Szekel

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy dawnej waluty. Zobacz też: szekel jako jednostkę miary oraz nowy szekel.
Izraelski szekel
שקל
شيقل
Narody Izrael
Podział 1 szekel = 100 agor
Symbole Old Sheqel sign.svg
Monety 1/2, 1, 5, 10, 50, 100 (szekel)
1, 5, 10 (nowe agory)
Banknoty 1, 5, 10, 50, 100, 200, 500, 1000, 5000, 10000 (szekel)
Centralny bank Bank Izraela

Szekel (hebr. שקל; arab. شيقل) – jednostka walutowa Izraela będąca w obiegu od 24 lutego 1980 do 31 grudnia 1985. Szekle były emitowane przez Bank Izraela.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Szekel został wprowadzony w 1980, wypierając lirę izraelską (1 szekel = 10 lir), inaczej nazywaną szterlingiem izraelskim (nazwa pochodząca z czasów brytyjskiego Mandatu Palestyny). W 1985 został zastąpiony przez nowego szekla (1 NIS = 1000 starych szekli).

Etymologia nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa pochodzi od hebrajskiego czasownika שקל, czyli „ważyć” (hebr. szeqel, arab. thaqal). W starożytności szekel (gr. síklos) stanowił jedną z jednostek wagi (np. w Syrii, Babilonii czy Egipcie), równą w przybliżeniu 1/50 części miny (11,4 g). Po roku 515 p.n.e. Dariusz I wprowadził szekla srebrnego o wadze 5,60 g (w tym okresie srebro miało wartość 13,3 razy niższą niż złoto). O tym srebrnym syklu wspomina biblijna Księga Nehemiasza (por. Ne 5,15). Również w 1 Księdze Machabejskiej jest mowa o szeklu (por. 1 Mch 10,40), była to jednak najprawdopodobniej dwudrachma, która stała się potem powszechnie używanym terminem na określenie obowiązkowego podatku na świątynię w Jerozolimie (Mt 17,24 – gr. dídrachmon). Co roku każdy żyd musiał wpłacić do skarbca świątynnego półsykla z Tyru, czyli dwudrachmę. Rabini zalecali tę monetę ze względu na jej doskonałą jakość. Srebrnymi szeklami z Tyru były prawdopodobnie monety, które otrzymał Judasz Iskariota za wydanie Jezusa (gr. argýrion – jako określenie jej ciężaru; por. Mt 26,14–16), za które potem kupiono tzw. Pole Garncarza (por. Mt 27,3 nn).

Żydzi w okresie powstań przeciwko Cesarstwu Rzymskiemu (6670 oraz 132135) bili własne monety[1] – szekle, będące symbolem niezależności politycznej i ekonomicznej. Być może z tego względu powrócono do antycznej nazwy żydowskiej waluty po roku 1980.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Cesare Colombo, Trenta monete d'argento – le monete del Nuovo Testamento, Milano 2003.
  • Augustus Spijkerman, The coins of the Decapolis and Provincia Arabia, Jerusalem 1978.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]