Syrop glukozowo-fruktozowy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wysokofruktozowy syrop kukurydziany na ciemnym tle.
Produkcja syropu w USA, w okresie międzywojennym
Transport beczek z syropem w 1912 (Nowy Jork)

Syropy glukozowo-fruktozowe (SGF), syropy wysokofruktozowe – oczyszczone i zagęszczone wodne roztwory cukrów prostych (glukozy i fruktozy) w różnych proporcjach, uzyskiwane w wyniku hydrolizy enzymatycznej lub kwasowej skrobi[1].

Syropy glukozowo-fruktozowe (fruktozowo-glukozowe) w handlu występują pod różnymi nazwami: izoglukoza[2] (nazwa od procesu otrzymywania – izomeryzacji, zawartości fruktozy pomiędzy 10 a 50%)[3][4], syrop wysokofruktozowy (HFS), wysokofruktozowy syrop kukurydziany (HFCS)[5], syrop inulinowy. Także syrop z agawy (92–56% fruktozy i 20–8% glukozy).

Syropy glukozowe są często mylone przez konsumentów z syropami glukozowo-fruktozowymi[6].

Podział syropów fruktozowych[edytuj | edytuj kod]

Ze względu na zawartość fruktozy w suchej masie syropy można podzielić na:

Sposób etykietowania[edytuj | edytuj kod]

  • < 5% fruktozy – niesprecyzowany
  • 5 do 50% fruktozy – syropy glukozowo-fruktozowe[1][7]
  • 50% do 90% fruktozy – syropy fruktozowo-glukozowe[1][7].

Sposób produkcji lub otrzymywania[edytuj | edytuj kod]

  • HFCS-42 (ang. high fructose corn syrup) o zawartości fruktozy do 42% (I generacji) wykorzystywane do produkcji napojów, żywności przetworzonej i wysoko przetworzonej, płatków zbożowych i wypieków[8][9].
  • HFCS-55 o zawartości fruktozy od 42 do 55%[10] (II generacji) znajdują zastosowanie w produkcji napojów bezalkoholowych[8]
  • HFCS-65 jest stosowany w automatach Coca-Cola Freestyle[11]
  • HFCS-90 o zawartości fruktozy do 90% (III generacji), najczęściej mieszany jest z HFCS 42 w celu otrzymywania HFCS 55

Syrop HFCS-55 jest najpopularniejszą substancją słodzącą w USA i Kanadzie[5][12][10]. Syrop HFCS-42 jest jedną z najpopularniejszych substancji słodzących w Europie[13].

Pochodzenie i skład[edytuj | edytuj kod]

Syropy fruktozowe otrzymywane są z lokalnego źródła skrobi. W Europie głównie ze skrobi pszennej, w USA nadal przede wszystkim ze skrobi kukurydzianej[5]. Syrop wysokofruktozowy może być otrzymywany także z inuliny[14]. W pierwszym etapie scukrzania otrzymuje się syrop glukozowy, następnie część glukozy w procesie izomeryzacji jest przekształcana do fruktozy[1] (izoglukoza – nazwa fruktozy wytworzonej w procesie izomeryzacji)[3].

Porównanie profilu węglowodanowego wybranych cukrów[15][16][5].
HFCS-42 HFCS-55 HFCS-90 Syrop

inwertowany

miód
Fruktoza 42 55 90 45 45
Glukoza 52–53 40–42 7 45 45
Inne cukry 5–6 3–5 3 10 5
Wilgotność 29 23 25 18

Właściwości fizyczne[edytuj | edytuj kod]

Syrop glukozowo-fruktozowy ma postać bezbarwnej lub jasnożółtej cieczy. Można go stosować bez konieczności uprzedniego rozpuszczania, co ułatwia rozlewanie do opakowań, dozowanie do produktów i transport. Ma bardzo niską lepkość, sam nie ulega krystalizacji i zapobiega krystalizacji cukru buraczanego (po zmieszaniu). Jest stabilny mikrobiologicznie. Wszystkie te właściwości i jego niska w stosunku do ceny innych substancji słodzących powodują, że jest przez przemysł spożywczy chętniej stosowany niż sacharoza[17][5].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Do słodzenia lub dosładzania:

Syrop stosuje się też jako zamiennik miodu w pieczywie cukierniczym, zwłaszcza w piernikach, jako zamiennik słodu w piwie[20], a także jako środek ograniczający czerstwienie wyrobów piekarskich.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Środek zaczęto stosować w latach 60. XX wieku, ale w dość ograniczonym zakresie[21]. Dopiero połowa lat 70. XX wieku przyniosła wyraźny skok zainteresowania syropem i wtedy zaczął być stosowany masowo, najpierw w USA, gdzie w dużym stopniu wyparł cukier z buraków i trzciny cukrowej[21].

