Symcha Rotem

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Symcha Ratajzer-Rotem)
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Symcha Rotem
Szymon Rathajzer
Kazik
Ilustracja
Symcha Rotem
Data i miejsce urodzenia 10 lutego 1925
Warszawa
Data i miejsce śmierci 22 grudnia 2018
Jerozolima
Przebieg służby
Siły zbrojne ŻOB, AL
Stanowiska łącznik Żydowskiej Organizacji Bojowej
Główne wojny i bitwy II wojna światowa:
Odznaczenia
Krzyż Wielki Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Oficerski Orderu Zasługi RP Złoty Medal Wojska Polskiego

Symcha Rotem, ps. „Kazik” (hebr. שמחה רותם; ur. 10 lutego 1925 w Warszawie[1] jako Szymon Rathajzer, zm. 22 grudnia 2018 w Jerozolimie[2]) – żydowski działacz ruchu oporu w czasie II wojny światowej, uczestnik powstania w getcie warszawskim, łącznik Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) po aryjskiej stronie Warszawy.

Od 2008 Honorowy Obywatel miasta stołecznego Warszawy.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się na warszawskim Czerniakowie jako Szymon Ratajzer i był najmłodszy z czwórki rodzeństwa. Matka pochodziła ze spolonizowanej żydowskiej rodziny Mińskich i prowadziła mydlarnię, zaś wywodzący się z tradycyjnej rodziny chasydów ojciec przejął po swoim ojcu funkcję kantora w synagodze[3].

Był członkiem młodzieżowej organizacji syjonistycznej Akiba. W getcie działał w Żydowskiej Organizacji Bojowej. Podczas powstania w getcie był członkiem grupy bojowej dowodzonej przez Hanocha Gutmana, która walczyła na terenie szopu szczotkarzy, a następnie w getcie centralnym. 1 maja 1943, na zlecenie Komendy Głównej ŻOB, wraz z Zygmuntem Frydrychem przedostał się tunelem, przekopanym przez Żydowski Związek Wojskowy pod ulicą Bonifraterską[4], na stronę aryjską, gdzie nawiązał kontakt z tamtejszym przedstawicielem ŻOB, Icchakiem Cukiermanem, w celu zorganizowania wyjścia bojowców z getta.

W nocy z 8 na 9 maja powrócił kanałami do getta. 9 maja wraz z polskimi pracownikami wodociągów miejskich zorganizował przeprowadzenie kanałami na aryjską stronę grupy ok. 30 bojowców, napotkanej w kanałach. 10 maja bojowcy zostali ewakuowani z kanałów włazem przy ulicy Prostej i przewiezieni podstawioną ciężarówką do lasu w Łomiankach pod Warszawą[5].

Uczestniczył w powstaniu warszawskim walcząc w oddziale Armii Ludowej na Starym Mieście[6]. Brał udział w wyprowadzaniu oddziałów powstańczych kanałami na Żoliborz. W styczniu 1945 na zlecenie Armii Ludowej został wysłany do Lublina wraz z Ireną Golblum. Ich celem było nawiązanie kontaktu z Tymczasowym Rządem Polskim.

Po wojnie stał się jednym z organizatorów emigracji do Palestyny, gdzie sam dotarł w listopadzie 1946, osiedlając się w Jerozolimie.

Jako jeden z ostatnich żyjących uczestników powstania brał udział w obchodach 65. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim w kwietniu 2008. 13 maja 2010, razem z Pniną Grynszpan-Frymer, wziął udział w odsłonięciu pomnika Ewakuacji Bojowników Getta Warszawskiego na ul. Prostej 51. W 2013 wraz z Chawką Folman-Raban uczestniczył w obchodach 70. rocznicy powstania w getcie warszawskim[7].

W amerykańskim filmie Uprising z 2001 r., w reżyserii Jona Avneta, w postać Kazika Ratajzera-Rotema wcielił się Stephen Moyer.

Jest głównym bohaterem filmu dokumentalnego Rotem Agnieszki Arnold z 2013 r.

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Notacje historyczne: Symcha Ratajzer-Rotem. [dostęp 19 kwietnia 2013].
  2. Zmarł Symcha Rotem. [dostęp 22 grudnia 2018].
  3. Tomasz Urzykowski, Nie żyje Symcha Rotem - bohater powstania w warszawskim getcie, warszawa.wyborcza.pl, 22 grudnia 2018 [dostęp 2018-12-23] (pol.).
  4. Symcha Rotem: Wspomnienia powstańca z warszawskiego getta. Warszawa: Veda, 2012, s. 77. ISBN 978-83-61932-28-4.
  5. Symcha Rotem - na podstawie: Helena Rufeisen-Schűpper "Pożegnanie Miłej 18. Wspomnienia łączniczki Źydowskiej Organizacji Bojowej" [w:] Getto Warszawskie, warszawa.getto.pl [dostęp 2018-12-23] (pol.).
  6. Symcha Rotem: Wspomnienia powstańca z warszawskiego getta. Warszawa: Veda, 2012, s. 177. ISBN 978-83-61932-28-4.
  7. Jerzy Majewski, Tomasz Urzykowski: Gdy getto umierało. „Jednym słowem, jednym wskazaniem palca skazywali Żyda na śmierć”. wyborcza.pl, 19 kwietnia 2013. [dostęp 2013-05-17].
  8. M.P. z 2013 r. poz. 496 – jako Simha Rotem.
  9. Prezydent odznaczył Symchę Rotema. [dostęp 19 kwietnia 2013].
  10. M.P. z 2003 r. nr 41, poz. 598 – pkt 4. (jako Rotem Simha).
  11. Podsekretarz Stanu w MON Robert Kupiecki złożył wizytę w Izraelu. wp.mil.pl, 9 maja 2013. [dostęp 13 maja 2013].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]