Tadeusz Andrzej Broniewski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy architekta i historyka sztuki. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Tadeusz Broniewski
ilustracja
Data i miejsce urodzenia 29 sierpnia 1894
Kraków
Data i miejsce śmierci 4 stycznia 1976
Wrocław
Wiceburmistrz Jarosławia
Okres od 27 lipca 1944
do 10 sierpnia 1944
Przynależność polityczna Stronnictwo Ludowe
Poprzednik Feliks Wojciechowski
Następca Janusz Kołakowski
Radny rady miasta
Okres od 1931
do 10 sierpnia 1944
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal Zasługi Wojskowej „Signum Laudis” z Mieczami

Tadeusz Andrzej Broniewski h. Tarnawa (ur. 29 sierpnia 1894 w Krakowie[1], zm. 4 stycznia 1976 we Wrocławiu) – polski architekt, przedstawiciel modernizmu, historyk i krytyk architektury, konserwator zabytków architektury.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Henryka i Michaliny z Wallków[1]. Absolwent III Gimnazjum im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie. W latach 1912–1925 studiował na Wydziale Architektonicznym Politechniki Lwowskiej (z przerwą spowodowaną udziałem w wojnie)[2]. Miał stopień porucznika. Podczas działań wojennych I wojny światowej służył w armii austro-węgierskiej na Węgrzech w mieście Györ. Podczas mobilizacji w 1920 służył w Kadrze 4 Pułku Strzelców Konnych[3]. W latach 1923–1931 pracownik naukowy Politechniki Lwowskiej. Potem (1931–1944) dyrektor Państwowej Szkoły Budownictwa w Jarosławiu i radny miasta, od 27 lipca 1944 do 10 sierpnia 1944 wiceburmistrz Jarosławia, od 1946 do 1964 pracownik naukowy Politechniki Wrocławskiej. Jego studentami byli m.in. Olgierd Czerner i Tadeusz Zipser. Doskonały rysownik, także poliglota, badacz XVI-wiecznych tekstów niemieckich. Od 1956 profesor, w latach 1949–1951 i 1958–1960 dziekan Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej.

Przed wojną konserwował zabytkowe kamienice w Jarosławiu, zbudował tam także Dom Żołnierza i Miejską Kasę Oszczędności; po wojnie kierował odbudową i konserwacją m.in. kościoła św. Marii Magdaleny we Wrocławiu, kościoła parafialnego w Świętej Katarzynie i ratusza w Lubaniu, zbudował także nowy gmach Wydziału Chemii Politechniki Wrocławskiej (1948–1951).

Napisał m.in. Historię architektury w zarysie (1959) i 5-tomową Architekturę dla wszystkich (1963–1969) (wydane łącznie jako: Historia architektury dla wszystkich, Wrocław 1980, 1990); wraz z Mieczysławem Zlatem współredagował serię Śląsk w zabytkach sztuki (1959–1976), pisząc m.in. o Kłodzku, Lubaniu, Srebrnej Górze i Trzebnicy.

Pochowany na Cmentarzu Świętej Rodziny we Wrocławiu (sektor 12-64-17-17a)[4].

Od 1919 był mężem Zofii z Mińskich (1894–1972). Jego córką jest architekt Anna Broniewska de Bezdzieca.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Jedna z ulic w Jarosławiu została nazwana imieniem prof. Tadeusza Broniewskiego[7].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Stanisław Łoza (red.), Czy wiesz kto to jest?, (Przedr. fotooffs., oryg.: Warszawa : Wydaw. Głównej Księgarni Wojskowej, 1938.), Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe : na zam. Zrzeszenia Księgarstwa, 1983, s. 73.
  2. Album inżynierów i techników w Polsce. T. 1, Cz. 1, Politechnika Lwowska. Rys historyczny. Informacje., Lwów: Tow. Bratniej Pomocy Stud. Polit. Lwowskiej, 1932, s. 166.
  3. a b Tadeusz Broniewski - II Liceum Ogólnokształcące, www.sobieski.krakow.pl [dostęp 2021-04-17].
  4. Cmentarz Parafialny św. Rodziny we Wrocławiu, mogily.pl [dostęp 2021-04-17].
  5. M.P. z 1937 r. nr 100, poz. 145 „za zasługi na polu rozwoju Ligi Morskiej i Kolonialnej”.
  6. Odznaczenia Krzyżem Zasługi. „Gazeta Lwowska”, s. 1, nr 100 z 6 maja 1937. 
  7. Jarosławskie ulice - wykaz, ulice.jaroslaw.pl [dostęp 2021-04-17].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Encyklopedia Wrocławia, Wrocław 2000.
  • Mirosław Przyłęcki, Broniewski Tadeusz, [w:] Polski słownik biograficzny konserwatorów zabytków, red. Henryk Kondziela, Hanna Krzyżanowska, z. 2, Poznań, Wydawnictwo Poznańskie , 2006, ​ISBN 83-7177-416-8​.
  • Zenon Prętczyński, Wspomnienia o profesorach Wydziału Architektury Politechniki Wrocławskiej (z lat studiów 1947–1952), Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, Wrocław 2005, s. 18–20.