Polska w Unii Europejskiej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Polska w Unii EuropejskiejPolska jest członkiem Unii Europejskiej od 1 maja 2004 na mocy Traktatu akcesyjnego podpisanego 16 kwietnia 2003 roku w Atenach będącego prawną podstawą przystąpienia (akcesji) Polski do Unii Europejskiej.

Faktyczny proces integracji Polski rozpoczął się w Atenach 8 kwietnia 1994 roku z chwilą złożenia przez Polskę wniosku o członkostwo w Unii Europejskiej i potwierdzenia go przez wszystkie państwa członkowskie podczas konferencji w Essen 9–10 grudnia 1994 roku.

Stosunki Polska – Unia Europejska[edytuj]

UE i 10 nowych krajów członkowskich (stan na 1 maja 2004)

Nawiązanie stosunków dyplomatycznych pomiędzy Polską, a wówczas Wspólnotą Europejską nastąpiło 16 września 1988 roku. Rok później, 19 września 1989 roku w Warszawie, podczas pierwszej wizyty w Polsce Przewodniczącego Rady Ministrów Komisji WE podpisano negocjacje w sprawie umowy o handlu i współpracy handlowej i gospodarczej.

Zmiany ustrojowe po 1989 roku umożliwiły podjęcie rozmów na temat stowarzyszenia Polski ze Wspólnotami Europejskimi. Oficjalne rokowania rozpoczęto 22 grudnia 1990 roku zakończone podpisaniem 16 grudnia 1991 Układu europejskiego ustanawiającego stowarzyszenie między Rzeczpospolitą Polską a Wspólnotami Europejskimi i ich państwami członkowskimi. Jednocześnie wraz z Układem europejskim Polska podpisała cześć handlową układu ujętą w tzw. Umowie przejściowej, obowiązującej od 1 marca 1992 roku.

Układ europejski z Polską zaczął obowiązywać 1 lutego 1994 roku, trzy miesiące po wejściu w życie Traktatu o Unii Europejskiej. Pierwszym etapem było powołanie Rady Stowarzyszenia RP – UE, której zadaniem był nadzór nad realizacją układu. Dialog polityczny na szczeblu ministerialnym odbywał się w Radzie Stowarzyszenia. Za forum kontaktów pomiędzy Parlamentem Polski a Parlamentem Europejskim służył Parlamentarny Komitet Stowarzyszenia.

Ku akcesji[edytuj]

Jeszcze przed podjęciem negocjacji akcesyjnych, w czerwcu 1993 roku podczas posiedzenia Rady Europejskiej w Kopenhadze państwa członkowskie UE oficjalnie potwierdziły, że kraje Europy Środkowo-Wschodniej, aktualnie stowarzyszone ze WE, zostaną członkami UE po spełnieniu kryteriów ekonomicznych i politycznych. 8 kwietnia 1994 roku Rząd Rzeczypospolitej Polskiej złożył w Atenach formalny wniosek o członkostwo w Unii Europejskiej. Podczas szczytu Rady Europejskiej w Essen od 9-10 grudnia 1994 roku państwa członkowskie potwierdziły wolę rozszerzenia Unii o kraje stowarzyszone i przyjęły strategię przedakcesyjną, określającą dziedziny i formy współpracy uznane przez UE za istotne z punktu widzenia przyspieszenia integracji. Formalne potwierdzenie strategii, tzw. Biała księga (w sprawie dostosowań prawa do wymogów rynku wewnętrznego) zostało przyjęte podczas szczytu Rady Europejskiej w Cannes w czerwcu 1995 roku Biała księga i roczne programy przygotowawcze przyjmowane przez polski rząd określały ramy i perspektywy stosunków RP z UE. 3 października 1996 roku mocą Uchwały Rady Ministrów z 26 stycznia 1991 roku rozpoczął działalność Urząd Komitetu Integracji Europejskiej, zajmujący się koordynacją wobec wszystkich resortów i instytucji bezpośrednio zaangażowanych w proces integracji Polski z Unią Europejską. Podstawowym zadaniem UKIE było zapewnienie realizacji zadań Komitetu Integracji Europejskiej, związanych z programowaniem i koordynowaniem polityki w sprawach związanych z integracją Polski z Unią Europejską, programowaniem i koordynowaniem działań dostosowawczych Polski do standardów europejskich oraz koordynowaniem działań administracji państwowej w zakresie otrzymywanej pomocy zagranicznej.

