6 Pułk Strzelców Konnych (II RP)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy 6 Pułku Strzelców Konnych okresu II RP. Zobacz też: 6 Pułk Strzelców Konnych.
6 Pułk Strzelców Konnych
Ilustracja
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Patron hetman wielki koronny Stanisław Żółkiewski
Tradycje
Święto 20 maja
Kontynuacja 6 Kresowy Batalion Rozpoznawczy
Dowódcy
Pierwszy ppłk Maurycy Gąssowski
Ostatni ppłk dypl. Stefan Mossor
Działania zbrojne
kampania wrześniowa
Organizacja
Dyslokacja Żółkiew
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk Kawaleria
Podległość DOK VI
XVI Brygada Kawalerii
2 Samodzielna Brygada Kawalerii
Kresowa Brygada Kawalerii

6 Pułk Strzelców Konnych im. Hetmana Wielkiego Koronnego Stanisława Żółkiewskiego (6 psk) – oddział kawalerii Armii Polskiej we Francji i Wojska Polskiego II RP.

Rodowód[edytuj | edytuj kod]

Pułk rozwinął się w końcu 1917 z oddziałów sformowanych we Francji i we Włoszech – początkowo jako 1 Pułk Szwoleżerów. Po przybyciu do Polski w maju 1919 przemianowany na 4 Pułk Dragonów Kresowych, a później na 4 Pułk Strzelców Konnych.

W październiku 1920 przeformowano 4 Pułk Strzelców Konnych. Z części jego szwadronów 8 września 1921 powstał 6 pułk strzelców konnych. Od 20 lipca 1921 roku do 27 sierpnia 1939 miejscem stałej dyslokacji pułku była Żółkiew, rodowa posiadłość wybitnego wodza i żołnierza hetmana Stanisława Żółkiewskiego.

W walce o granice[edytuj | edytuj kod]

1 i 3 pułk szwoleżerów Armii gen. Józefa Hallera swój chrzest bojowy przechodzą na froncie francusko-niemieckim w Szampanii. Po zakończeniu działań wojennych na froncie zachodnim, obydwa pułki, transportem kolejowym przemieszczone zostały w rejon Warszawy.

Z chwilą rozpoczęcia działań wojennym na froncie wschodnim przeciwko bolszewikom już jako 4 pułk strzelców konnych wziął udział w wyprawie kijowskiej. 15 maja 1920 brał udział w zajęciu Łucka oraz dokonał wypadu na Młynów i Równe.

18 sierpnia 1920 stoczył krwawą bitwę pod Krasnem.

Pułk w okresie pokoju[edytuj | edytuj kod]

8 maja 1926 w Żółkwi starszy wachmistrz Stanisław Kisielewski, znajdując się w stanie nietrzeźwości, zastrzelił z rewolweru dowódcę pułku, podpułkownika Konstantego Obidzińskiego i wachmistrza Jana Gadomskiego[1]. 20 maja 1926 wyrokiem wojskowego sądu doraźnego wachmistrz Kisielewski został skazany za podwójne zabójstwo na karę śmierci i degradację. Dowódca Okręgu Korpusu Nr VI we Lwowie wyrok zatwierdził, a pełniący obowiązki prezydenta RP, Marszałek Sejmu Maciej Rataj nie skorzystał z prawa łaski. Skazany został rozstrzelany tego samego dnia we Lwowie[2].

29 stycznia 1937 Minister Spraw Wojskowych nadał 6 psk nazwę „6 Pułk Strzelców Konnych imienia Hetmana Wielkiego Koronnego Stanisława Żółkiewskiego” oraz zarządził noszenie przez żołnierzy pułku na naramiennikach kurtek i płaszczy – w miejsce dotychczasowej numeracji – inicjałów „S.Ż.” z buławą hetmańską. Dla oficerów i chorążych inicjały i buława były haftowane nićmi metalowymi, oksydowanymi na stare srebro, natomiast dla podoficerów i strzelców wykonane były z białego matowanego metalu. Podoficerowie zawodowymi mogli nosić inicjały i buławę haftowaną w czasie występowania w ubiorze poza służbowym[3].