Zdrowie[edytuj | edytuj kod]

Niekorzystne oddziaływanie syropu na zdrowie człowieka obserwuje się najczęściej przy jego udziale w diecie pomiędzy 35 a 65%[5]. Dotąd ustalono, że spożywanie dużych ilości produktów zawierających syrop glukozowo-fruktozowy:

 Zobacz więcej w artykule Fruktoza, w sekcji Metabolizm fruktozy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Interpelacja nr 33656 – tekst odpowiedzi, www.sejm.gov.pl [dostęp 2019-10-12].
  2. Helena Rybak-Chmielewska, Zofia Konopacka, Co to jest izoglukoza?, Pszczelarstwo [zarchiwizowane z adresu 2006-10-02].
  3. a b Inwert – wyjaśnienia producenta, spp-polanka.org [dostęp 2019-10-15].
  4. Redakcja Zdrowie.info.pl, Syrop glukozowo-fruktozowy: tani zamiennik cukru, którego warto unikać, Zdrowie.info.pl, 29 października 2018 [dostęp 2019-10-15] (pol.).
  5. a b c d e f Joanna Sadowska, Magda Rygielska, Technologiczne i zdrowotne aspekty stosowania syropu wysokofruktozowego do produkcji żywności, „Żywność. Nauka. Technologia. Jakość”, 3 (94), 2014, s. 14–26.
  6. Syrop glukozowy: z czym to się je?. Sante A. Kowalski Sp. j.. [dostęp 8 stycznia 2016].
  7. a b Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych, isap.sejm.gov.pl [dostęp 2019-10-15].
  8. a b Center for Food Safety and Applied Nutrition, High Fructose Corn Syrup Questions and Answers, „FDA”, 3 listopada 2018 [dostęp 2019-10-15] (ang.).
  9. USDA ERS – Background, www.ers.usda.gov [dostęp 2019-10-15].
  10. a b Syrop glukozowo-fruktozowy: co trzeba o nim wiedzieć?, Kasia Gandor, 19 kwietnia 2016 [dostęp 2019-10-12] (pol.).
  11. GFS-Shear Coca Cola Freestyle Dispenser. User Manual The Coca-Cola, fccid.io [dostęp 2020-01-26] (ang.).
  12. Cukier vs syrop glukozowo-fruktozowy Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, ncez.pl [dostęp 2019-10-13].
  13. Cukier vs syrop glukozowo-fruktozowy Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej, ncez.pl [dostęp 2019-11-04].
  14. Inulina, Biotechnologia: e-biotechnologia.pl, Biotechnologiczny Portal Internetowy [dostęp 2019-11-04].
  15. Syrop glukozowo-fruktozowy – wcielony szatan?, www.sfd.pl [dostęp 2019-10-13] (pol.).
  16. John S. White, Straight talk about high-fructose corn syrup: what it is and what it ain’t, „The American Journal of Clinical Nutrition”, 88 (6), 2008, 1716S–1721S, DOI10.3945/ajcn.2008.25825B, ISSN 0002-9165 [dostęp 2019-10-13] (ang.).
  17. Pięć powodów, aby unikać syropu glukozowo-fruktozowego, Ulica Ekologiczna, 30 stycznia 2018 [dostęp 2019-10-13] (pol.).
  18. Napój gazowany o smaku pomarańczowym Mirinda – 0,5 l, pl.openfoodfacts.org [dostęp 2019-10-13] (pol.).
  19. Lody o smaku tiramisu z sosem kawowym Carte D’Or – 480 g (900 ml), openfoodfacts [dostęp 2019-10-13] (pol.).
  20. Chris Boulton, Encyclopaedia of brewing, Hoboken, ISBN 978-1-118-59813-9, OCLC 830837623 [dostęp 2020-05-19].
  21. a b J S White, L J Hobbs, S Fernandez, Fructose content and composition of commercial HFCS-sweetened carbonated beverages, „International Journal of Obesity (2005)”, 39 (1), 2015, s. 176–182, DOI10.1038/ijo.2014.73, ISSN 0307-0565, PMID24798032, PMCIDPMC4285619 [dostęp 2019-11-04].
  22. Marcus D. Goncalves i inni, High-fructose corn syrup enhances intestinal tumor growth in mice, „Science”, 363 (6433), 2019, s. 1345–1349, DOI10.1126/science.aat8515, PMID30898933, PMCIDPMC6487857.c?

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]