Szponnik żółtogardły

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Szponnik żółtogardły
Macronyx croceus[1]
(Vieillot, 1816)
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina pliszkowate
Rodzaj Macronyx
Gatunek szponnik żółtogardły
Synonimy
  • Alauda crocea Vieillot, 1816[2]
Podgatunki
  • M. c. croceus (Vieillot, 1816)
  • M. c. tertius Clancey, 1958
  • M. c. vulturnus Friedmann, 1930
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Szponnik żółtogardły[4] (Macronyx croceus) – gatunek małego ptaka z rodziny pliszkowatych (Motacillidae). Zasiedla subsaharyjską część Afryki. Niezagrożony wyginięciem.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Całkowita długość ciała wynosi około 19,8 cm, w tym 1,9 cm przypada na dziób oraz 5,5 cm na ogon. Skrzydło mierzy 9,9 cm, skok 3,6 cm. Z wierzchu ciemnobrązowy, pióra posiadają żółtobrązowe obrzeżenia, co sprawia efekt paskowania, drobniejszego na głowie. Tył szyi szarobrązowy, pióra posiadają ciemnobrązowy środek. Pióra na kuprze szarobrązowe, niemal jednokolorowe, jedynie na końcu nieznacznie ciemnieją. Pokrywy nadogonowe brązowe z żółtawymi obrzeżeniami. Sterówki ciemnobrązowe z żółtobrązowymi obrzeżeniami, cztery najbardziej zewnętrzne posiadają białe plamki na końcu, najbardziej zewnętrzne na chorągiewkach zewnętrznych posiadają białe obrzeżenie. Te cztery zewnętrzne sterówki posiadają oliwkowy odcień, którego nasilenie wzrasta im bliżej nasady. Lotki ciemnobrązowe z płowymi obrzeżeniami. Pokrywy małe II rzędu na chorągiewkach zewnętrznych oliwkowożółte. Skrzydełko oraz pokrywy I rzędu podobne jak lotki. Dookoła oka jasnożółta obrączka z piór. Pokrywy uszne jasnobrązowe. Brew, gardło i policzki cytrynowożółte, dookoła tego obszary wyraźnie czarno obrzeżone. Boki szyi szarobrązowe, zakończenia piór białawe. Spód ciała żółty, na piersi czarne kreskowanie. Boki ciała jasnobrązowe, pokryte brązowoczarnymi paskami. Pokrywy podogonowe i podskrzydłowe jasnożółte[5].

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Całkowity zasięg występowania szacowany jest na 6 190 000 km². Rozciąga się od centralnego Mali, Senegalu oraz Gwinei po centralny Czad, następnie od Gabonu, Kongo i północnej Angoli po Ugandę, Rwandę i Burundi oraz wzdłuż wschodniej części Afryki od Kenii, poprzez Tanzanię, Mozambik, wschodnią Zambię po Suazi i południowe RPA. Spotykany na wysokości 0–2350 m n.p.m., na obszarach trawiastych, sawannach i w zakrzewieniach[6].

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Pożywienie stanowią bezkręgowce, w tym prostoskrzydłe (Orthoptera), motyle (Lepidoptera), chrząszcze (Coleoptera), dwuparce (Diplopoda), modliszki (Mantidae) oraz mrówki[7].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Okres lęgowy trwa od września do marca. Samiec w locie tokowym zatacza okręgi, jednocześnie trzymając ogon rozłożony. Gniazdo zwykle mieści się w bujnej trawie. Buduje je jedynie samica; jest to kulista konstrukcja z cienkimi ścianami z liści i łodyg traw, wyściełana cienką trawą i korzeniami. W lęgu 1–4 jaja, samica wysiaduje je sama przez 13–14 dni. Młode karmione są przez oboje rodziców, opuszczają gniazdo po 16–17 dniach; nie potrafią jeszcze latać, jednak sprawnie biegają[7].

Podgatunki[edytuj | edytuj kod]

Wyróżnia się trzy podgatunki M. croceus[2][8]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Macronyx croceus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b Yellow-throated Longclaw (Macronyx croceus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-11)].
  3. Macronyx croceus. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. Systematyka i nazwa polska za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Rodzina: Motacillidae Horsfield, 1821 - pliszkowate - Wagtails and Pipits. Wersja: 2019-07-29. W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-06-27].
  5. Richard Bowdler Sharpe: Catalogue of Birds in the British Museum. T. 10. Fringilliformes. 1885, s. 626-627.
  6. Yellow-throated Longclaw Macronyx croceus. BirdLife International. [dostęp 21 października 2013].
  7. a b Macronyx croceus (Yellow-throated longclaw). Biodiversity Explorer. [dostęp 27 czerwca 2020].
  8. F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Waxbills, parrotfinches, munias, whydahs, Olive Warbler, accentors, pipits (ang.). IOC World Bird List (v10.1). [dostęp 2020-06-26].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]