Szarkowszczyzna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szarkowszczyzna
Ilustracja
Cerkiew Zaśnięcia NMP
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Białoruś
Obwód Coat of Arms of Vitsebsk Voblasts.svg witebski
Wysokość 127 m n.p.m.
Populacja (2015)
• liczba ludności

6537
Nr kierunkowy +375 2154
Kod pocztowy 211910
Położenie na mapie Białorusi
Mapa lokalizacyjna Białorusi
Szarkowszczyzna
Szarkowszczyzna
Ziemia55°22′N 27°28′E/55,366667 27,466667
Strona internetowa
Portal Portal Białoruś

Szarkowszczyzna (biał. Шаркаўшчына) – osiedle typu miejskiego na Białorusi, stolica rejonu szarkowszczyńskiego obwodu witebskiego, 175 km od Witebska; 6537 mieszkańców (2015).

Prywatne miasto szlacheckie położone było w końcu XVIII wieku w powiecie brasławskim województwa wileńskiego[1]/.

Historia[edytuj]

W przeszłości Szarkowszczyzna stanowiła centrum dóbr, które król Aleksander Jagiellończyk nadał w 1503 rodowi Despot–Zenowiczów. Kolejnymi właścicielami byli Sapiehowie. Od 1753 własność Łopacińskich z linii wojewódzkiej: Mikołaja Tadeusza do 1770, a następnie z jej odnogi szarkowskiej Jana Nikodema do 1810. Jan Nikodem Łopaciński wybudował tu rezydencję, jedną z najokazalszych w powiecie brasławskim, na którą składał się piętrowy pałac, kaplica, oranżeria i cieplarnie. W 1802 nastąpiła parcelacja majątku, który podzielono na szereg niedużych dworów i folwarków. Przy Janie Nikodemie pozostał tylko główny ośrodek w Szarkowszczyźnie, który odziedziczył po nim syn Tomasz Franciszek Łopaciński, wicemarszałek dziśnieński. Ten zaś w 1814 sprzedał majątek Boguckim.

W XIX w. Szarkowszczyna przekształciła się w dwa leżące obok siebie lecz oddzielne miasteczka: Szarkowszczynę Starą należącą do Boguckich oraz znacznie większą od niej Szarkowszczynę Nową, własność Fiedorowczów, która rozwinęła się na obu brzegach Dzisny na terenie innych pobliskich folwarków. Taki stan przetrwał do okresu międzywojennego, kiedy obie części połączono w miasteczko gminne Szarkowszczynę, a nazwę Stara Szarkowszczyna zachował tylko niewielki folwark.

W latach dwudziestych i trzydziestych Szarkowszczyna stanowiła dla okolicznych wsi ośrodek kulturalno-oświatowy, administracyjny (siedziba wiejskiej gminy Szarkowszczyzna), handlowy i komunikacyjny (zbudowano już kolej z Druji do Woropajewa – połączenie z Wilnem). Zabudowa miasta była w większości drewniania.

Obecnie Szarkowszczyna uzyskała status osiedla typu miejskiego i centrum administracyjnego rejonu. Miasteczko rozbudowało się po obu stronach Dzisny.

Flaga i herb[edytuj]

Flaga i herb Szarkowszczyzny zostały ustanowione 20 stycznia 2006 roku rozporządzeniem prezydenta Białorusi nr 36[2].

Zabytki[edytuj]

Zachowane:

  • murowana cerkiew ufundowana w 1639 roku przez Lwa Sapiehę, w 1839 r. gruntownie odnowiona staraniem Bernarda Fiedorowicza (za władzy radzieckiej przeznaczona była na skład handlowy)
  • drewniana cerkiew ufundowana w 1912 r. przez Mikołaja Łopacińskiego, o modernistycznej architekturze, w dobrym stanie technicznym, kolorowo malowana
  • skromny dwór z początku XX w. należący do jednego z dawnych folwarków, gdzie obecnie mieści się ośrodek zdrowia.

Budynki które uległy zniszczeniu:

  • drewniany kościół z początku XX w. został rozebrany pod koniec lat pięćdziesiątych (obecnie staraniem miejscowej społeczności polskiej zbudowano nową świątynię)
  • dawna rezydencja Łopacińskich

Ludność[edytuj]

W okresie międzywojennym miasteczko liczyło kilka tysięcy mieszkańców – w większości pochodzenia żydowskiego – który w czasie okupacji niemieckiej (w 1941-44) zostali wywiezieni i wymordowani w obozach zagłady. Społeczność żydowska zajmowała się głównie handlem, skupem płodów rolnych (np. lnu) i rzemiosłem.

Konflikty narodowościowe ujawniły się dopiero w czasie władzy radzieckiej i okupacji niemieckiej, wywołane agresją władz i wrogim działaniem między sobą organizacji partyzanckich. Dużo Polaków zostało wywiezionych w głąb Rosji, a z pozostałych duża część – po zakończeniu II wojny światowej – repatriowała się do Polski.

Przypisy

  1. Вялiкi гicтарычны атлас Беларусi Т.2, Mińsk 2013, s. 75.
  2. Alaksandr Łukaszenka: УКАЗ ПРЕЗИДЕНТА РЕСПУБЛИКИ БЕЛАРУСЬ - 20 января 2006 г. № 36 (ros.). Narodowy Internetowy Portal Prawny Republiki Białorusi, 2006-01-20. [dostęp 2010-04-04].

Bibliografia[edytuj]

  • Grzegorz Rąkowski, Smak Kresów, Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Warszawa 2000.

Linki zewnętrzne[edytuj]