W styczniu 1997 roku przyjęto Narodową Strategię Integracji (NSI), a Sejm przegłosował ją w maju 1997 roku. Formułowała ona konkretne zadania stojące na drodze do pełnego członkostwa w UE oraz sekwencję czasową ich realizacji. Znaczenie NSI polegało przede wszystkim na przyspieszeniu i ukierunkowaniu prac instytucji rządowych i pomoc w podniesieniu w społeczeństwie świadomości możliwych konsekwencji członkostwa Polski w UE. Działania dostosowawcze do członkostwa realizowane były w ramach opracowanego przez rząd i przyjętego 23 czerwca 1998 roku Narodowego Programu Przygotowania do Członkostwa w UE (NPPC). NPPC było corocznie (do 2001 roku włącznie) modyfikowany celem uaktualnienia strategii negocjacyjnych. Określał on sposoby realizacji priorytetów zawartych w dokumencie wspólnotowym Partnerstwo dla członkostwa. Partnerstwo dla członkostwa oraz Narodowy Program Przygotowania do Członkostwa w UE wiązały bezpośrednio realizację ustalonych przez Komisję Europejską priorytetów dostosowawczych ze świadczoną przez UE pomocą finansową ze środków celowych skierowanych do tzw. programów dostosowawczychPHARE, SAPARD i ISPA.

Do 1 maja 2004 uchwalono ok. 270 ustaw dostosowujących prawo polskie do prawa Unii Europejskiej[1].

Negocjacje[edytuj]

Na podstawie rekomendacji zawartych w opiniach Komisji Europejskiej z 16 lipca 1997 roku Rada Europejska obradująca w Luksemburgu od 12 do 13 grudnia 1997 roku podjęła decyzję o rozpoczęciu negocjacji akcesyjnych z 5 państwami Europy Środkowo-Wschodniej (Polską, Czechami, Węgrami, Słowenią i Estonią) oraz Cyprem. W odniesieniu do wszystkich państw z Europy Środkowej i Wschodniej kandydujących do UE Rada Europejska uruchomiła wzmocnioną strategię przedczłonkowską, obejmującą realizację Układów europejskich, Partnerstwo dla członkostwa oraz nową edycję programu PHARE.

Formalnie proces rozszerzenia UE został zainaugurowany podczas posiedzenia Rady do Spraw ogólnych 30 marca 1998 roku. Polska zadeklarowała wówczas datę 31 grudnia 2002 jaką datę gotowości do członkostwa w Unii Europejskiej. Negocjacje w formie badania zgodności prawa państw kandydujących z prawem UE rozpoczęły się 31 marca 1998 roku w Brukseli. Po zakończeniu badania, faktyczne negocjacje podjęte zostały na wniosek państw kandydujących równocześnie, chociaż oddzielnie z każdym z kandydatów, 10 listopada 1998 roku. Od 16 kwietnia 1999 roku zaczęły odbywać się regularne spotkania dyrektorów politycznych i korespondentów europejskich krajów stowarzyszonych i państw członkowskich UE w ramach dialogu politycznego. Dla potrzeb negocjacji powołano 37 podzespołów zadaniowych, które odpowiadały za opracowanie stanowisk w poszczególnych obszarach. Przewodniczącymi Polskiego Zespołu Negocjacyjnego (PZN) byli kolejno: Jacek Saryusz-Wolski (1997-2001) i Danuta Hübner (2001-2004).

Mechanizm negocjacji polegał na wypracowaniu wspólnego stanowiska Przewodniczącego PZN i Komisarza UE ds. Rozszerzenia Unii i przekazanie go do akceptacji Komisji Europejskiej, która przygotowywała projekt zweryfikowanego stanowiska wspólnego UE. Projekt po przyjęciu przez Radę Europejską stanowił wspólne stanowisko wszystkich 15 krajów członkowskich. Celem negocjacji było przygotowanie traktatu akcesyjnego, który był przyjęty na ostatnim spotkaniu Międzyrządowej Konferencji Akcesyjnej.

W październiku 1990 roku podjęto decyzję o połączeniu stolic państw stowarzyszonych z Sekretariatem Rady UE za pomocą specjalnie przygotowanej sieci łączności elektronicznej. Do 2000 roku Polska zdążyła zakończyć rozmowy w 25 spośród 30 obszarów negocjacyjnych. W przypadku 9 z nich uzgodniono okresy przejściowe. Pozostałe 5 obszarów rozpatrywano w latach 2001-2002. Finał negocjacji Polski z UE nastąpił 13 grudnia 2002 roku podczas szczytu UE w Kopenhadze.

Akcesja[edytuj]

Logotyp euroentuzjastów

Traktat akcesyjny podlegał zatwierdzeniu i przyjęciu absolutną większością głosów przez Parlament Europejski (9 kwietnia 2003 roku) oraz jednogłośnie przez Radę Unii Europejskiej (14 kwietnia 2003). Kolejnym etapem była ratyfikacja go przez wszystkie kraje członkowskie zgodnie z wymogami konstytucyjnymi obowiązującymi w każdym z tych państw (poza Irlandią, gdzie ratyfikowany był po referendum ogólnopaństwowym, pozostałe państwa członkowskie przyjęły go w głosowaniach parlamentarnych). Traktat wszedł w życie po zakończeniu unijnej procedury ratyfikacyjnej. W Polsce proces jego przyjęcia odbywał się w formie ogólnonarodowego referendum w dniach 7-8 czerwca 2003.

