Stosunki polsko-brytyjskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Położenie Wielkiej Brytanii i Polski na mapie Europy

Stosunki polsko-brytyjskie – stosunki dyplomatyczne pomiędzy Wielką Brytanią a Polską. Oba państwa są członkami Europejskiego Obszaru Gospodarczego, NATO, Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju oraz Organizacji Narodów Zjednoczonych.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Średniowiecze, nowożytność[edytuj | edytuj kod]

Według polskiego historyka Oskara Haleckiego, pierwszy dyplomatyczny kontakt zawarty został listownie przez króla Anglii Henryka V do Władysława II Jagiełły, króla Polski i Wielkiego Księcia Litewskiego, prosząc go o pomoc przeciwko Francji w wojnie stuletniej[1]. Stosunki brytyjsko-polskie trwały w następnych latach w dużej mierze w zakresie handlu. W XVI wieku wzrósł poziom współczesnych stosunków dyplomatycznych między Polską a Anglią, kiedy królowa Maria I i król Hiszpanii Filip II pobrali się w 1554. Świadkiem Króla Filipa był polski pisarz i dyplomata Krzysztof Warszewicki[1][2].

Ambasada RP w Londynie[3].

Chociaż Wielka Brytania wydawała się w dużej mierze obojętna na rozbiór Polski, wiele brytyjskich elit politycznych, w tym król Jerzy III i Edmund Burke, wyraziło swoje obawy w korespondencjach i publikacjach dotyczących zaborów i nierównowagi sił w Europie[1].

Ambasada Wielkiej Brytanii w Warszawie[4].

Podczas kongresu wiedeńskiego Lord Castlereagh, brytyjski minister spraw zagranicznych w latach 1812-1822, był głównym zwolennikiem przywrócenia niepodległości Polski, choć później porzucił te aspiracje, aby osiągnąć sukcesy w obszarach, którymi Wielka Brytania była bardziej zainteresowana. W XIX wieku wrogie stosunki brytyjsko-rosyjskie spowodowały większe zainteresowanie niepodległą Polską ze strony Wielkiej Brytanii. Wśród ludności brytyjskiej sympatia do Polski i innych uciskanych narodów Europy była wtedy popularna.

Współczesność[edytuj | edytuj kod]

Podczas wojny polsko-bolszewickiej poparcie rządu brytyjskiego było po stronie Polski, ale pokój był zdecydowanie preferowaną opcją, w wyniku której lord George Curzon utworzył Linię Curzona w ramach proponowanego pokoju. Porozumienie to nie zostało przyjęte w odpowiednim czasie, a Polska szybko przejęła kontrolę nad wojną, przesuwając granicę dalej na wschód. W latach 20 i na początku lat 30 XX wieku brytyjskie poglądy na Polskę były negatywne z powodu ekspansjonizmu. Dotyczyło to w szczególności lewicy brytyjskiej. Prawe skrzydło w Wielkiej Brytanii miało w międzyczasie bardziej neutralne poglądy wobec Polski ze względu na jej pozycję jako bufora przeciwko komunizmowi. Pogląd Polski na Brytanię w tym czasie był ogólnie ambiwalentny. Długo zwlekano z otwarciem polskiej ambasady w Wielkiej Brytanii[5].

 Osobny artykuł: Ambasada RP w Londynie.

Wraz z powstaniem partii nazistowskiej w Niemczech oba kraje zaczęły przyjmować bardziej pozytywne stosunki[6]. 31 marca 1939 r. Wielka Brytania udzieliła Polsce gwarancji niepodległości. 25 sierpnia podpisano anglo-polski sojusz wojskowy. Na pierwszy rzut oka traktat ten był jedynie paktem na rzecz wzajemnej pomocy przeciwko agresji jakiegokolwiek innego narodu europejskiego, jednak tajny protokół dołączony do porozumienia jasno określał, że krajem tym miały być Niemcy. We wrześniu 1939, po inwazji Niemiec na Polskę, Wielka Brytania (i Francja) wypowiedziała wojnę Niemcom, rozpoczynając II wojnę światową, ale bez bezpośredniej pomocy wojskowej dla Polski, łamiąc tym samym traktat, który podpisał Churchill[6]. Walka została postawiona Niemcom w krótkim czasie przed upadkiem Polski (tak zwana Dziwna wojna)[6]. Podczas wojny 250 000 Polaków służyło siłom brytyjskim, uczestnicząc w wielu kluczowych kampaniach. 1/12 wszystkich pilotów w bitwie o Anglię byli Polacy[6].

Podczas zimnej wojny Polska zachowała w dużej mierze negatywną opinię o Brytanii jako części zachodniej. Brytyjskie wysiłki skupiały się na próbach oderwania Polski od Układu Warszawskiego i zachęcania do reform w kraju. W latach 90. i 2000 demokratyczna Polska utrzymywała bliskie stosunki z Wielką Brytanią; zarówno w sprawach obronnych, jak i w ramach UE; Wielka Brytania jest jednym z nielicznych krajów umożliwiających równe prawa polskim pracownikom po ich przystąpieniu w 2004 r. Wyniki krajowego spisu powszechnego z 2011 roku pokazały, że język polski jest obecnie drugim najczęściej używanym językiem ojczystym w Irlandii Północnej po języku angielskim[7].

Zobacz także[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Oskar Halecki, "Anglo-Polish Relations in the Past". The Slavonic and East European Review., 1934.
  2. Horn, David Bayne, Wielka Brytania i Europa w XVIII wieku, 1967.
  3. Embassy of the Republic of Poland in London, londyn.msz.gov.pl [dostęp 2019-02-25].
  4. British Embassy Warsaw - GOV.UK, www.gov.uk [dostęp 2019-02-25] (ang.).
  5. Stosunki polsko-brytyjskie - wpływ historii na współczesność - artykuły portalu II wojna światowa, www.sww.w.szu.pl [dostęp 2019-02-25].
  6. a b c d Kaiser, David E, Dyplomacja ekonomiczna i początki II wojny światowej: Niemcy, Wielka Brytania, Francja i Europa Wschodnia, 1930-1939, 2015.
  7. Wayback Machine, web.archive.org, 14 sierpnia 2011 [dostęp 2019-02-25] [zarchiwizowane z adresu 2011-08-14].