W wojnie obronnej 1939[edytuj | edytuj kod]

Pułk walczył w składzie Kresowej BK
Bitwa warta 1939.png
Bitwa lomianki 1939.png

W 1939 roku w składzie Kresowej Brygady Kawalerii w Armii „Łódź”, 11 września 1939 rozbity.

Zmobilizowany 27 sierpnia w Żółkwi, transportami kolejowymi został przerzucony na północne skrzydło Armii „Łódź” w rejon Rossoszycy i Szadka. Po osiągnięciu pełnej gotowości bojowej, nocą z 4 na 5 września, obsadził wschodni brzeg Warty w rejonie Popowa.

Od wczesnych godzin rannych 5 września pułk toczył zażarte walki z nacierającymi kolumnami piechoty zmotoryzowanej wroga, ponosząc ciężkie straty sięgające 20% stanu osobowego.

Od 9 września toczył ciężkie walki odwrotowe. Pod Aleksandrowem sztab brygady utracił łączność z I szwadronem. W samotnej walce 7 września szwadron ten został całkowicie zniszczony pod Szczawinem. Rankiem 11 września resztki pułku wraz z częścią oddziałów Kresowej BK zostały otoczone w rejonie lasów pod Osuchowem, gdzie po wyczerpaniu amunicji, zmuszone były skapitulować. Do niewoli dostał się dowódca pułku ppłk dypl. Stefan Mossor.

Zagubione pod Głownem 8 września – 2 i 3 szwadron, po samotnych walkach pod Zaborówkiem i Sadową w Puszczy Kampinoskiej dołączyły do grupy mjr. Juniewicza (zastępca dowódcy 12 pułku). W trakcie przedzierania się tej grupy do Warszawy, w bitwie pod Łomiankami zginęło 90% żołnierzy tych szwadronów.

Kadra pułku[edytuj | edytuj kod]

Dowódcy pułku:

Zastępcy dowódcy pułku:

  • mjr kaw. Piotr Skuratowicz (1 VIII 1921 – 30 VIII 1922)
  • mjr kaw. Tadeusz Tułasiewicz (1 IX 1922 – III 1923)
  • rtm. Oskar Stetkiewicz (III 1923 – I 1924)
  • mjr kaw. Hieronim Lisowski (p.o. I – 15 IX 1924)
  • mjr kaw. Józef Weiss-Weissenfeld (15 IX 1924 – 14 VI 1925)
  • mjr kaw. Ignacy Drozdowski (p.o. 15 VI 1925 – 21 VI 1926)
  • mjr kaw. Władysław Sozański (do 20 X 1927)
  • mjr kaw. Stefan Chomicz (21 X 1927 – 28 II 1928)
  • mjr kaw. Ignacy Drozdowski (1 III 1928 – 31 X 1934)
  • mjr dypl. Witold Cieśliński (od 1 XI 1934)
  • ppłk dypl. Witold Święcicki (do 30 XI 1938)
  • mjr dypl. Zygmunt Mieszczankowski (1 XII 1938 – 24 VIII 1939)
  • mjr kaw. Stanisław Mirecki (p.o. 25 – 31 VIII 1939)
  • rtm. Stanisław Szostakowski (1 – 12 IX 1939)

Oficerowie pułku:

Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari za wojnę 1918-1920[4]
Spis utworzony na podstawie: Zarys historji wojennej 10-go pułku strzelców konnych, s. 43.

Order Virtuti Militari

Lista poległych i zmarłych z ran II Dywizjonu 4-go Pułku Strzelców Konnych
Spis utworzony na podstawie: Zarys historji wojennej 10-go pułku strzelców konnych, s. 43.

