Tom Parker

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy amerykańskiego impresario. Zobacz też: The Wanted, jeśli szukasz informacji o Tomie Parkerze, członku tego boysbandu.
Tom Parker
Data i miejsce urodzenia 26 czerwca 1909
Breda, Holandia
Data i miejsce śmierci 21 stycznia 1997
Las Vegas, Stany Zjednoczone
Wikicytaty Tom Parker w Wikicytatach

„Pułkownik” Thomas Andrew „Tom” Parker, właściwie Andreas Cornelis („Dries”) van Kuijk (ur. 26 czerwca 1909, zm. 21 stycznia 1997 r.), to amerykański impresario. Powszechnie znany jako menadżer Elvisa Presleya. Parker przez wiele lat twierdził, że urodził się w USA, lecz w końcu wyszło na jaw, że tak naprawdę urodził się w miejscowości Breda w Holandii i miał holenderskich rodziców. Jako menadżer Elvisa przyczynił się do jego zadziwiającej i sukcesywnej kariery. Okazywał bezwzględne poświęcenie swojemu klientowi. Zrobił z niego supergwiazdę, biorąc jednocześnie znacznie więcej niż tradycyjne 10% z jego zarobku (dochodząc do 25% i aż 50% pod koniec życia Elvisa).

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Młodość[edytuj | edytuj kod]

Andreas van Kuijk, czyli późniejszy Tom Parker, urodził się i wychowywał w Holandii. Rodzice i znajomi mówili na niego po prostu „Dries”. Był jednym z jedenaściorga dzieci państwa Kuijk. Ojciec Adam van Kuijk był żołnierzem, a matka Maria Ponise zajmowała się handlem obwoźnym. Młody „Dries” nie cierpiał szkoły i notorycznie uciekał na wagary, cenił sobie wolność i nieograniczoną swobodę. Uwielbiał też cyrk, który corocznie przyjeżdżał do miasteczka, więc gdy tylko mógł, zatrudniał się w nim do prostych prac.

Kiedy w 1925 roku umarł jego ojciec, postanowił wyjechać do swojego wuja, który mieszkał w Rotterdamie. Tam imał się różnych zajęć. W porcie nieraz wślizgiwał się na statki płynące do Anglii. W końcu dostał się na statek płynący do Stanów Zjednoczonych, dotarł tam po 11 dniach. Po roku wrócił do Holandii, by odwiedzić swoją matkę. Szybko jednak postanowił ponownie wyjechać do USA, więc w Rotterdamie zatrudnił się jako majtek na statku. Dopłynął tam w maju 1929 r. Będąc nielegalnym imigrantem i w dodatku bez pieniędzy, udał się do Atlanty, by tam wstąpić do wojska. Pomimo iż nie był obywatelem USA i nie miał żadnych dokumentów, udało mu się wstąpić do armii. W wojsku „Dries” stacjonował w bazie na Hawajach, którą dowodził kapitan Tom Parker. Po odbyciu dwuletniej służby van Kuijk przyjął imię Toma Parkera jako swoje własne. Z nową tożsamością udał się do Pensacoli na Florydzie, tam zamierzał dołączyć do jakiegoś cyrku i podróżować po kraju. Nie występował jednak na scenie, lecz zajmował się sprzedażą hot dogów i waty cukrowej, rozklejał też plakaty i rozdawał ulotki.

Po kilku latach odszedł z cyrku i zaczął sprzedawać zdjęcia gwiazd sportu oraz show-businessu. Na Florydzie został promotorem Gene’a Austina, który był muzykiem country. Po tym, jak się rozstali, Parker pracował jako hycel, założył też jeden z pierwszych cmentarzy dla zwierząt. Część zarobionych na tym interesie pieniędzy wysłał rodzinie w Holandii.

Początki kariery[edytuj | edytuj kod]

Zwrot w dotychczasowym życiu Parkera nastąpił w 1943 roku, kiedy to do Tampy na Florydzie, przybył jeden z menadżerów wytwórni MGM w poszukiwaniu zwierząt do filmu wojennego. Nawiązał współpracę z Parkerem, którego bez reszty oczarowała praca w show-businessie. Dlatego postanowił powrócić do pracy promotora. Miał już w tym pewne doświadczenie, które zdobył współpracując z Gene Austinem.

