Szkoła Podchorążych Saperów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Szkoła Podchorążych Saperów
Historia
Państwo  II Rzeczpospolita
Sformowanie 1919
Rozformowanie 1939
Tradycje
Nadanie sztandaru 19 października 1929
Kontynuacja Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych
Dowódcy
Pierwszy ppłk Jerzy Solecki
Ostatni ppłk dypl. Mieczysław Wilczewski
Organizacja
Rodzaj sił zbrojnych wojsko
Rodzaj wojsk saperzy
Podległość Dowództwo Saperów

Szkoła Podchorążych Saperów – szkoła Wojska Polskiego II RP kształcąca kandydatów na oficerów saperów i saperów kolejowych, a w latach 1925-1935 również łączności.

Historia szkoły[edytuj | edytuj kod]

W latach 1918-1922 oficerów do jednostek saperskich kształcono w Kościuszkowskim Obozie Szkolnym Saperów zlokalizowanym na Powązkach w Warszawie. W 1922, po przejściu Wojska Polskiego na stopę pokojową, przyjęto zasadę tworzenia szkół oficerskich dla poszczególnych rodzajów broni. W lipcu 1922 sformowano Główną Szkolę Artylerii i Inżynierii na bazie Obozu Szkolnego Saperów w Warszawie na Powązkach, z zadaniem kształcenia na poziomie wyższym oficerów młodszych. Studia miały trwać trzy lata. W grudniu 1922 zakończoną wstępną organizację szkoły, jednak ze względu na brak warunków kwaterunkowych w Warszawie, Wydział Artylerii przeniesiono do Torunia. Ze względu na trudności kierowania wydziałami w Warszawie i Toruniu GSAiI rozwiązano. Ze względu na zapotrzebowanie wojska na oficerów saperów i artylerzystów w maju 1923 utworzono dwie odrębne szkoły Oficerską Szkołę Inżynierii w Warszawie i Oficerską Szkołę Artylerii w Toruniu. Oficerska Szkoła Inżynierii (OSI) istniała od czerwca 1923 do sierpnia 1939.

Szkoła mieściła się w byłych koszarach rosyjskiej artylerii konnej, położonych w czworoboku ograniczonym ulicami: Nowowiejską, Suchą, Koszykową i Topolową. W skład kompleksu koszarowego wchodziły dwa budynki mieszkalne, jednopiętrowe, trzy stajnie, działownia i łaźnia. adaptowane w latach 1923-25 dla potrzeb szkoły oficerskiej.

W szkole obowiązywał trzyletni program nauczania. Przyjmowani do niej byli kandydaci w wieku 18-27 lat, posiadający świadectwo dojrzałości lub szkołę równorzędną i podchorążych rezerwy. Szkoła kształciła ok. 300 podchorążych. W ciągu pierwszego roku podchorążowie kształcili się według jednego programu, po czym następowała specjalizacja na trzech kierunkach: saperzy i wojska kolejowe, łączność i wojska samochodowe. Wyszkolenie techniczne postawione było na poziomie politechniki. Wykładowcami byli pracownicy Politechniki Warszawskiej. Szkolenie praktyczne odbywało się, w zależności od specjalności, na obozach w Modlinie, Jabłonnie i Zegrzu. Każda ze specjalności odbywała praktyki w jednostkach specjalistycznych. Podchorążowie odbywali dwutygodniowe kursy narciarskie w Zakopanem.

9 sierpnia 1928 Minister Spraw Wojskowych przemianował Oficerską Szkołę Inżynierii na Szkołę Podchorążych Inżynierii[1].

1 sierpnia 1929 weszła w życie nowa organizacja Szkoły Podchorążych Inżynierii. W skład szkoły wchodziły następujące komórki organizacyjne oraz pododdziały:

  • komenda szkoły (skład osobowy Nr 1),
  • kwatermistrzostwo (skład osobowy Nr 2),
  • kompania administracyjna (skład osobowy Nr 3),
  • batalion podchorążych (skład osobowy Nr 4),

Komendant szkoły podlegał bezpośrednio II Wiceministrowi Spraw Wojskowych. W stosunku do personelu szkoły posiadał uprawnienia dyscyplinarne dowódcy piechoty dywizyjnej. Stanowisko komendanta szkoły zostało zaszeregowane do stopnia generała brygady, a stanowisko dyrektora nauk - pułkownika dyplomowanego[2].