  • kpr. Franciszek Bombalski
  • strzel. Stanisław Dryska
  • strzel. Jan Puchała
  • strzel. Franciszek Ratajczak
  • strzel. Jan Szczepan
  • strzel. Karol Szymon
  • strzel. Andrzej Tranowicz
  • strzel. Jan Uljasz

Symbole pułkowe[edytuj | edytuj kod]

Sztandar
23 września 1939 roku ukryty na boisku szkolnym we wsi Zarzecze pod Rzeszowem. W czasie remontu szkoły w 1959 odnaleziony i przekazany do Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie, gdzie do dzisiaj jest eksponowany.

Odznaka pamiątkowa
Odznaka zatwierdzona Dz. Rozk. MSWojsk. nr 49, poz. 872 z 13 grudnia 1921 roku. Posiada kształt krzyża maltańskiego, którego ramiona o złoconych krawędziach są pokryte białą emalią. Na ramiona wpisano cyfry I III 46. Na środek krzyża nałożono złote półsłońce stanowiące tło do miniatury odznaki Armii Polskiej we Francji. Czteroczęściowa – oficerska, wykonana w srebrze, emaliowana. Wymiary: 60x60 mm. Projekt: Maurycy Gąssowski, Feliks Ryl, Zygmunt Mieszczankowski Wykonanie: RS – Lion, Stefan Wincenty Wiśniewski – Warszawa[5].

Barwy pułku:
Prop 6psk 1.png Proporczyk szmaragdowo-biały.

Otok biały.png Czapka rogatywkaotok biały[6].

Spod 2pszw.png Szasery – ciemnogranatowe, lampasy białe, wypustka biała

Prop dow 6psk.png proporczyk dowództwa w 1939

Prop 1szw 6psk.png proporczyk 1 szwadronu w 1939

Prop 2szw 6psk.png proporczyk 2 szwadronu w 1939

Prop 3szw 6psk.png proporczyk 3 szwadronu w 1939

Prop 4szw 6psk.png proporczyk 4 szwadronu w 1939

Prop 5szwckm 6psk.png proporczyk 5 szwadronu ckm w 1939

Prop plutlaczn 6psk.png proporczyk plutonu łączności w 1939

Żurawiejka

Od Hallera my rycerze,
Sławy nikt nam nie odbierze.
Lance do boju, szable w dłoń...
„Szósty” Strzelców w Żółkwi siedzi
i nad dolą swą się biedzi.
Lance do boju, szable w dłoń...
Z Francji swój początek bierze,
a wśród strzelców jest na przedzie.
Lance do boju, szable w dłoń...

Przypisy

  1. „Polska Zbrojna” Nr 136 z 19 maja 1926 r. s. 4.
  2. „Polska Zbrojna” Nr 138 z 21 maja 1926 r. s. 4.
  3. Dziennik Rozkazów M.S.Wojsk. Nr 1 z 29.01.1937 r., poz. 9.
  4. Odznaczeni w II dywizjonie 4-go Pułku Strzelców Konnych.
  5. Sawicki i Wielechowski 2007 ↓, s. 218.
  6. Dziennik Rozkazów MS Wojsk. nr 6 z 24 lutego 1928 roku.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Zbigniew Gnat-Wieteska, 6 Pułk Strzelców Konnych im. Hetmana Wielkiego Koronnego Stanisława Żółkiewskiego. Zarys historii wojennej pułków polskich w kampanii wrześniowej, Oficyna Wydawnicza Ajaks, Pruszków 1998.
  • Kazimierz Satora: Opowieści wrześniowych sztandarów. Warszawa: Instytut Wydawniczy Pax, 1990. ISBN 83-211-1104-1.
  • Księga jazdy polskiej, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1993, reprint wydania z 1936.
  • Zdzisław Sawicki, Adam Wielechowski: Odznaki Wojska Polskiego 1918-1945: Katalog Zbioru Falerystycznego: Wojsko Polskie 1918-1939: Polskie Siły Zbrojne na Zachodzie. Pantera Books, 2007. ISBN 83-204-3299-5.