Tadeusz Lisicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tadeusz Lisicki (ur. 20 czerwca 1910 w okolicach Inowrocławia, zm. 30 lipca 1991 w Eastbourne, Wielka Brytania) – generał brygady, oficer dyplomowany, doktor nauk technicznych, inżynier, dowódca kompanii radiowywiadu odpowiedzialny m.in. za rozszyfrowywanie niemieckich szyfrów: kluczy ręcznych i maszynowych, szef Wydziału Łączności Oddziału VI (Specjalnego), dowódca Batalionu Łączności Sztabu Naczelnego Wodza, zaangażowany w rozpracowanie niemieckiej maszyny szyfrującej "Enigma"[1][2]. Po wojnie szef osobistego sztabu gen. Władysława Andersa[3].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w średnio zamożnej rodzinie ziemiańskiej. W 1932 ukończył z drugą lokatą Szkołę Podchorążych Inżynierii w Warszawie, skierowany do służby w Pułku Radiotelegraficznym[3]. W 1937 jako zawodowy oficer łączności ukończył studia na Politechnice Warszawskiej, uzyskując tytuł inżyniera[1][3]. W latach 1937–1939 szef Wydziału Radiotechniki Wojskowej w Państwowym Instytucie Telekomunikacyjnym w Warszawie[4]

Na wystawie handlowej w Lipsku (Niemcy) zauważył wystawiony wczesny typ niemieckiej maszyny szyfrującej "Enigma", doprowadził do jej zakupu przez Oddział II oraz do rozpoczęcia prac przez Biuro Szyfrów nad rozszyfrowywaniem niemieckich szyfrów: kluczy ręcznych i maszynowych[1]. Wiosną 1940 w Głównym Urzędzie Bezpieczeństwa Rzeszy (RSHA) opracowano „Sonderfahndungliste GB” (specjalny list gończy), znany jako "Czarna lista Hitlera"[5][6], zawierający nazwiska i dane osobowe 2820 osób, które po inwazji na Wielką Brytanię miały zostać wytropione i aresztowane przez jednostki specjalne SS. Nazwisko oraz dane Tadeusza Lisickiego zostały tam wpisane pod numerem L101[5][6].

W kampanii wrześniowej 1939 zastępca dowódcy Oddziału Specjalnego Wojsk Łączności, później we Francji, mianowany dowódcą Kompanii Radio 1 Dywizji Grenadierów[4], uczestniczył w kampanii francuskiej. Po raz drugi uniknął niewoli niemieckiej, przez Gibraltar dotarł do Wielkiej Brytanii[3]. Po ewakuacji do Wielkiej Brytanii od 2 stycznia 1941 do 31 maja 1941 uczestnik kursu Wyższej Szkoły Wojennej (I kurs na obczyźnie) w Londynie, po jego ukończeniu mianowany oficerem dyplomowanym. Podczas kursu zaprzyjaźnił się z późniejszym cichociemnym por. Teodorem Cetysem[1].

Od 1942 szef Wydziału Łączności w Oddziale VI (Specjalnym) Sztabu Naczelnego Wodza[3]. W grudniu 1942 jako doradca gen. Wladysława Sikorskiego wysłany do USA (Chicago, Waszyngton, Nowy Jork)[4] w celu zakupu sprzętu radiowego do łączności z okupowaną Polską, m.in. nadajnikow o mocy od 400 do 3000 watów oraz odbiorników firm Halocrafter, T.C.A. i in. Po powrocie, od 13 maja 1943 mianowany dowódcą Oddziału Radio Sztabu NW w Dover House w Stanmore pod Londynem, 25 sierpnia 1944 przekształconego w Batalion Łączności Sztabu NW[1][7]. Zadaniem Oddziału Radio było utrzymywanie łączności radiowej Sztabu Naczelnego Wodza oraz instytucji centralnych ze wszystkimi jednostkami wojskowymi Polskich Sił Zbrojnych, w szczególności obsługa niezależnych grup sieci radiowych: Oddziału Specjalnego oraz Oddziału II (wywiad) a także radiowywiad. Do jego zadań należało także szkolenie specjalistów łączności na potrzeby własne oraz innych jednostek PSZ[7].