19 października 1929 Szkoła otrzymała chorągiew ufundowaną przez Stowarzyszenie Techników Polskich.

13 grudnia 1929 Prezydent RP Ignacy Mościcki zatwierdził wzór lewej strony płachty chorągwi Szkoły Podchorążych Inżynierii[3].

W 1930 zostały utworzone dwa równorzędne stanowiska dyrektora nauk: dla łączności i dla saperów. W 1931 na terenie Fortu VIII w Kazuniu został zorganizowany obóz szkolny saperów, natomiast na terenie Fortu Kilińskiego w Zegrzu - letni obóz szkolny łączności.

W 1935 została utworzona Szkoła Podchorążych Łączności w Zegrzu, która przejęła kształcenie kandydatów na oficerów łączności. Z dniem 15 października 1935 Szkoła Podchorążych Inżynierii została przemianowana na Szkołę Podchorążych Saperów i podporządkowana dowódcy saperów[4].

W latach 1923-1939 Szkoła, na trzyletnim profilu kształcenia, wykształciła 871 podporuczników, w tym 599 saperów i saperów kolejowych oraz 272 łączności.

W Szkole prowadzono kursy doszkolenia oficerów saperów oraz roczne kursy fortyfikacyjne dla oficerów sztabowych, mające charakter wyższych studiów wojskowo-technicznych:

  • IV Kurs Doszkolenia Oficerów Saperów w okresie od 4 września 1924 roku do 27 marca 1925 roku dla 50 oficerów młodszych,
  • V Kurs Doszkolenia Oficerów Saperów w okresie od 13 maja do 3 grudnia 1925 roku dla 68 oficerów młodszych,
  • Kurs Doszkolenia Młodszych Oficerów Saperów w okresie od 13 grudnia 1926 roku do 12 kwietnia 1927 roku dla 18 oficerów,
  • Kurs Podoficerów Magazynierów Minerów w okresie od 1 marca do 3 czerwca 1927 roku,
  • Kurs Wałmistrzów (ośmiotygodniowy) w roku szkolnym 1927/1928,
  • I Kurs Doskonalenia Oficerów Sztabowych Saperów 1 marca - 1 września 1928 roku[5]
  • I Kurs Fortyfikacyjny w okresie od 15 listopada 1925 roku do 15 października 1926 roku dla 25 oficerów sztabowych[6],
  • II Kurs Fortyfikacyjny w okresie od 1 stycznia do 22 grudnia 1927 roku dla 16 oficerów sztabowych.

W latach 1925-31 przeszkolono 70 oficerów fortyfikacji i 24 oficerów do prac sztabowych. Systematycznie dokształcano podoficerów zawodowych w specjalnościach: minerstwo, radiotechnika, łączność, fortyfikacja, i sprzęt saperski.

W OSI działała Sekcja Fortyfikacyjna Towarzystwa Wiedzy Obronnej i redakcja czasopisma "Saper i Inżynier Wojskowy". Miał też siedzibę Zarząd Główny Związku Inżynierii Wojskowej, zrzeszający oficerów i podchorążych rezerwy.

W ostatnich dniach sierpnia 1939 Szkołę Podchorążych Saperów rozformowano. Kadrę skierowano do mobilizujących się jednostek i pododdziałów. Sztandar i dokumentacja Szkoły, część broni, zostały ukryte na terenie uczelni. W 1946 wyjęte z ukrycia sztandar i dokumentacja zostały przekazane władzom wojskowym (sztandar OSI znajduje się w Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie.

Na podstawie decyzji Nr 278/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 sierpnia 2009 Centrum Szkolenia Wojsk Inżynieryjnych i Chemicznych we Wrocławiu przejęło i z honorem kultywuje dziedzictwo tradycji Oficerskiej Szkoły Inżynierii 1923-1939 (sic!)[7].