Polacy odpowiadali na następujące pytanie:

„Czy wyraża Pan/Pani zgodę na przystąpienie Rzeczypospolitej Polskiej do Unii Europejskiej?”

Według oficjalnych wyników PKW do urn poszło 58,85% uprawnionych do głosowania (tj. 17 586 215 osób) spośród 29 868 474 uprawnionych, 77,45% z nich (tj. 13 516 612) odpowiedziało tak na postawione pytanie. 22,55% z nich (tj. 3 936 012) odpowiedziało nie. Oddano również 126 194 głosy nieważne.

Traktat akcesyjny będący prawną podstawą przystąpienia (akcesu) 10 krajów Europy Środkowej i Południowej (Cypru, Czech, Estonii, Litwy, Łotwy, Malty, Polski, Słowacji, Słowenii i Węgier) do Unii Europejskiej został podpisany 16 kwietnia 2003 roku w Atenach.

1 maja 2004 roku Polska stała się pełnoprawnym członkiem Unii Europejskiej wraz z 9 innymi krajami Europy.

Przyjęte państwa Data przystąpienia
 Cypr
 Czechy
 Estonia
 Litwa
 Łotwa
Malta Malta
 Polska
 Słowacja
 Słowenia
 Węgry
1 maja 2004

Po akcesji[edytuj]

Z informacji podanych przez Ministerstwo Finansów w lutym 2006 wynikało, że Polska miała być gotowa do wejścia do strefy euro w 2009, co jednak przełożono do co najmniej 2018. Na mocy rozporządzenia ministra finansów z 15 kwietnia 2004[2] również w Polsce można używać euro do rozliczeń, w których jedną stroną jest konsument, czy odbiorca usług.

13 grudnia 2007 przedstawiciele 27 państw członkowskich podpisali traktat lizboński. W imieniu Polski dokument podpisali: Prezes Rady Ministrów Donald Tusk, Minister Spraw Zagranicznych Radosław Sikorski. Na czele polskiej delegacji stał Prezydent Lech Kaczyński.

Przystąpienie Polski[3] do układu z Schengen nastąpiło 21 grudnia 2007 (przejścia lądowe i morskie) i 29 marca 2008 (lotniska, wraz z nowym rozkładem lotów). 30 lipca 2007 Polska przeszła pozytywnie techniczne testy dostępu do systemu Schengen. Zgodnie z propozycją Portugalii symboliczne otwarcie granic nastąpiło 21 grudnia 2007 w Worku Turoszowskim, na trójstyku granic polskiej, czeskiej i niemieckiej.

1 maja 2009, po pięciu latach od przystąpienia Polski do UE, skończyły się okresy ochronne na zakup domów i mieszkań w Polsce przez cudzoziemców–obywateli UE.

Wejście do UE spowodowało gwałtowny wzrost emigracji zarobkowej, przede wszystkim do Wielkiej Brytanii, Niemiec, Holandii i Irlandii. W 2016 liczba Polaków przebywających czasowo w państwach członkowskich UE wynosiła ok. 2,1 mln[4].

Po objęciu jesienią 2015 władzy przez Prawo i Sprawiedliwość doszło do napięć w stosunkach Polski z niektórymi instytucjami Unii Europejskiej. Wyrazem tego było wdrożenie przez Komisję Europejską procedury ochrony państwa prawa, co nastąpiło m.in. w związku z kryzysem wokół Trybunału Konstytucyjnego[5]. Przejawem tego zjawiska było także zachowanie reprezentantów władz polskich w sprawie wyboru Donalda Tuska na przewodniczącego Rady Europejskiej w marcu 2017[6]. Wśród wiodących polityków państw członkowskich UE pojawiły się wypowiedzi o konieczności nałożenia na Polskę sankcji z powodu naruszania podstawowych zasad rządzących Unią, czego przykładem był głos kandydata w wyborach prezydenckich we Francji w 2017 roku Emmanuela Macrona[7].

28 lipca 2017 Komisja Europejska wszczęła przeciwko Polsce postępowanie o naruszenie prawa unijnego przez ustawę z dnia 12 lipca 2017 o zmianie ustawy – Prawo o sądach powszechnych[8].

Rozwój gospodarczy[edytuj]

Transfery Polska – UE w latach 2004-2015

Członkostwo w UE ma wpływ na rozwój gospodarczy Polski poprzez m.in. regulacje unijne (w szczególności te dotyczące jednolitego rynku), handel zagraniczny, transfery z budżetu UE, bezpośrednie inwestycje zagraniczne oraz swobodny przepływ osób[9].