W skład Oddziału Radio wchodziła m.in. Kompania Radiowywiadu w Boxmoor pod Londynem, w której służyli matematycy: Marian Rejewski, Henryk Zygalski, rozpracowujący niemiecką "Enigmę".Kompania współpracowała z ośrodkiem kryptologicznym w Bletchley Park, brytyjskiej Rządowej Szkoły Kodów i Szyfrów (Government Code and Cypher School), później znanej jako Rządowa Centrala Łączności (Government Communications Headquarters). Ponadto w skład Oddziału wchodziła także Kompania Radiotelegraficzna, obługująca wszystkie oddziały Sztabu Naczelnego Wodza, w szczególności Oddział II (wywiad) oraz Oddział VI (Specjalny, zwany także Krajowym)[1] Ogółem w batalionie służyło ok. 370 łącznościowców, utrzymujących łączność (lato 1944) z 95 radiostacjami, w tym z 60 Armii Krajowej, zlokalizowanymi w okupowanej Polsce. Batalion rozformowano 20 stycznia 1948[7].

Po wojnie szef osobistego sztabu gen. Władysława Andersa. Po demobilizacji uzyskał tytuł doktora nauk technicznych. Współzałożyciel wielu polskich organizacji zawodowych i społecznych, członek zarządu i wieloletni prezes Związku Łącznościowców[3]. Prowadził firmy elektroniczne, m.in. Leron Electronics Ltd., Avinage Ltd. Autor licznych odczytów oraz publikacji, m.in. nt. Enigmy. Działał w Polskim Ruchu Wolnościowym "Niepodległość i Demokracja". Członek ekskluzywnego klubu dżentelmenów Savile Club w Mayfair (Londyn, Wielka Brytania)[1]. W 1991 awansowany na stopień generała brygady przez prezydenta RP Ryszarda Kaczorowskiego[3].

Zmarł nagle 30 lipca 1991, w listopadzie 1991 jego prochy pochowano w grobowcu rodzinnym na warszawskich Powązkach[3].

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f g Zbigniew S. Siemaszko, Brytyjczycy zaangażowani w sprawy polskie, „Zeszyty Historyczne” (112), Paryż: Instytut Literacki, 1995, s. 93-94, ISBN 2-7168-0157-6, ISSN 0406-0393.
  2. Tadeusz Lisicki, Historia i metody rozwiązania niemieckiego szyfru maszynowego „ENIGMA”, Instytut Piłsudskiego w Londynie, Kolekcja akt Stefana Mayera, zespół nr 100, teczka nr 709/100/53, 1975.
  3. a b c d e f g h Noty biograficzne autorów opracowań i wspomnień, (dot. Tadeusz Lisicki, I. Junosza-Drerwnowski, Jan Jurewicz, Ludwik Żerański) Kolekcja dokumentów historycznych w Bibliotece Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w Zegrzu, sygn. K/1119, s. 80.
  4. a b c Tadeusz Lisicki, Dane personalne, Kolekcja dokumentów historycznych w Bibliotece Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki w Zegrzu, sygn. K/1311., 1974.
  5. a b Hitler's Black Book – List of Persons Wanted, www.forces-war-records.co.uk [dostęp 2022-01-16].
  6. a b Lista Brytyjczyków poszukiwanych przez Hitlera przetłumaczona i dostępna w Internecie | HISTORIA.org.pl – historia, kultura, muzea, matura, rekonstrukcje i recenzje historyczne, HISTORIA.org.pl, 20 września 2015 [dostęp 2022-01-16] (pol.).
  7. a b c Grzegorz Jasiński, Batalion łączności Sztabu Naczelnego Wodza, Warszawa: ZG ŚZŻAK, kwiecień 2021, s. 20-24, ISSN 1233-8567.