Polski Instytut Spraw Międzynarodowych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Polski Instytut Spraw Międzynarodowych
Państwo  Polska
Dyrektor (p.o.) Anna Zielińska-Rakowicz
Budżet 8,3 mln PLN[1]
Zatrudnienie 82 (2014)[2]
Adres
ul. Warecka 1a
00-950 Warszawa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Polski Instytut Spraw Międzynarodowych
Polski Instytut Spraw Międzynarodowych
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Polski Instytut Spraw Międzynarodowych
Polski Instytut Spraw Międzynarodowych
Ziemia 52°14′07,4″N 21°01′03,4″E/52,235389 21,017611
Strona internetowa
Polska
Godło RP
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Polski
Portal Portal Polska

Polski Instytut Spraw Międzynarodowych (PISM) to państwowa jednostka organizacyjna powołana w obecnej formie ustawą z dnia 20 grudnia 1996 r.[3] w celu prowadzenia działalności badawczej, analitycznej, szkoleniowej i archiwistycznej w zakresie spraw międzynarodowych. Dyrektora PISM powołuje Prezes Rady Ministrów na kadencje pięcioletnie. Bieżący nadzór nad pracą instytutu sprawuje minister spraw zagranicznych.

W latach 1994-1996 instytut stanowił jeden z wydziałów Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Współczesny PISM buduje swój wizerunek jako jednego z opiniotwórczych think tanków w Europie Środkowo-Wschodniej. W myśl tej wizji sytuując się pomiędzy światem polityki a niezależną analizą, PISM zapewnia wsparcie decydentom i dyplomatom, inicjuje publiczną debatę ekspercką oraz upowszechnia wiedzę o współczesnych stosunkach międzynarodowych. Działalności PISM przyświeca przekonanie, że proces podejmowania decyzji na arenie międzynarodowej powinien się opierać w jak największym stopniu na wiedzy płynącej z rzetelnych i wiarygodnych badań.

Historia[edytuj | edytuj kod]

PISM powołał do życia 3 czerwca 1947 Sejm Polski Ludowej[4]. W 1972 Instytut uzyskał prawa nadawania stopnia doktora, z których jako pierwszy skorzystał Jerzy Robert Nowak. W okresie „polskiego sierpnia” (1980-81) w instytucie nie powstała "Solidarność". W 1993 instytut został zlikwidowany a jego struktury przekształcono w wydział MSZ pod nazwą „Biuro Studiów Międzynarodowych – PISM”. W 1996 reaktywowano PISM jako państwową jednostkę organizacyjną pod nazwą „Polski Instytut Spraw Międzynarodowych” z siedzibą w Warszawie.

Zadania statutowe PISM[edytuj | edytuj kod]

Zadania Instytutu są określone w ustawie z dnia 20 grudnia 1996 o Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych. Należą do nich:

  • prowadzenie badań naukowych w zakresie spraw międzynarodowych;
  • przygotowywania analiz, ekspertyz i studiów prognostycznych z zakresu spraw międzynarodowych;
  • doskonalenie zawodowe kadr wykonujących zadania w zakresie stosunków międzynarodowych i polityki zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej;
  • upowszechnianie w społeczeństwie polskim wiedzy z dziedziny współczesnych stosunków międzynarodowych;
  • utrzymywanie kontaktów z ośrodkami szkoleniowymi, naukowymi i politycznymi w Rzeczypospolitej Polskiej i za granicą;
  • gromadzenie specjalistycznego księgozbioru i dokumentacji naukowej, a także prowadzenie otwartej działalności bibliotecznej;
  • działalność wydawnicza.

Kompetencje instytutu szczegółowo określa Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 września 2004 w sprawie nadania statutu Polskiemu Instytutowi Spraw Międzynarodowych[5]., które precyzuje jego zakres działania:

  • prowadzenie interdyscyplinarnych i porównawczych badań naukowych w zakresie stosunków wielostronnych i dwustronnych Rzeczypospolitej Polskiej z podmiotami prawa międzynarodowego, w tym w szczególności Organizacją Traktatu Północnoatlantyckiego i państwami sąsiednimi, a także z Unią Europejską, oraz polityki zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej i zagadnień globalizacji;
  • sporządzanie analiz, ekspertyz i prognoz w zakresie spraw międzynarodowych, z inicjatywy własnej albo z inicjatywy Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Prezesa Rady Ministrów, ministra właściwego do spraw gospodarki, Ministra Obrony Narodowej, ministra właściwego do spraw zagranicznych oraz - w miarę możliwości - innych ministrów, Sekretarza Komitetu Integracji Europejskiej, komisji sejmowych i senackich oraz klubów poselskich i senatorskich;
  • upowszechnianie wiedzy z dziedziny stosunków międzynarodowych oraz polityki zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej, w tym problematyki integracji europejskiej - w szczególności za pośrednictwem Internetu i innych środków masowego przekazu oraz seminariów, konwersatoriów, odczytów, wykładów i publikacji własnych;
  • gromadzenie specjalistycznego księgozbioru i dokumentacji naukowej, w szczególności w zakresie, o którym mowa w pkt 1, a także prowadzenie otwartej działalności bibliotecznej w zakresie objętym działalnością Instytutu;
  • doskonalenie zawodowe pracowników wykonujących zadania w zakresie stosunków międzynarodowych i polityki zagranicznej Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności pracowników urzędów obsługujących ministra właściwego do spraw gospodarki, ministra właściwego do spraw zagranicznych, Ministra Obrony Narodowej i Komitetu Integracji Europejskiej, poprzez prowadzenie Kolegium Stosunków Międzynarodowych;
  • współpraca ze szkołami wyższymi, ośrodkami naukowymi i innymi instytucjami krajowymi i zagranicznymi w zakresie objętym działalnością Instytutu.

Działalność[edytuj | edytuj kod]

PISM realizuje własne i międzynarodowe projekty badawcze, przygotowuje raporty i analizy oraz współpracuje z instytucjami o podobnym profilu na świecie. W międzynarodowym rankingu The Global Go-To Think Tanks Report 2011[6], opracowywanym corocznie przez Think Tanks and Civil Societies International Relations Program z Uniwersytetu Pensylwanii, PISM został uznany za drugi najlepszy think tank w Europie Środkowo-Wschodniej oraz za jeden z trzydziestu najlepszych think tanków na świecie (kategoria Top 30 Think Tanks World Wide – US and Non-US).

Polski Instytut Spraw Międzynarodowych przeprowadza analizy na potrzeby administracji publicznej, mediów oraz środowisk biznesowych, dlatego też trzonem PISM jest Biuro Badań i Analiz, w którym pracuje ponad trzydziestu analityków. Przygotowują oni analizy, ekspertyzy i studia prognostyczne zarówno na zamówienie organów władzy publicznej, jak i z własnej inicjatywy. Prowadzą interdyscyplinarne i porównawcze badania naukowe z zakresu polskiej polityki zagranicznej, integracji europejskiej, stosunków transatlantyckich, bezpieczeństwa międzynarodowego i energetycznego oraz gospodarki światowej. W sferze zainteresowań znajdują się także zagadnienia instytucjonalne związane z kształtowaniem i prowadzeniem polityki zagranicznej oraz metodologia studiów nad polityką zagraniczną i sprawami międzynarodowymi.

PISM organizuje liczne konferencje, dyskusje i seminaria, w których uczestniczą politycy, parlamentarzyści, pracownicy administracji publicznej, a także naukowcy, dziennikarze, studenci oraz przedstawiciele innych ośrodków analitycznych czy organizacji pozarządowych. Wydarzenia PISM przyczyniają się do rozwijania publicznego wymiaru polityki zagranicznej. W działalności informacyjnej PISM regularnie współpracuje z ośrodkami analitycznymi i akademickimi z kraju i zagranicy. Utrzymuje kontakty z instytucjami większości krajów Unii Europejskiej, Stanów Zjednoczonych oraz krajów wschodzących. Ponadto analitycy PISM systematycznie dzielą się swoją wiedzą w opiniotwórczych programach radiowych i telewizyjnych oraz publikują artykuły w prasie krajowej i zagranicznej.

Programy badawcze[edytuj | edytuj kod]

Unia Europejska[edytuj | edytuj kod]

Grupa monitoruje działalność UE, rozwój instytucjonalny i polityczny w Unii, politykę energetyczną oraz reformy realizowane w czasie kryzysu gospodarczego i finansowego. Analizie poddawana jest także polityka zagraniczna Unii i rozwój Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, jak też unijne programy gospodarcze (strategia lizbońska, Europa 2020).

