Stefan Jakobielski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Stefan Jakobielski
Stefan Jakobielski
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 11 sierpnia 1937
Warszawa
Doktor habilitowany nauk humanistycznych
Specjalność: archeologia
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Doktorat 1968
Habilitacja 2016

Stefan Karol Jakobielski (ur. 11 sierpnia 1937 w Warszawie[1]) – polski historyk, archeolog, filolog, epigrafik. Jeden z pionierów nubiologii. Uczestnik badań archeologicznych w Faras, Tell Atrib, Palmyrze, Deir el-Bahari i Qasr Ibrim, kierownik prac prowadzonych w Starej Dongoli.

Życiorys[edytuj]

Stefan Jakobielski urodził się 11 sierpnia 1937 roku w Warszawie, jego rodzicami byli Karol Jakobielski i Halina z domu Grzymała. Do szkoły średniej – liceum im. St. Małachowskiego – uczęszczał w Płocku. Studia na Uniwersytecie Warszawskim rozpoczął w 1954 roku[1].

Od początku lat 60. XX wieku brał udział w badaniach wykopaliskowych w Faras prowadzonych przez prof. Kazimierza Michałowskiego. Od 1961 roku uczestniczył w misji jako koptolog, zajmując się dokumentacją i opracowywaniem inskrypcji. Brał udział w kluczowych pracach na stanowisku w Faras – odkryciu katedry z malowidłami w sezonie 1961/62 oraz kolejnych dwóch ekspedycjach: 1962/1963 i 1963/64, uczestnicząc przy transferze malowideł ze ścian katedry i dokumentacji znalezisk[2], prezentowanych obecnie w Galerii Faras im. Kazimierza Michałowskiego w Muzeum Narodowym w Warszawie. Na początku lat 60. Stefan Jakobielski był zaangażowany w prace na wielu innych stanowiskach archeologicznych. W 1962 roku brał udział w misji w Tell Atrib jako archeolog-epigrafik[3] i w ekspedycji w Palmyrze[4]. W tym samym charakterze pracował na stanowisku Deir el-Bahari w sezonie 1962/63, kiedy trwały badania na górnym dziedzińcu świątyni Hatszepsut oraz wykopaliska na terenie świątyni Totmesa III[5]. W 1968 roku obronił doktorat[1].

W roku 1966 Stefan Jakobielski został kierownikiem wykopalisk na nubijskim stanowisku archeologicznym[6] w Dongoli[7], funkcję tę pełnił do 2006 roku. W ramach badań prowadzonych przez polskiego nubiologa odkryty został m.in. Klasztor św. Trójcy. Raporty z wykopalisk Stefan Jakobielski prezentował na łamach „Dongola Studien”. Prace w Dongoli zostały zwieńczone wystawą w 2006 roku Polskie wykopaliska w Starej Dongoli. 45 lat współpracy archeologicznej z Sudanem[8] w Muzeum Narodowym w Warszawie, której współkuratorem był dr Jakobielski. Na wystawie znalazły się wypożyczone z Muzeum z Chartumu zabytki ruchome odkryte podczas licznych ekspedycji prowadzonych przez Stefana Jakobielskiego[9].

Od 1972 do 1974 roku na zaproszenie Egypt Exploration Society[10] brał udział w angielsko-amerykańsko-polskiej misji archeologicznej w Qasr Ibrim jako archeolog-epigrafik[11].

W latach 1974–2002 Stefan Jakobielski pełnił funkcję kierownika Pracowni Nubiologii w Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej UW, jednocześnie kierował też Pracownią Dokumentacji Architektoniczno-Archeologicznej. Od 1974 do 1989 roku wykładał na Akademii Teologii Katolickiej w Warszawie[10]. W latach 2006-2009 prowadził zajęcia z archeologii w Wyższej Szkole Teologiczno-Humanistycznej w Podkowie Leśnej. Pracownik Instytutu Kultur Śródziemnomorskich i Orientalnych Polskiej Akademii Nauk.

Jest autorem licznych publikacji i wieloletnim redaktorem serii wydawniczych, m.in. Nubia, Études et Travaux, Nubica et Aethiopica i Bibliotheca nubica[10]. Od 2005 roku jest współredaktorem czasopisma „Gdańsk Archaeological Museum African Reports”[10].

Członkostwo w towarzystwach naukowych[edytuj]

Stefan Jakobielski był jednym z inicjatorów założonego w 1972 Międzynarodowego Towarzystwa Nubiologicznego, w okresie 1978–1986 pełnił funkcję członka zarządu[10]. Od 1980 został korespondentem Niemieckiego Instytutu Archeologicznego (niem. Deutsches Archäologisches Institut, DAI). Stefan Jakobielski należy także do International Association of Egyptologists[10].

