Szamil

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Szamil
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 1797
Gimry, Dagestan
Data i miejsce śmierci 1871
Medyna
Zawód, zajęcie przywódca kaukaskich wolnych górali

Szamil (ur. 1797, zm. 1871) – przywódca powstania górali kaukaskich przeciwko Rosji w latach 1834–1859.

Stał na czele teokratycznego państwa, Imamatu Kaukaskiego, określanego niekiedy jako imamat Szamila. Długotrwale powstrzymywał Imperium Rosyjskie przed zajęciem Czeczenii i Dagestanu.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był z pochodzenia Awarem, urodził się w aule Gimry na terytorium chanatu awarskiego. Odebrał staranne religijne wykształcenie. W roku 1834, po śmierci Gamzat-Beka został trzecim z kolei imamem wspólnoty ludów górskich stawiającej opór ekspansji rosyjskiej. Związany z sufickim bractwem nakszbandijja, ruchem, który był podporą wielu wystąpień muzułmańskiej ludności Kaukazu przeciw Rosji.

Posiadał niekwestionowany talent organizacyjny i wojskowy, wielokrotnie odnosił sukcesy w walce z armią rosyjską. Za sprawą Henry'ego Rawlinsona, wówczas konsula generalnego w Bagdadzie powstańcy otrzymywali pomoc z Wlk. Brytanii, która po pokoju adrianopolskim starała się przeciwdziałać wzrostowi rosyjskich wpływów na Bliskim Wschodzie[1].

Osobistą gwardię Szamila stanowiła grupa polskich kawalerzystów-dezerterów z wojska rosyjskiego; polski oficer dowodził też artylerią imamatu. W 1839 roku, po nieudanej obronie twierdzy Alchugo, Szamil zmuszony został do podjęcia próby pertraktacji pokojowych z Rosjanami. Oddał wtedy jako amanata (kaukaskie określenie zakładnika gwarantującego dobrą wolę podczas negocjacji pokojowych) swojego pierworodnego syna Dżamal al-Dina[2]. W późniejszych latach wojska Szamila wielokrotnie stawiały jeszcze opór armii carskiej. Ostatecznie pokonany został 25 sierpnia 1859 w aule Gunib, w środkowym Dagestanie przez wojska dowodzone osobiście przez namiestnika Kaukazu gen. Aleksandra Bariatinskiego[3].

Przez resztę życia przebywał w niewoli rosyjskiej, jednakże zezwolono mu na odbycie pielgrzymki do Mekki, w trakcie której zmarł w Medynie, gdzie został pochowany.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Figes 2018 ↓, s. 67.
  2. Fakt ten stał się kanwą powieści historycznej Aleksandry Lapierre Ludzie honoru, Wydawnictwo WAM 2011, ​ISBN 978-83-7505-687-7
  3. Барятинский Александр Иванович, hrono.ru [dostęp 2021-06-20].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]