Bezpieczeństwo międzynarodowe[edytuj | edytuj kod]

Grupa analizuje cele i kierunki polityki bezpieczeństwa Polski oraz zjawiska i trendy w środowisku międzynarodowym, które mogą warunkować polską politykę zagraniczną. Przedmiotem szczególnego zainteresowania analityków są: debata na temat przyszłości NATO, zaangażowanie Polski w operacje poza granicami kraju, a także polska koncepcja rozwoju wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony Unii Europejskiej oraz towarzyszące jej inicjatywy polityczne. Unia Europejska - Grupa monitoruje działalność UE, rozwój instytucjonalny i polityczny w Unii, politykę energetyczną oraz reformy realizowane w czasie kryzysu gospodarczego i finansowego. Analizie poddawana jest także polityka zagraniczna Unii i rozwój Europejskiej Służby Działań Zewnętrznych, jak też unijne programy gospodarcze (strategia lizbońska, Europa 2020). PISM publikował co roku raporty na temat realizacji strategii lizbońskiej, będzie również przygotowywać w najbliższych latach raporty o strategii Europa 2020.

Europa Wschodnia i Południowo-Wschodnia[edytuj | edytuj kod]

Grupa bada relacje Polski z krajami poradzieckimi i bałkańskimi, jak również politykę UE wobec Europy Wschodniej i Partnerstwa Wschodniego oraz proces integracji europejskiej państw Bałkanów Zachodnich i Turcji. Zajmuje się m.in. polityką zagraniczną i wewnętrzną Rosji, Ukrainy, Białorusi i krajów bałkańskich. Uwaga analityków skupia się na kwestiach mających istotny wpływ na bezpieczeństwo energetyczne Unii Europejskiej i Polski – działaniach głównych dostawców i państw tranzytowych w handlu nośnikami energii.

Międzynarodowe stosunki gospodarcze i problemy globalne[edytuj | edytuj kod]

Zakres badań grupy obejmuje przede wszystkim najważniejsze procesy zachodzące w gospodarce światowej, ich wpływ na funkcjonowanie instytucji współpracy wielostronnej (m.in. WTO, MFW, G8, G20) oraz międzynarodowych organizacji gospodarczych, a także ewolucję prawa międzynarodowego i instytucji międzynarodowych, rolę systemu Narodów Zjednoczonych i organizacji regionalnych w porządku globalnym. Analizie poddawane są również zagadnienia sektorowe ważne dla szeroko rozumianych stosunków międzynarodowych, jak np.: globalne rokowania klimatyczne, negocjacje handlowe WTO w ramach rundy Doha, reforma międzynarodowego systemu finansowego, polityka rozwojowa. Z coraz baczniejszą uwagą grupa śledzi ewolucję pozycji mocarstw wschodzących, przede wszystkim Chin, Indii i Brazylii, oraz rozwój stosunków tych państw z Polską i Unią Europejską.

Nieproliferacja i kontrola zbrojeń[edytuj | edytuj kod]

Zakres badań w ramach projektu obejmuje główne wyzwania w tym zakresie: ambicje niektórych państw pozyskania zdolności do produkcji broni masowego rażenia, w szczególności broni jądrowej, bezpieczeństwo wrażliwych materiałów i technologii, wzmocnienie systemów kontroli zbrojeń konwencjonalnych i środków budowy zaufania, a także usprawnienie funkcjonowania reżimów międzynarodowych (w tym przyszłość reżimów NPT oraz CFE). Przedmiotem zainteresowania są także inicjatywy zmierzające do zmniejszenia roli broni jądrowej i redukcji arsenałów jądrowych, polityka Stanów Zjednoczonych, Rosji, Francji i Wielkiej Brytanii w tym zakresie, a także przyszłości polityki odstraszania Sojuszu Północnoatlantyckiego.

Bliski Wschód i Afryka Północna[edytuj | edytuj kod]

Do najważniejszych zagadnień projektowych należą procesy transformacyjne i demokratyzacyjne w świecie arabskim, ze szczególnym uwzględnieniem Egiptu i Tunezji oraz problem zmian społeczno-politycznych w państwach Zatoki Perskiej. W ramach projektu analizowane są także wyzwania dla bezpieczeństwa wewnętrznego i regionalnego (tj. konflikt izraelsko-palestyński, konflikt w Syrii, konflikty transgraniczne w Afryce Północnej). Zakres badań obejmuje również stosunki bilateralne państw arabskich i Izraela z Polską, jak również stosunki Unii Europejskiej z Bliskim Wschodem i Afryką Północną, w tym relacje w subregionie Morza Śródziemnego oraz politykę innych mocarstw wobec Bliskiego Wschodu.

Biblioteka PISM[edytuj | edytuj kod]

Posiada jeden z największych w Polsce (blisko 200 tys. woluminów) specjalistyczny księgozbiór z zakresu spraw międzynarodowych. Zawiera on publikacje na temat stosunków międzynarodowych, polityki zagranicznej, prawa i bezpieczeństwa międzynarodowego, gospodarki światowej, procesów globalizacji, historii dyplomacji, integracji europejskiej i studiów regionalnych. Biblioteka PISM ma status biblioteki depozytowej Organizacji Narodów Zjednoczonych. Zgromadziła największą w Polsce kolekcję serii wydawniczych dokumentów dyplomatycznych opublikowanych w wybranych krajach.

