-1969 ulicami elbląskiej starówki kursowały tramwaje. Obecnie na Starym Mieście trwa zakrojona na szeroką skalę odbudowa dzielnicy. Co roku zabudowywane są nowe kwartały ulic. Kamieniczki, które powstają nawiązują do dawnego stylu, a niektóre z nich są identycznymi kopiami istniejących tam wcześniej. Elbląskie Stare Miasto to również jeden z największych w Europie pod względem powierzchni teren objęty kompleksowymi badaniami archeologicznymi.

Ważniejsze budynki i obiekty[edytuj]

Istniejące[edytuj]

Widok na Stare Miasto znad rzeki Elbląg (2005)
Budynek Poczty
Brama Targowa (brama północna) w Elblągu
  • kościół katedralny św. Mikołaja, XIII-XV w., przebudowany po pożarze w końcu XVIII w., z cennym wyposażeniem wnętrza (późnogotyckie tryptyki, gotyckie drewniane figury apostołów w nawie głównej, chrzcielnica brązowa z XIV w.)
  • Brama Targowa z XIV w. i pozostałości fortyfikacji miejskich,
  • Ścieżka kościelna
  • Muzeum w Elblągu, dawniej Gimnazjum Elbląskie
  • Kościół Św. Ducha
  • Biblioteka Elbląska
  • Galeria EL – dawniej kościół podominikański NMP, XIII-XVI w., częściowo zburzony w 1945, zrekonstruowany w latach 60.; dawny ołtarz główny zachował się kościele katedralnym, pozostałe wyposażenie (prospekt organowy, epitafia, empory) uległo zniszczeniu.
  • budynek Poczty Polskiej
  • Zespół dawnego zamku i podzamcza
  • Prokuratura Okręgowa
  • Urząd Kontroli Skarbowej
  • Zespół Szkół Techniczno-Informatycznych
  • pomnik „Piekarczyka”
  • I Liceum Ogólnokształcące
  • Zespół Szkół Zawodowych nr 1
  • Gimnazjum nr 8
  • przystań „Żeglugi Elbląsko-Ostródzkiej”
  • Wydział Zamiejscowy Szkoły Wyższej im. Bogdana Jańskiego

Nieistniejące[edytuj]

  • kamienice późnogotyckie, renesansowe i manierystyczne (w większości zniszczone w 1945)
  • Klasztor i kaplica Katarzynek (klasztor 1893, kaplica 1912)
  • Ratusz (pocz. XIV wieku-1777)
  • Dwór Artusa (1582-1878)
  • zamek krzyżacki

Wykaz ulic dzielnicy[edytuj]

  • Bednarska
  • Bulwar Zygmunta Augusta
  • Drzewna
  • Garbary
  • Gimnazjalna
  • Klasztorna
  • Kowalska
  • Kumieli
  • Kuśnierska
  • Mennicza
  • Mostowa
  • Murarska
  • Pocztowa
  • Przy Bramie Targowej
  • Przymurze
  • Rybacka
  • Rycerska
  • Rzeźnicka
  • Schichaua Ferdinanda, skwer
  • Służebna
  • Stary Rynek
  • Stoczniowa
  • Studzienna
  • Sukienicza
  • Ścieżka Kościelna
  • Świętego Ducha
  • Tamka
  • Tysiąclecia, al.
  • Wałowa
  • Wapienna
  • Wieżowa
  • Wigilijna
  • Wodna
  • Zamkowa

Komunikacja[edytuj]

Na Stare Miasto można dojechać:

Ciekawostki[edytuj]

  • Herb Starego Miasta jest obecnie obowiązującym herbem Elbląga.
  • Ze wszystkich elbląskich kamieniczek po wojnie ocalało jedynie 6.