Odznaczenia i nagrody[edytuj]

W roku 2002 Jakobielski otrzymał najwyższe sudańskie odznaczenie przyznawane cudzoziemcom: Order Obu Nilów z Gwiazdą. Został też odznaczony Orderem Odrodzenia Polski. Wraz z Bogdanem Żurawskim otrzymał z rąk dyrektora Sudańskiej Służby Starożytności medal za zasługi w ratowaniu dziedzictwa kulturowego. Obaj zostali także uhonorowani przez władze prowincji Dongola (Medżlis) dyplomami za zasługi w badaniach lokalnego dziedzictwa[12].

Wybrane publikacje[edytuj]

Monografie i publikacje książkowe
  • Katalog rękopisów orientalnych ze zbiorów polskich, t. 4: Katalog rękopisów egipskich, koptyjskich i etiopskich, dział egipski oprac T. Andrzejewski; dział koptyjski oprac. S. Jakobielski; dział etiopski oprac. S. Strelcyn; red. S. Strelcyn przy współudz. M. Lewickiego i A. Zajączkowskiego, Warszawa: PWN 1960.
  • S. Jakobielski, A history of the bishopric of Pachoras on the basis of Coptic inscriptions, Warszawa: Éditions Scientifiques de Pologne 1972.
  • Kazimierz Michałowski, Stefan Jakobielski, Krystyna Keplicz, Faras: wall paintings in the collection of the National Museum in Warsaw, Wydawnictwo Artystyczno-Graficzne, 1974.
  • Jakobielski, Stefan. Polish Excavations at Old-Dongola 1973 and 1974 Seasons, 1975.
  • A. S. Atiya, Historia Kościołów Wschodnich, przekład zbiorowy, Warszawa 1978 [Wstęp, rozdziały I–VII, XXVII i Epilog przełożył Stefan Jakobielski]
  • S. Jakobielski, Christian Nubia at the height of its Civilization [w:] General History of Africa (UNESCO), vol. III – Africa from the Seventh to the Eleventh Century, Paris - Berkeley, 1988, s. 194–223.
  • 50 years of Polish excavations in Egypt and the Near East: acts of the Symposium at the Warsaw University 1986, éd. S. Jakobielski, J. Karkowski, Varsovie: Centre d'Archéologie Méditerranéenne de l'Académie Polonaise des Sciences 1992.
  • S. Jakobielski, The Early Christian Period in Nubia [w:] History of Humanity, Scientific and Cultural Development, vol. III: From the Seventh Century BC to the Seventh Century AD, red.: J. Herrmann, E. Zürcher, chap. 15.2.3, UNESCO Paris, New York 1996, s. 326–331.
  • S. Jakobielski, Nubia w okresie chrześcijańskim [w:] Historia Afryki. Do początku XIX wieku, red. M. Tymowski, Wrocław, Warszawa, Kraków 1996, s. 545–569.
  • Dongola-Studien: 35 Jahre polnischer Forschungen im Zentrum des makuritischen Reiches, hrsg. von S. Jakobielski, P. O. Scholz, Warszawa: Zakład Archeologii Śródziemnomorskiej Polskiej Akademii Nauk 2001.
  • M. Łaptaś, S. Jakobielski, „Unknown” Mural of the Three Youths in a Fiery Furnace from the Faras Cathedral [w:] Ars Graeca – Ars Latina, Studia dedykowane Profesor Annie Różyckiej-Bryzek, red. W. Bulsza, L. Sadko, Kraków 2001, s. 75–85.
  • Polskie wykopaliska w Starej Dongoli: 45 lat współpracy archeologicznej z Sudanem, tekst Stefan Jakobielski, Małgorzata Martens-Czarnecka, tł. jęz. ang. Barbara Gostyńska, Wiesław Piątkiewicz, tł. jęz. arab. Mahmud El. Tayeb, Warszawa: Muzeum Narodowe 2006.
  • S. Jakobielski, J. van der Vliet, From Aswan to Dongola: The Epitaph of Bishop Joseph (died AD 668)* [w:] Nubian Voices. Studies in Christian Nubian Culture, red. A. Łajtar, J. van der Vliet, Warsaw 2011, s. 15–37
Wydawnictwa ciągłe
  • S. Jakobielski, La liste des évêques de Pakhoras, "Études et Travaux" 1, 1965, s. 151–170.
  • Stefan Jakobielski, Grecka inskrypcja fundacyjna katedry w Faras, „Rocznik Muzeum Narodowego w Warszawie”, 10, 1966, s. 99–106.
  • S. Jakobielski, Two Coptic Foundation Stones from Faras [w:] Mélanges offerts à Kazimierz Michałowski, réd. M. L. Bernhardt, Warszawa 1966, s. 103–109
  • S. Jakobielski, Some Remarks on Faras Inscriptions [w:] Kunst und Geschichte Nubiens in christlicher Zeit, red. E. Dinkler, Recklinghausen 1970, s. 29–39.
  • S. Jakobielski, Portraits of the Bishops of Faras [w:] Nubian Studies, Proceedings of the Symposium for Nubian Studies, Selwyn College, Cambridge, 1978, red. J. M. Plumley, Warminster 1982, s. 127–133.
  • S. Jakobielski, Nubian Christian Architecture, "Zeitschrift für Ägyptische Sprache und Altertumskunde", Bd. 108,1981, s. 33–48.
  • S. Jakobielski, Remarques sur la chronologie des peintures murales de Faras aux VIIIe et IXe siècles [w:] Nubia Christiana I, red. S. Jakobielski, Warszawa 1982, s. 142–172.
  • Stefan Jakobielski, Adam Łajtar, Ein Glaubensbekenntnis aus Alt Dongola (Sudan), „The Journal of Juristic Papyrology”, 27, 1997, s. 7–26.
  • S. Jakobielski, The inscriptions, ostraca and graffiti [w:] Soba, Archaeological Research at a Medieval Capital on the Blue Nile, Memoirs of the BIEA, red. D.A. Welsby, C.M. Daniels, nr 12, London 1991, s. 274–296.
  • S. Jakobielski, 35 Years of Polish Excavations at Old Dongola. A Factfile [w:] Dongola-Studien, 35 Jahre polnischer Forschungen im Zentrum des makuritischen Reiches, red. S. Jakobielski, P. Scholz, "Bibliotheca nubica et aethiopica" vol. 7, Warszawa-Wiesbaden, 2001, s.1–48.
  • S. Jakobielski, Das Kloster der Heiligen Dreifaltigkeit. Bauphasen des nordwestlichen Anbaus [w:] Dongola-Studien, 35 Jahre polnischer Forschungen im Zentrum des makuritischen Reiches, red. S. Jakobielski, P. Scholz, "Bibliotheca nubica et aethiopica" vol. 7, Warszawa-Wiesbaden, 2001, s.141–168.
  • S. Jakobielski, The Monastery in Old Dongola: Excavation of the North-Western Annexe 1998-2002, "Gdansk Archaeological Museum African Reports", 2005
  • S. Jakobielski, Old Dongola, Fieldwork 2004, "Polish Archaeology in the Mediterranean", 2006
  • S. Jakobielski, Nubian Scenes of Protection from Faras as an Aid to Dating, "Études et Travaux", 2007
  • S. Jakobielski, Old Dongola Fieldwork – Seasons 2005/2006 and 2006, Polish Archaeology in Mediterranean 2008