Wkrótce po tym jego działania dostrzegło wydawnictwo Acuff – Rose, które chciało go zatrudnić, jednak Parker się nie zgodził, gdyż nie chciał opuszczać Tampy. Pierwszym artystą, z którego Parker zrobił gwiazdę, był muzyk country Eddy Arnold. Wiele jego piosenek szybko znalazło się na pierwszych miejscach list przebojów. Ten sukces otworzył przed „Pułkownikiem” drzwi do największych i najlepszych wydawnictw muzycznych w USA, takich jak: RCA Records, Hill & Range, czy William Morris Agency. Kontakty z nimi przydały mu się w późniejszym rozwoju kariery Elvisa. W 1953 r. rozstał się z Arnoldem, a rok później został głównym menadżerem przedsiębiorstwa Hank Snow Attractions. To właśnie jeden z jej pracowników jako pierwszy dostrzegł nikomu nieznanego, ale bardzo utalentowanego chłopaka – Elvisa Presleya. Kiedy tylko Parker się o nim dowiedział, postanowił jak najszybciej podpisać z nim kontrakt.

Współpraca z Elvisem[edytuj | edytuj kod]

18 sierpnia 1955 roku, Parker oficjalnie został menadżerem Presleya. Zanim jednak podpisał z nim umowę, musiał uzyskać zgodę jego rodziców, gdyż Presley był jeszcze wtedy nieletni. O ile ojciec Elvisa był zachwycony „Pułkownikiem”, o tyle matka miała pewne wątpliwości, które jednak z pomocą muzyka Hanka Snowa udało mu się rozwiać. Parker szybko zrozumiał, że prowincjonalna wytwórnia Sun Records, z którą Presley był związany nie pomoże mu zdobyć większej sławy, więc już w listopadzie przekonał RCA Records do wykupu Elvisa od Sun Records za 40 000 dolarów (co w tamtym czasie było znaczącą sumą). 10 stycznia 1956 roku w studiu nagraniowym w Nashville, Elvis nagrał pierwsze piosenki dla nowej wytwórni. Jedna z nich, Heartbreak Hotel wydana jako singiel, niedługo potem stała się światowym hitem a on nową gwiazdą.

Parker do końca życia Elvisa pozostał jego menadżerem. Dbał o rozgłos i zapewniał mu dochodowe kontrakty, ale każdą biznesową decyzję podejmował instrumentalnie, kierując się jak największym zyskiem. Za wielkie pieniądze udzielał zezwoleń na wszystko co wiązało się z jego klientem. Kiedy Elvisa powołano do wojska, „Pułkownik” dostrzegł zagrożenia wynikające z jego dwuletniej nieobecności. Muzycy tacy jak: Buddy Holly, Jerry Lee Lewis czy Ricky Nelson już czekali, by zająć miejsce króla rock ‘n’ rolla, więc Parker robił wszystko, by Elvis był ciągle obecny na rynku, a jego sława nie zblakła. Wydawał więc niepublikowane nagrania w formie singli, bądź kompilacyjnych albumów, które wyciągał z archiwum wytwórni. Oprócz tego do kupienia była cała masa gadżetów związanych z Elvisem, dzięki czemu był on cały czas obecny w umysłach potencjalnych odbiorców. Po powrocie Presleya z wojska w 1960 roku, „Pułkownik” chciał zmienić jego dotychczasowy wizerunek buntownika. Postanowił zrobić z niego aktora, podjął więc decyzję o wstrzymaniu koncertów i ograniczeniu sesji nagraniowych – po to, by Elvis mógł rozpocząć karierę filmową (od 1960 do 1969 r.). Dla konta bankowego Parkera był to dochodowy okres, ale dla wielu krytyków i fanów była to bankrutująca jakość muzyki Presleya.

Pod koniec lat 60. Parker zdał sobie sprawę, że czas filmowych musicali Elvisa się kończy, więc postanowił przygotować jego wielki powrót na estradę. W 1968 r. dzięki nowej sesji nagraniowej i telewizyjnemu występowi Elvis odzyskał swoją muzyczną reputację. Jeden z producentów programu, Steve Binder podsunął pomysł, by Presley zaśpiewał swoje stare przeboje z dawnym zespołem a także ze Scottym Moore'em i DJ Fontaną. Występ ten przeszedł do historii jako Elvis Presley '68 Comeback Special.