Polska była największym (w wartościach bezwzględnych) beneficjentem netto budżetu UE w perspektywie finansowej 2007–2013[10].

Według Ministerstwa Finansów w latach 2004–2016 do Polski napłynęły środki w wysokości 132,6 mld euro, a składki do budżetu UE wyniosły 44 mld euro (saldo rozliczeń było dodatnie i wyniosło 88,6 mld euro)[11].

Od 2004 polscy rolnicy są beneficjentami wspólnej polityki rolnej, w tym przede wszystkim dopłat bezpośrednich. Jej instrumenty przyśpieszyły procesy przekształcania i restrukturyzacji w tym sektorze[12].

Polacy w unijnych instytucjach[edytuj]

Posłowie[edytuj]

Komisarze[edytuj]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko Stanowisko
1. Hubner Danuta.jpg Danuta Hübner Europejski Komisarz ds. Handlu przy Pascalu Lamy
Europejski Komisarz ds. Polityki Regionalnej
2. Pawel Samecki 2014 AB.jpg Paweł Samecki
3. Janusz Lewandowski Sejm 2016.JPG Janusz Lewandowski Europejski Komisarz ds. Budżetu i Programowania Finansowego
4. Jacek Dominik
5. Elżbieta Bieńkowska Kancelaria Senatu.jpg Elżbieta Bieńkowska Europejski Komisarz ds. Rynku Wewnętrznego i Usług

Członkowie Rady Ogólnej Europejskiego Banku Centralnego[edytuj]

Lp. Zdjęcie Imię i nazwisko
1. Leszek Balcerowicz 2010.jpg Leszek Balcerowicz
2. Slawomir Skrzypek - World Economic Forum Turkey 2008.jpg Sławomir Skrzypek
p.o. Piotr Wiesiołek
3. Marek Belka NBP.jpg Marek Belka

Sędziowie[edytuj]

Trybunał Sprawiedliwości Sąd (General Court) Sąd do spraw Służby Publicznej
Jerzy Makarczyk (2004–2009)
Marek Safjan (od 2009)
Irena Wiszniewska-Białecka (od 2004) Irena Boruta (2005–2011)

Audytorzy w Trybunale Obrachunkowym[edytuj]

Lp. Osoba Okres urzędowania
1. Jacek Uczkiewicz 2004–2010
2. Augustyn Kubik 2010-2016
3. Janusz Wojciechowski od 2016

Inne stanowiska[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Wykazy ustaw dostosowujących prawo polskie do prawa UE – przed 1 maja 2004. W: Ośrodek Informacji i Dokumentacji Europejskiej [on-line]. oide.sejm.gov.pl. [dostęp 2017-10-15].
  2. Dz.U. z 2007 r. Nr 168, poz. 1178
  3. Dz.U. z 2007 r. Nr 165, poz. 1170
  4. Informacja o rozmiarach i kierunkach emigracji z Polski w latach 2004–2016. W: Główny Urząd Statystyczny [on-line]. stat.gov.pl, 16 października 2017. [dostęp 2017-10-16].
  5. Polska pod lupą. Na czym polega procedura ochrony państwa prawa. tvn24.pl, 13 stycznia 2016. [dostęp 2017-03-31].
  6. Światowe media o wyborze Tuska na szefa Rady Europejskiej. onet.pl, 10 marca 2017. [dostęp 2017-03-31].
  7. Macron chce sankcji wobec Polski. "Nie możemy tolerować kraju, który narusza wszystkie zasady Unii". dziennik.pl, 28 kwietnia 2017. [dostęp 2017-04-28].
  8. Bruksela daje Polsce 30 dni na wyjaśnienie zmian w sądach. MSZ odpowiada: Będą złe emocje. gazeta.pl, 29 lipca 2017. [dostęp 2017-07-29].
  9. Adrian Grycuk, Piotr Russel: Członkostwo w Unii Europejskiej a rozwój gospodarczy Polski. W: Studia BAS [on-line]. Biuro Analiz Sejmowych, 2017. [dostęp 2017-10-15]. s. 80–81.
  10. EU expenditure and revenue 2007-2013. W: European Commission [on-line]. ec.europa.eu. [dostęp 2017-10-15].
  11. Adrian Grycuk, Piotr Russel: Członkostwo w Unii Europejskiej a rozwój gospodarczy Polski. W: Studia BAS [on-line]. Biuro Analiz Sejmowych, 2017. [dostęp 2017-10-15]. s. 94.
  12. Mariusz Matyka, Stanisław Krasowicz: Zmiany produkcji rolniczej w Polsce w latach 2000–2014. W: Studia BAS [on-line]. sejm.gov.pl, 2016. [dostęp 2017-10-16]. s. 33.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]