Przypisy[edytuj]

  1. a b c Maciej Górzyński, Gawędy o Małachowiakach, Płock–Warszawa: Towarzystwo Wychowanków, Wychowawców i Przyjaciół Gimnazjum I Liceum im. St. Małachowskiego w Płocku, 2014, s. 195–196, ISBN 978-83-9223-318-3.
  2. Kazimierz Michałowski, Od Edfu do Faras, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1974, s. 258–59.
  3. Kazimierz Michałowski, Od Edfu do Faras, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1974, s. 239.
  4. Kazimierz Michałowski, Od Edfu do Faras, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1974, s. 242.
  5. Kazimierz Michałowski, Od Edfu do Faras, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1974, s. 253.
  6. Wiktor Andrzej Daszewski, 50 Years of Polish Excavations in the Eastern Mediterranean - the Polish Centre of Mediterranean Archaeology of Warsaw University [w:] Stefan Jakobielski, Janusz Karkowski (red.), 50 years of Polish excavations in Egypt and the Near East : acts of the Symposium at the Warsaw University 1986, Varsovie: Centre d'Archéologie Méditerranéenne de l'Académie Polonaise des Sciences, 1992, s. 42.
  7. Stara Dongola, www.zaspan.waw.pl [dostęp 2016-05-25].
  8. Stefan Jakobielski, Małgorzata Martens-Czarnecka, Polskie wykopaliska w Starej Dongoli. 45 lat współpracy archeologicznej z Sudanem, Warszawa: Muzeum Narodowe w Warszawie, 2006.
  9. W pustyni i w słońcu. Polskie wykopaliska w Starej Dongoli, Culture.pl [dostęp 2016-05-25].
  10. a b c d e f S.Jakobielski, www.zaspan.waw.pl [dostęp 2016-05-25].
  11. Kazimierz Michałowski, Od Edfu do Faras, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1974, s. 268.
  12. Wspomnienia z Faras. Dr Stefan Jakobielski, Wszechnica.org.pl, 18 marca 2015 [dostęp 2016-05-25].

Bibliografia[edytuj]

  • Wiktor Andrzej Daszewski, 50 Years of Polish Excavations in the Eastern Mediterranean - the Polish Centre of Mediterranean Archaeology of Warsaw University [w:] Stefan Jakobielski, Janusz Karkowski (red.), 50 years of Polish excavations in Egypt and the Near East : acts of the Symposium at the Warsaw University 1986, Varsovie: Centre d'Archéologie Méditerranéenne de l'Académie Polonaise des Sciences, 1992, s. 39–44.
  • Kazimierz Michałowski, Od Edfu do Faras, Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe, 1974.
  • S.Jakobielski, www.zaspan.waw.pl [dostęp 2016-05-25].
  • W pustyni i w słońcu. Polskie wykopaliska w Starej Dongoli, Culture.pl [dostęp 2016-05-25].

Linki zewnętrzne[edytuj]