Po programie Comeback Special, Parker zapowiedział, że Elvis powróci do występów na żywo, włączając w to także serię krótkich tournee po USA i wiele dochodowych kontraktów w Las Vegas. Po tych sukcesach, Parker podpisał kontrakt z Hotelem International, co gwarantowało, że Elvis przez czterotygodniowy okres trwania umowy będzie otrzymywał 125 000 dolarów tygodniowo (co było wtedy niesłychaną suma). W tym czasie doszło do tego, że Parker i Presley zgodzili się zawrzeć „spółkę” i dzielić zyskami pół na pół. Zwłaszcza dla menadżera było to niezwykle korzystne, ponieważ teraz otrzymywał połowę z wynagrodzenia swojego klienta. Ponadto Parker zaczął zajmować się też innymi rzeczami niezwiązanymi z muzyką. Spowodowało to, że zarabiał więcej od Elvisa.

W 1973 r. sprzedał wszystkie dotychczasowe nagrania Presleya wytwórni RCA, za co otrzymał 15 milionów dolarów, a Elvis „zaledwie” 5 milionów.

Po śmierci Elvisa[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci Presleya w 1977 roku Parker uwikłał się w spory prawne (o posiadłość) z byłą żoną piosenkarza, która zarzucała mu przyczynienie się do śmierci Elvisa, przez częste podsuwanie mu coraz większej ilości różnych pigułek. W 1983 r. Parker zgodził się sprzedać niektóre z najlepszych nagrań Presleya wytwórni RCA za 2 miliony dolarów i odstąpił od roszczeń do posiadłości. Wcześniej w 1980 r. przeniósł się do Las Vegas i pracował jako „doradca ds. rozrywki” w hotelach Hilton. Spór o dom Presleya nie zakończył jego związków z królem rock and rolla. Później Parker pojawiał się jeszcze na wielu uroczystościach i wydarzeniach z nim związanych, takich jak: dziesiąta rocznica śmierci piosenkarza, czy wydanie w 1993 r. przez pocztę amerykańską znaczków z podobizną Elvisa.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Kiedy sława Presleya wzrosła, ludzie zaczęli interesować również Parkerem. Przez długi czas kłamał na temat swojego pochodzenia, twierdząc, że urodził się w Huntington w Zachodniej Wirginii i jako dziecko uciekł z domu, by dołączyć do swojego wujka w cyrku. Prawda o jego rzeczywistym pochodzeniu wyszła na jaw, kiedy jego rodzina z Holandii rozpoznała go stojącego razem z Elvisem na fotografiach. Przypuszczenia te potwierdziły się w 1982 r., kiedy Parker próbował oddalić sprawę sądową o potwierdzenie swojego holenderskiego obywatelstwa.

W 1935 r. poznał Marie Mott, dwukrotną rozwódkę z synem. Wkrótce potem zostali małżeństwem. W 1993 r. holenderski reżyser telewizyjny Jorrit van der Kooi spotkał się z „Pułkownikiem” w Las Vegas, gdzie miał okazję porozmawiać z nim w języku holenderskim i nagrać film dokumentalny. Parker dowiedział się też wtedy, że jego siostra Adriana umarła kilka lat wcześniej. Ten materiał filmowy można zobaczyć w dokumencie Looking for Colonel Parker. Biografowie twierdzą, że Pułkownik Parker był uzależniony od hazardu i potrzebował ciągle gotówki, dlatego chciał, by Elvisa grał coraz więcej koncertów.

Parker zmarł z powodu udaru 21 stycznia 1997 roku, w Las Vegas w wieku 87 lat.

Prawdziwe miejsce urodzenia[edytuj | edytuj kod]

Prawdziwym miejscem urodzenia Parkera jest miejscowość Breda w Holandii. Będąc w USA, nigdy nie wypierał się swojego holenderskiego pochodzenia (podawał jedynie fałszywe miejsce urodzenia), ale też nigdy się nim nie chwalił.

Fani Elvisa spekulowali, że powodem, dla którego Presley nigdy nie występował za granicą, pomimo bardzo lukratywnych propozycji, mogła być obawa Parkera przed nieotrzymaniem amerykańskiego paszportu. Obawiał się też złożenia wniosku, za który mógłby zostać nawet deportowany jako nielegalny imigrant, chociaż jako weteran armii amerykańskiej i współmałżonek amerykańskiej obywatelki, był objęty amnestią i miał prawo do ubiegania się o obywatelstwo.

W 1957 r. Presley objechał Kanadę, dając koncerty w Toronto, Ottawie i Vancouverze, lecz wtedy na granicy USA i Kanady paszport nie był wymagany. Red Robinson z radia Vancouver powiedział, że na koncercie Elvisa nie było Pułkownika Parkera i nie towarzyszył mu on w czasie jego występu, gdyż cały czas był w Waszyngtonie.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]