Kadra szkoły[edytuj | edytuj kod]

1935 podchorazy inzynierii.jpg

Komendanci:

Dyrektorzy nauk:

  • płk sap. inż. Jan Romuald Ożyński (1923-1924)
  • płk sap. inż. Jan Lucjan Jastrzębski (od 9 IX 1925[8])
  • ppłk SG Jerzy Levittoux (1927-1928)
  • mjr inż. Zdzisław Macherski (1929-1930)
  • ppłk Józef Wróblewski (od 1930 dla łączności)
  • mjr sap. inż. Jan Ejsymont (od 1930 dla saperów)

Kwatermistrzowie:

Dowódcy batalionu podchorążych:

  • mjr sap. Władysław Spałek (1923-1926)
  • mjr sap. Wacław Damrosz (25 X 1926 - 5 XI 1928 → dowódca XVII bsap)
  • mjr/ppłk sap. Jan Łepkowski (p.o. od 5 XI 1928)
  • mjr sap. Antoni Piotrowski (1931-1935)
  • mjr sap. Jan Władyka (1936-1939)

Dowódcy kompanii szkolnych:

Wychowawcy:

  • kpt. Karol Gustaw Ludwig (25 X 1926 - 5 XI 1928 → dowódca 1 kompanii szkolnej)
  • kpt. Władysław Weryho (25 X 1926 - 26 IV 1928 → dowódca kompanii szkolnej)
  • kpt. Bolesław Lejsza (od 25 X 1926)

Dowódca kompanii obsługi:

Wykładowcy:

Absolwenci szkoły[edytuj | edytuj kod]

II promocja 1923-1926
  • ppor. sap. Wacław Janaszek (lok. 1), we wrześniu 1939 w Dowództwie Saperów Armii „Pomorze”
  • ppor. sap. Stanisław Świnarski (lok. 6), we wrześniu 1939 dowódca saperów Grupy Operacyjnej „Śląsk”
  • ppor. sap. Andrzej Grzybowski (lok. 20), w 1939 w 3 bsap., w 1940 zamordowany w Katyniu
III promocja 1924-1927

Niżej wymienieni absolwenci zostali 29 września 1926 roku mianowani podporucznikami ze starszeństwem z 15 sierpnia 1926 roku w korpusie oficerów inżynierii i saperów (26), oficerów saperów kolejowych (2) i oficerów łączności (7) oraz wcieleni do kadry oficerów saperów, kadry oficerów saperów kolejowych i kadry oficerów łączności. Lokaty zostały określone po ukończeniu trzeciego roku szkolnego[10]. 25 sierpnia 1927 roku absolwenci III promocji zostali wcieleni do macierzystych oddziałów[11]. 29 listopada 1927 roku Prezydent RP nadał lokaty 24 podporucznikom inżynierii i saperów, 2 podporucznikom saperom kolejowym i 4 podporucznikom łączności[12].

