Tran

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tran – ciekły tłuszcz otrzymywany z wątroby ryb z rodziny dorszowatych (głównie dorsza atlantyckiego[1]) oraz tkanki tłuszczowej niektórych ssaków morskich (np. wielorybów lub fok)[1][2][3][4]. Zawiera duże ilości nienasyconych kwasów tłuszczowych (głównie oleinowego, oleopalmitynowyego i gadoleinowego) oraz witamin (głównie A i D). Ma intensywny, rybny smak i zapach. W kontakcie z tlenem jełczeje, co powoduje rozpad zawartych w nim witamin[1].

Substancję tę otrzymuje się poprzez poddawania świeżej wątroby lub tkanki tłuszczowej działaniu pary wodnej, kwasów lub ługu. Uzyskany w ten sposób ciekły tłuszcz schładza się, a następnie filtruje w celu usunięcia z niego nasyconych kwasów tłuszczowych (np. kwasu stearynowego).

Wykorzystanie[edytuj | edytuj kod]

W XIX w. tran był wykorzystywany w medycynie ludowej jako środek wzmacniający oraz tuczący u osób wyniszczonych lub osłabionych. Odkąd w 1922 r. odkryto jego wysoką zawartość witaminy A oraz witaminy D, stosowano go również w leczeniu zaburzeń gospodarki wapniowo-fosforanowej, a także innych schorzeń (np. krzywica, tężyczka dziecięca, osteomalacja). Obecnie jest on traktowany wyłącznie jako suplement diety albo surowiec do produkcji preparatów witaminowych[1].

Tran może być pomocny w leczeniu kacheksji, lecz obecne wyniki badań nie są jednoznaczne. Jedno badanie sugeruje, że podczas chemioterapii tran może zapobiegać utracie masy ciała i masy mięśniowej u chorych na raka płuc[5].

Podawanie tranu dzieciom wydaje się być pomocne w redukcji objawów ADHD[6].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d Encyklopedia Audiowizualna Britannica: Biologia. Poznań: Wydawnictwo Kurpisz S.A., 2006, s. 137–138. ISBN 978-83-60563-11-3.
  2. tran, [w:] Encyklopedia PWN [online] [dostęp 2015-01-24].
  3. Witold Doroszewski (red.): tran. [w:] Słownik języka polskiego [on-line]. PWN. [dostęp 2015-01-24].
  4. Tran – Właściwości – Zastosowanie – Rodzaje. tran-info.pl. [dostęp 2015-01-24]. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-01-04)].
  5. Rachel A. Murphy i inni, Nutritional intervention with fish oil provides a benefit over standard of care for weight and skeletal muscle mass in patients with nonsmall cell lung cancer receiving chemotherapy, „Cancer”, 117 (8), 2011, s. 1775–1782, DOI10.1002/cncr.25709, PMID21360698 (ang.).
  6. Maren Johanne Heilskov Rytter i inni, Diet in the treatment of ADHD in children – a systematic review of the literature, „Nordic Journal of Psychiatry”, 69 (1), 2015, s. 1–18, DOI10.3109/08039488.2014.921933, PMID24934907 (ang.).