Tadeusz Schiele

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Tadeusz Schiele
1 1/2 zwycięstwo
Ilustracja
kapitan pilot kapitan pilot
Data i miejsce urodzenia 19 lutego 1920
Zakopane
Data i miejsce śmierci 22 marca 1986
Zakopane
Przebieg służby
Siły zbrojne Orzełek II RP.svg Wojsko Polskie
Poland badge.jpg Polskie Siły Zbrojne
Formacja Roundel of Poland (1921-1993).svg Lotnictwo Wojska Polskiego,
RAF roundel.svg RAF
Jednostki 122 dywizjon myśliwski,
308 dywizjon myśliwski
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
kampania wrześniowa,
rajd na Dieppe,
lądowanie w Normandii
Odznaczenia
Polowa Odznaka Pilota
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (od 1941, trzykrotnie) Medal Lotniczy Medal Zwycięstwa i Wolności 1945
Złota Odznaka Szybowcowa Odznaka Grunwaldzka

Tadeusz Kazimierz Schiele[1] (ur. 19 lutego 1920 w Zakopanem, zm. 22 marca 1986 w Zakopanem) – taternik, polski pilot, kapitan Wojska Polskiego, kapitan (ang. Flight Lieutnant) Królewskich Sił Powietrznych (podczas II wojny światowej), pilot szybowcowy, autor książek wspomnieniowych, kawaler Virtuti Militari.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Syn Kazimierza Schiele (taternika, alpinisty, narciarza, działacza PZN i współzałożyciela wytwórni nart mieszczącej się w Zakopanem). W Zakopanem ukończył szkołę powszechną i gimnazjum. W czasach szkolnych był czynnym członkiem Klubu Wysokogórskiego, a jednocześnie uczestnikiem kursów szybowcowych w Bezmiechowej i Szkole Szybowcowej w Tęgoborzy. Uzyskał kategorię C pilota szybowcowego, odbył kurs skoków z wieży spadochronowej oraz kurs pilotażu silnikowego[2]. W 1937 roku uzyskał kategorię C pilota szybowcowego. W 1938 przeszedł trzymiesięczny kurs unitarny w Cieszynie w 21. Dywizji Piechoty Górskiej[3]. Szkołę Podchorążych Rezerwy Lotnictwa w Sadkowie ukończył z pierwszą lokatą, tam zaskoczył go wybuch II wojny światowej[4]. Wszedł w skład załóg eskadry szkolnej latających na PZL.23 Karaś[5]. Podczas kampanii wrześniowej 1939 roku dostał się do niewoli niemieckiej, po ucieczce z obozu jenieckiego wrócił do Zakopanego. 31 grudnia 1939 roku przeszedł granicę i przez Słowację, Węgry, Jugosławię, Włochy i Francję dotarł do Wielkiej Brytanii[6]. W Manstone, założył z kolegami i redagował czasopisma „Wiadomości ze świata” oraz „Skrzydła”[7].

Zgłosił się do służby w Polskich Siłach Powietrznych, otrzymał numer służbowy RAF P-1890[8]. W 1940 roku odbył przeszkolenie w Blackpool i Carlisle i – jako pilot myśliwski – otrzymał 2 czerwca 1941 roku przydział do brytyjskiego 122 dywizjonu myśliwskiego[9]. Wkrótce został przeniesiony do 308 dywizjonu myśliwskiego „Krakowskiego” dowodzonego przez kapitana Mariana Pisarka. 19 sierpnia 1942 roku brał udział w dwóch lotach bojowych na osłonę lądowania w Dieppe[10]. 20 września, podczas lotu na osłonę operacji Circus 100 lądował przymusowo w Tangmere z braku paliwa[11]. Samolot, na którym latał miał swoje godło indywidualne, był nim gwiazdozbiór Wielkiej Niedźwiedzicy. 13 lipca 1943 roku został ranny w wyniku zderzenia samolotów podczas startu, do latania bojowego powrócił jesienią tego samego roku. Po ukończeniu drugiej tury lotów bojowych został pod koniec 1944 roku przeniesiony do szkoły lotniczej w Rednall na stanowisko instruktora[2]. W Polskiej Sekcji radia BBC wygłaszał relacje z walk powietrznych, był też autorem słuchowiska radiowego Dwa pierścionki[4]. Dał się też poznać z nietypowych działań, np. pod koniec działań wojennych zainicjował proceder przewożenia piwa z Wielkiej Brytanii na lotnisko polowe w Plumetot we Francji w dodatkowym zbiorniku paliwowym Spitfire'a[12][13].

W grudniu 1941 roku Tadeusz Schiele wziął ślub z Jeanne Johnstone, poznaną w Northolt Angielką odbywającą służbę w WAAF. Z tego małżeństwa urodził się 30 stycznia 1943 roku w Wielkiej Brytanii syn Kazimierz[14]. Po wojnie przyjechała z mężem do Polski, jednak małżeństwo rozpadło się po kilku latach[15]. Jej osoba była pierwowzorem postaci Angielki Mary w filmie Sprawa pilota Maresza. W latach 50. śpiewała z polskimi zespołami jazzowymi, nagrywała płyty, jednak na przełomie lat 50. i 60. wyjechała nie potrafiąc pogodzić się z warunkami panującymi w kraju rządzonym przez komunistów[16][17].