  • ppor. sap. Maciej Kalenkiewicz (lok. 1), we IX 1939 oficer sztabu Suwalskiej Brygady Kawalerii
  • ppor. sap. Artur Oborski (lok. 2), † 18 czerwca 1940 w Thouars jako kapitan inżynier Ośrodka Wyszkolenia Oficerów Saperów
  • ppor. sap. Stanisław Buzdygan (lok. 3)
  • ppor. sap. Stanisław Sulich (lok. 4)
  • ppor. sap. Jan Górski (lok. 5)
  • ppor. sap. Henryk Oszczakiewicz (lok. 6), we IX 1939 dowódca grupy wojsk kolejowych nr 54
  • ppor. sap. Mieczysław Wolski (lok. 7), słuchacz Kursu Intendentów 1933-1935, we IX 1939 szef służby intendentury 12 DP, w 1944 roku szef Oddziału IV Sztabu Kieleckiego Korpusu AK
  • ppor. sap. Edmund Wajdowicz (lok. 8), w 1944 dowódca 11 ksap
  • ppor. sap. Ryszard Małaszkiewicz (lok. 9), w 1944 szef sztabu 1 Samodzielnej Brygady Spadochronowej
  • ppor. sap. Jerzy Szaad (lok. 10), zginął w czasie niemieckiej okupacji jako oficer Armii Krajowej
  • ppor. sap. Stanisław Bielenin (lok. 11)
  • ppor. sap. Hipolit Marian Smoczkiewicz (lok. 12), w 1945 dowódca 11 ksap i 20 bsap
  • ppor. sap. Wacław Kostecki (lok. 13)
  • ppor. sap. Dalibor Roman Małaczyński (lok. 14)
  • ppor. sap. Tadeusz Henryk Janiczek (lok. 15), we IX 1939 dowódca ksap. „Hoszcza”, następnie w niemieckiej niewoli
  • ppor. sap. Władysław Potera (lok. 16), absolwent Oficerskiej Szkoły Topografów (1935), oficer WIG, † 1940 Charków
  • ppor. sap. Mikołaj Józef Boczkowski (lok. 17), słuchacz Kursu Intendentów 1933-1935, w 1944 kwatermistrz 5 DP
  • ppor. sap. Kazimierz Aleksander Dębski (lok. 18)
  • ppor. sap. Feliks Aleksander Krzysztof Zachariasiewicz (lok. 19), syn gen. bryg. Tadeusza Zachariasiewicza, we IX 1939 w Ośrodku Zapasowym Saperów Nr 3, † 1940 Katyń
  • ppor. sap. Stefan Fus (lok. 20)
  • ppor. sap. Marian Werner (lok. 21)
  • ppor. sap. Marian Stanisław Hodbod (lok. 22)
  • ppor. sap. Edward Morek (lok. 23), we IX 1939 dowódca saperów 22 DP
  • ppor. sap. Edmund Staniszewski (lok. 24), we IX 1939 dowódca 1 kompanii 30 bsap
  • ppor. sap. Jan Kanty Franciszek Szpakowski
  • ppor. sap. Zygmunt Wincenty Konopka, we IX 1939 dowódca 1 kompanii 21 bsap.
  • ppor. sap. kol. Grzegorz Bożydar Gadzaliński (lok. 1), we IX 1939 zastępca dowódcy 81 bsap
  • ppor. sap. kol. Bolesław Antoni Jeżowski (lok. 2)
  • ppor. łącz. Marian Suski (lok. 1)
  • ppor. łącz. Adam Wincenty Gac (lok. 2)
  • ppor. łącz, Eugeniusz Trzeciak (lok. 3)
  • ppor. łącz. Stanisław Żmitrowicz (lok. 4), we IX 1939 komendant Głównej Zbiornicy Dozorowania
  • ppor. łącz. Franciszek Leszczyński
  • ppor. łącz. Tadeusz Justyn Szulc
  • ppor. łącz. Marcin Kowal

15 sierpnia 1928 roku dwudziestu trzech oficerów saperów (z wyjątkiem Tadeusza Henryka Janiczka), dwóch oficerów saperów kolejowych i czterech oficerów łączności (zajmujących lokaty 1-4), zostało mianowanych porucznikami ze starszeństwem z 15 sierpnia 1928 roku[13]. 27 października 1928 roku podporucznicy łączności Kowal, Leszczyński i Szulc oraz podporucznik saperów Konopka (lok. 24) zostali mianowani porucznikami ze starszeństwem z 15 sierpnia 1928 roku w swoich korpusach osobowych[14]. Z dniem 4 grudnia 1928 roku porucznicy Grzegorz Bożydar Gadzaliński i Bolesław Antoni Jeżowski zostali przeniesieni z korpusu oficerów saperów kolejowych do korpusu oficerów inżynierii i saperów z pozostawieniem na zajmowanych stanowiskach z lokatą, odpowiednio 11,5 i 23,01[15]. 15 sierpnia 1929 roku podporucznicy saperów Tadeusz Henryk Janiczek i Jan Kanty Franciszek Szpakowski zostali mianowani porucznikami ze starszeństwem z 15 sierpnia 1928 roku z lokatą, odpowiednio 14,5 i 24[16]. Następnie porucznicy Marian Stanisław Hodbod i Jan Kanty Franciszek Szpakowski zostali przeniesieni w stan spoczynku. W 1934 roku obaj oficerowie pozostawali w ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień Warszawa Miasto III, posiadali przydział do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr I, i byli wówczas „przewidziany do użycia w czasie wojny”[17].

