Ulica Niska w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Flag of Warsaw.svg Warszawa
ulica
Niska
Śródmieście
Ulica Niska, widok w kierunku wschodnim, po lewej zachowane budynki podstacji rozdzielczej
Ulica Niska, widok w kierunku wschodnim, po lewej zachowane budynki podstacji rozdzielczej
Przebieg
Ikona ulica początek T.svg ul. Lewartowskiego
Ikona ulica skrzyżowanie.svg u. Dubois
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Karmelicka
Ikona ulica skrzyżowanie.svg al. Jana Pawła II
Ikona ulica skrzyżowanie.svg ul. Smocza
Ikona ulica.svg ul. Okopowa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
ulica Niska
ulica Niska
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa lokalizacyjna województwa mazowieckiego
ulica Niska
ulica Niska
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
ulica Niska
ulica Niska
Ziemia52°15′03,7″N 20°59′14,7″E/52,251015 20,987404
Wschodni odcinek ulicy widziany z ul. Marchlewskiego (obecnie al. Jana Pawła II), lata 60. XX wieku

Ulica Niska – ulica znajdująca się na terenie warszawskich dzielnic Wola i Śródmieście, na terenie historycznego Muranowa, biegnąca od ulicy Edelmana do Okopowej.

Nazwa, nadana w 1771, związana była z położeniem ulicy, biegnącej wśród glinianek i stawów[1].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwotnie była drogą narolną biegnącą między dołami po gliniankach łączącą ul. Pokorną z wałem miejskim (ulicą Okopową). W tej okolicy, na zachód od ulicy Dzikiej, przez długi czas działały liczne cegielnie, a na północy znajdowały się ogrody i pola uprawne oraz rozlewiska rzeki Drny. Okoliczne grunty należały do Starej Warszawy, i były stopniowo parcelowane. W 1784 przy ulicy znajdowały się nieliczne drewniane domy oraz trzy niewielkie browary. W jednym z nich podczas insurekcji kościuszkowskiej produkowano amunicję.

W drugiej połowie lat 50. XIX wieku ulica, wybrukowana kamieniem polnym, otrzymała oświetlenie gazowe.

Rozwój ulicy nastąpił po 1873, kiedy to została ona zabudowana pierwszymi kamienicami, warsztatami i małymi fabryczkami (m.in. działały tutaj garbarnie i farbiarnie). W 1910 przy ulicy znajdowało się ok. 50 kamienic frontowych i domów murowanych. Wśród mieszkańców tej należącej do Dzielnicy Północnej ulicy przeważała uboga ludność żydowska.

We wrześniu 1939, podczas niemieckich nalotów, spłonęło wiele kamienic oraz większość budynków drewnianych. W listopadzie 1940 ulica Niska w całości znalazła się w obrębie utworzonego przez władze niemieckie getta.

W dniach 6–11 września 1942, podczas tzw. Wielkiej Akcji, pomiędzy ulicami: Smoczą, Gęsią, Zamenhofa, Szczęśliwą i placem Parysowskim zgromadzono ok. 100 tys. mieszkańców getta („kocioł na Miłej” lub „kocioł na Niskiej”)[2]. W wyniku selekcji 32 tys. osób otrzymało „numerki na życie” i mogło pozostać w getcie, 2,6 tys. zastrzelono, a ponad 54 tys. wywieziono do obozu zagłady w Treblince[3].

Prawie cała zabudowa uległa zniszczeniu podczas powstania w getcie warszawskim wiosną 1943.

W czasie powojennej odbudowy Warszawy ulicę Niską wytyczono w jej przedwojennym biegu, z wyjątkiem jej wschodniego odcinka, który po 1956 odgięto na południowy-wschód do obecnej ulicy Edelmana.

Ważniejsze obiekty[edytuj | edytuj kod]

  • Elektryczna podstacja rozdzielcza, wniesiona ok. 1931 (przed wojną nr 66, obecnie nr 24) – dwa parterowe budynki usytuowane szczytami do ulicy, odnowione w latach 2003–2004[4]. Jest to jedyny przedwojenny obiekt znajdujący się przy ulicy i jeden z nielicznych zachowanych na terenie tzw. getta centralnego[5].
  • Gimnazjum z Oddziałami Integracyjnymi nr 37 im. Krzysztofa Kamila Baczyńskiego w Warszawie (nr 5)
  • Prywatne Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych im. Marka Twaina (nr 5).
  • Blok mieszkalny (nr 11) – „Mister Warszawy” z 1960[6].
  • Bloki mieszkalne osiedla Muranów Północny według projektu Wacława Eytnera, Tadeusza Mrówczyńskiego i Tadeusza Perzyńskiego (większość zabudowy ulicy).

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, 1998, s. 146. ISBN 83-86619-97X.
  2. Barbara Engelking, Jacek Leociak: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2013, s. 746, 859. ISBN 978-83-63444-27-3.
  3. Barbara Engelking, Jacek Leociak: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2013, s. 745–746. ISBN 978-83-63444-27-3.
  4. Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 12. Plac Na Rozdrożu-Nowiniarska. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2006, s. 298. ISBN 83-88372-34-3.
  5. Paweł E. Weszpiński, Mapa 9. Getto warszawskie. Współczesny układ ulic i ostańce zabudowy według stanu na rok 2013 na tle dawnego planu miasta [w:] Barbara Engelking, Jacek Leociak: Getto warszawskie. Przewodnik po nieistniejącym mieście. Warszawa: Stowarzyszenie Centrum Badań nad Zagładą Żydów, 2013. ISBN 978-83-63444-27-3.
  6. Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 545. ISBN 83-01-08836-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 12. Plac Na Rozdrożu-Nowiniarska. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2006, s. 293-298. ISBN 83-88372-34-3.