Akademia PISM[edytuj | edytuj kod]

 Osobny artykuł: Akademia PISM.

Akademia PISM jest częścią Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. Misją Akademii PISM jest rozwój zawodowy pracowników administracji publicznej oraz pracowników sektora prywatnego poprzez udział w szkoleniach, warsztatach oraz kursach z zakresu stosunków międzynarodowych i dyplomacji.

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Analizy PISM publikowane są w formie ekspertyz, rekomendacji i raportów. Do najważniejszych zaliczyć można:

  • Biuletyn PISM
  • PISM Strategic Files
  • PISM Policy Papers
  • Raporty PISM

Wydawane są również książki oraz czasopisma w języku polskim i angielskim: „Polski Przegląd Dyplomatyczny”, „Sprawy Międzynarodowe”, „The Polish Quarterly of International Affairs”, „Rocznik Polskiej Polityki Zagranicznej”, „Yearbook of Polish Foreign Policy”. PISM jest także wydawcą serii Polskie Dokumenty Dyplomatyczne (PDD), w ramach której publikowane są materiały archiwalne ilustrujące historię polskiej polityki zagranicznej w latach 1918-1989.

Kierownictwo[edytuj | edytuj kod]

Dyrektorzy[edytuj | edytuj kod]

    • w okresie 20 września 2004 – 31 maja 2005 i 10 czerwca 2010 – 18 lipca 2010 funkcję pełniącego obowiązki dyrektora sprawował Jacek Foks.

Rada PISM[edytuj | edytuj kod]

Rada PISM stanowi organ doradczy i opiniotwórczy, w skład której wchodzą przedstawiciele świata polityki, nauki i biznesu, wyróżniające się wysokim poziomem wiedzy w zakresie stosunków międzynarodowych i polityki zagranicznej. Członków Rady Instytutu powołuje Minister Spraw Zagranicznych na okres czterech lat. Obecnie członkami Rady są:

Finansowanie z budżetu państwa[edytuj | edytuj kod]

Polski Instytut Spraw Międzynarodowych otrzymuje co roku dotację podmiotową w ramach części 45 budżetu państwa – Sprawy międzynarodowe i członkostwo Rzeczypospolitej Polskiej w Unii Europejskiej.

W 2014 PISM otrzymał 8,3 mln zł[1]. W ustawie budżetowej na 2015 wysokość dotacji dla Instytutu zaplanowano w wysokości 8,2 mln zł[14].

Przypisy

  1. a b Sprawozdanie z wykonania budżetu państwa za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2014 r. (Druk nr 3459). Tom I. sejm.gov.pl, 29 maja 2015. [dostęp 2015-09-09]. s. 2/69.
  2. Roczne sprawozdanie dyrektora PISM z realizacji planu działania w 2014 r. (pol. • ang.). http://www.pism.pl/pl#1.+[dostęp 2015-09-09].
  3. Jednolity tekst ustawy o Polskim Instytucie Spraw Międzynarodowych (Dz. U. z 2015 r. Nr 0, poz. 1386)
  4. Grzegorz Sołtysiak, (2008) Historia Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych w latach 1947-1993 - pierwsze przybliżenie, Polski Przegląd Dyplomatyczny, nr 2, s. 93-124.
  5. Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 30 września 2004 r. w sprawie nadania statutu Polskiemu Instytutowi Spraw Międzynarodowych Dz. U. z 2004 r. Nr 216, poz. 2205
  6. Polski Instytut Spraw Międzynarodowych w międzynarodowym rankingu The Global Go-To Think Tanks Report 2011 (ang.). [dostęp 2012-01-31].
  7. http://www.pism.pl/instytut/rada#
  8. http://www.pism.pl/instytut/rada#
  9. http://www.pism.pl/instytut/rada#
  10. http://www.pism.pl/instytut/rada#
  11. http://www.pism.pl/instytut/rada#
  12. http://www.pism.pl/instytut/rada#
  13. http://www.pism.pl/instytut/rada#
  14. Ustawa budżetowa na rok 2015 z dnia 15 stycznia 2015 r.. W: Dz. U. poz. 153 [on-line]. isap.sejm.gov.pl, 29 stycznia 2015. [dostęp 2015-08-10]. s. 60.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]