W czasie służby w lotnictwie wykonał 201 lotów bojowych, 17 lipca 1941 roku wspólnie z kpt. Marianem Pisarkiem zestrzelił Messerschmitta Bf 109 na pewno, drugiego samodzielnie 24 października. Trzeci Bf 109 został mu uznany za zestrzelony prawdopodobnie. Zniszczył również kilka samolotów wroga na ziemi oraz stanowisko artyleryjskie. Za czyny bojowe otrzymał odznaczenia polskie i brytyjskie, m.in. Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari[18]

Mural na hangarze Aeroklubu Nowy Targ upamiętniający Tadeusza Schiele

We wrześniu 1947 roku wrócił do Polski. Został aresztowany przez ówczesne władze i na rok osadzony w więzieniu. Po zwolnieniu wrócił do Zakopanego, gdzie mieszkał do końca życia. W związku ze służbą w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie nie został dopuszczony do latania, pracował jako niewykwalifikowany robotnik fizyczny. Uprawiał taternictwo i speleologię, pisał książki i artykuły o tematyce lotniczej. Był jednym ze współzałożycieli Zakopiańskiej Sekcji Speleologicznej przy PTTK[19]. W 1968 roku powrócił do latania, przez kilka lat był też pilotem szybowcowym, samolotowym i instruktorem w Aeroklubie Tatrzańskim w Nowym Targu. Miał Złotą Odznakę Szybowcową z dwoma diamentami (diament za przewyższenie zdobył nad Tatrami w 1969 roku[20]). W 1968 roku został członkiem zarządu Aeroklubu Tatrzańskiego, w ramach działalności sportowej wykonywał również skoki spadochronowe[19]. Wykorzystywał swą znajomość topografii Tatr jako pilot holujący, dzięki niemu wielu pilotów szybowcowych spełniło warunki do diamentów Odznak Szybowcowych. Brał udział w licznych spotkaniach z młodzieżą, dał się poznać jako niezrównany gawędziarz i bohater anegdot o tematyce lotniczej i górskiej[21]. W 1985 roku towarzyszył polskiej reprezentacji w Szybowcowych Mistrzostwach Świata w Rieti[22].

Grób Tadeusza i jego ojca – Kazimierza Schiele, na Nowym Cmentarzu w Zakopanem

Zmarł 22 marca 1986 roku. 26 marca został pochowany na Nowym Cmentarzu przy ulicy Nowotarskiej w Zakopanem[23].

Zwycięstwa powietrzne[edytuj | edytuj kod]

Na liście Bajana zajmuje 197. pozycję z wynikiem 1 i 1/2 zestrzeleń pewnych i 1 prawdopodobne[24].

Zestrzelenia pewne[edytuj | edytuj kod]

  • 1/2 Bf 109 – 17 lipca 1941 roku
  • Bf 109 – 24 października 1941 (pilotował Supermarine Spitfire VB ZF-H „Haberbusch” z charakterystyczną namalowaną na masce „Wielką Niedźwiedzicą”)

Zestrzelenia prawdopodobne[edytuj | edytuj kod]

  • Bf 109 – 24 października 1941

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Podczas służby w Wojsku Polskim otrzymał odznaczenia[25][2]:

Publikacje[edytuj | edytuj kod]

Książki[edytuj | edytuj kod]

Artykuły[edytuj | edytuj kod]

  • Dakota samolot śmierci, Przekrój, nr 11/1947,
  • Zagadki, Przekrój, nr 30/1949,
  • Wspinaczki po chmurach, Skrzydlata Polska, nr 32/1972.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Tadeusz Kazimierz Schiele (pol.). Sejm-Wielki.pl. [dostęp 2021-03-18].
  2. a b c Skrzydlata Polska 17'1967 ↓, s. 18.
  3. Schiele 1979 ↓, s. 5.
  4. a b Życieński 2010 ↓, s. 149.
  5. Leski 1989 ↓, s. 63.
  6. Szafranek 2011 ↓, s. 172.
  7. Tadeusz Schiele (pol.). Aeroklub Nowy Targ. [dostęp 2021-03-18].
  8. Krzystek 2012 ↓, s. 507.
  9. Gretzyngier, Matusiak 2007 ↓, s. 504.
  10. Śliżewski 2018 ↓, s. 115.
  11. Sikora 2016 ↓, s. 235.
  12. Król 1983 ↓, s. 202.
  13. Schiele 1966 ↓, s. 266.
  14. Schiele 1979 ↓, s. 252.
  15. Schiele 1979 ↓, s. 17.
  16. Sojda 2018 ↓, s. 122.
  17. Jeanne Johnstone (ang.). Discogs.com. [dostęp 2021-03-23].
  18. Lista nazwisk osób odznaczonych Orderem Virtuti Militari.
  19. a b Skrzydlata Polska 40'1969 ↓, s. 2.
  20. Tatrzańskie diamenty.
  21. Kozdra 2011 ↓, s. 65-70.
  22. Skrzydlata Polska 17'1987 ↓, s. 6.
  23. Tadeusz Schiele (pol.). Niebieska Eskadra. [dostęp 2021-04-26].
  24. "Lista Bajana" (pol.). Polskie Siły Powietrzne na Zachodzie. [dostęp 2021-03-18].
  25. Schiele Tadeusz Kazimierz (pol.). Lista Krzystka. [dostęp 2021-05-22].
  26. Kurier Polski”, nr 60 z 26 marca 1986, s. 2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]