IV promocja 1925-1928
V promocja 1926-1929
  • ppor. sap. Wacław Dłużniewski (lok. 1), we wrześniu dowódca fortecznej kompanii saperów OWar. „Katowice”
  • ppor. łącz. Andrzej Tadeusz Potocki (lok. 1), we IX 1939 dowódca kompanii telefonicznej 25 DP
VI promocja 1927-1930
  • ppor. sap. Aleksander Konarzewski (lok. 1)
  • ppor. sap. Tadeusz Struś (lok. 13), we IX 1939 dowódca (?) 46 bsap
VII promocja 1928-1931
VIII promocja 1929-1932
X promocja 1931-1934

4 sierpnia 1934 roku Prezydent RP Ignacy Mościcki mianował 114 absolwentów Szkoły podporucznikami ze starszeństwem z 15 sierpnia 1934 roku w korpusie oficerów inżynierii i saperów (57) i korpusie oficerów łączności (57)[18]. W niedzielę 12 sierpnia absolwentów promował generał brygady Tadeusz Kutrzeba, który prymusom wręczył pamiątkowe szable[19][20]. Minister Spraw Wojskowych wcielił podporuczników do formacji broni i polecił dowódcom tych formacji wyznaczyć „nowowcielonych” na stanowiska dowódców piechoty z dniem 1 września 1934 roku[21].

  • ppor. sap. Czesław Józef Pawłowski (lok. 1 – prymus) do 5 bsap
  • ppor. łącz. Marian Stanisław Szmidt (lok. 1 – prymus) do prtlg (we IX 1939 roku dowódca kompanii radio nr 15)
XI promocja 1932-1935

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 22 z 9 sierpnia 1928 r., poz. 249.
  2. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 26 z 3 sierpnia 1929 r., poz. 254.
  3. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 3 z 20 stycznia 1930 r., poz. 24.
  4. Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 1 z 26 czerwca 1935 r., poz. 23.
  5. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 9 z 26 kwietnia 1928 roku, s. 185. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 14 z 5 listopada 1928 roku, s. 391.
  6. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 119 z 12 listopada 1925 roku, s. 644-645. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 46 z 25 października 1926 roku, s. 378.
  7. Dziennik Urzędowy Ministra Obrony Narodowej z 2009 r. Nr 15, poz. 182.
  8. Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 91 z 9 września 1925 roku, s. 499.
  9. Andrzej Jarominiak. Biogramy niektórych polskich inżynierów kolejowych działających w II Rzeczpospolitej. „Problemy Kolejnictwa”, s. 116, Nr 146 z 2008. 
  10. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 43 z 13 października 1926 roku, s. 345, 350.
  11. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 25 sierpnia 1927 roku, s. 257-258.
  12. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 28 z 23 grudnia 1927 roku, s. 359.
  13. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 13 z 15 sierpnia 1928 roku, s. 277.
  14. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 29 stycznia 1929 roku, s. 6.
  15. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 29 stycznia 1929 roku, s. 12.
  16. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 15 sierpnia 1929 roku, s. 281.
  17. Rocznik Oficerski Rezerw 1934 ↓, s. 352, 853.
  18. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 15 sierpnia 1934 roku, s. 216-217.
  19. Uroczystość promocji w Szkole Podchorążych Inżynierii. „Polska Zbrojna”. 221, s. 1, 1934-08-13. Warszawa. 
  20. Nie masz ci to jak saperzy! Reportaż z X promocji w Szkole Podchorążych Inżynierii. „Polska Zbrojna”. 223, s. 3, 1934-08-15. Warszawa. 
  21. Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 12 z 15 sierpnia 1934 roku, s. 225-227.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Dziennik Rozkazów Ministerstwa Spraw Wojskowych z 1928, 1929, 1930 i 1935.
  • Cutter Zdzisław, Szkolnictwo saperskie w Wojsku Polskim 1918-1939, Wojskowy Przegląd Historyczny Nr 3 (157), Warszawa 1996, ISSN 0043-7182.
  • Stanisław Rutkowski, Zarys dziejów polskiego szkolnictwa wojskowego, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1970.
  • Jan Piotr Erbiński, Wyższa Szkoła Oficerska Wojsk Inżynieryjnych im. gen. Jakuba Jasińskiego 1944-1984, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1986.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]