Wdówka rajska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wdówka rajska
Vidua paradisaea[1]
(Linnaeus, 1758)
Samiec w szacie godowej
Samiec w szacie godowej
Samica
Samica
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Nadrząd neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina wdówki
Rodzaj Vidua
Gatunek wdówka rajska
Synonimy
  • Emberiza paradisaea Linnaeus, 1758[2]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Wdówka rajska (Vidua paradisaea) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny wdówek (Viduidae). Występuje w południowej i wschodniej Afryce. Nie jest zagrożona wyginięciem.

Według XIX-wiecznego autora Johna George'a Wooda był to gatunek popularny w ptaszarniach w ówczesnej Anglii i Francji[4].

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Gatunek opisał już Karol Linneusz w 1758. Holotyp pochodził z Angoli. Linneusz przydzielił gatunkowi nazwę Emberiza paradisaea[2]. Obecnie (2015) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny umieszcza wdówkę rajską w rodzaju Vidua, uznając ją przy tym za gatunek monotypowy[5]. Dawniejsi autorzy uznawali wdówki: rajską, szerokosterną (V. obtusa), ozdobną (V. orientalis), długosterną (V. interjecta) oraz rdzawoszyją (V. togoensis) za jeden gatunek. Badania molekularne wskazują na to, że wdówki rajska i szerokosterna to gatunki siostrzane[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Wdówka rajska osiąga długość ciała 13–14 cm; w przypadku samców z dekoracyjnym ogonem jest to 36–39 cm. Masa ciała wynosi 18–24 g[2]. Samiec w szacie godowej jest ubarwiony czarno z pomarańczowoczerwonym karkiem, bokami szyi, piersią oraz białokremowym brzuchem, natomiast samica jest ubarwiona brunatno, z czarnobrunatnymi skrzydłami, ogonem oraz białym spodem ciała.

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Wdówka rajska zamieszkuje południową oraz wschodnią część Afryki. Jej zasięg występowania obejmuje południowo-wschodni Sudan (także Sudan Południowy), Etiopię (poza pustynią Ogaden i wsch. górami Bale), Somalię na zachód od południka 47° E, wschodnią DRK, wschodnią Ugandę, Kenię, Tanzanię. Do tego obszar od zachodniej i południowej Angoli oraz południowej Zambii po Malawi, Mozambik, centralną i południową Namibię, centralną i południowo-wschodnią Botswanę, Zimbabwe, Suazi oraz północne i północno-wschodnie RPA[2].

Ekologia[edytuj | edytuj kod]

Wdówka rajska zamieszkuje suchą, otwartą sawannę z porozrzucanymi drzewami i krzewami, np. akacjami, Brachystegia i Colosphermum mopane. Odwiedza pobliskie uprawy oraz wiejskie ogrody. Żywi się nasionami oraz owadami. Przeważnie żeruje na ziemi[6]. Samiec naśladuje głosy i pieśń gospodarza – melby pstrej (Pytilia melba)[2].

Lęgi[edytuj | edytuj kod]

Wdówki rajskie to poligyniczne pasożyty. Samiec broni terytorium wielkości do 3 h, na którym z eksponowanych miejsc zaleca się do samic. Co ciekawe, niekiedy stara przypodobać się i samicom innego gatunku, np. wdówki atłasowej (V. chalybeata)[6]. W Etiopii okres składania jaj przypada na maj-czerwiec[2], w RPA – głównie od marca do maja. Samica wdówki rajskiej składa do gniazda melby pstrej lub motylika fioletowouchego (Uraeginthus granatinus) 1–3 jaja. Są wysiadywane przez przybraną matkę przez ok. 11 dni. Pisklęta wdówki naśladują zachowanie i głosy piskląt gospodarza. Młode są w pełni samodzielne w wieku 27-30 dni[6].

Przypisy

  1. Vidua paradisaea, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. a b c d e f g Payne, R.: Long-tailed Paradise-whydah (Vidua paradisaea). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.) (2014). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2010. [dostęp 29 listopada 2015].
  3. Vidua paradisaea. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.).
  4. J. G. Wood: The illustrated natural history. T. 2. 1862, s. 456.
  5. F. Gill & D. Donsker: Waxbills, parrotfinches, munias, whydahs, Olive Warbler, accentors & pipits. IOC World Bird List (v5.4). [dostęp 29 listopada 2015].
  6. a b c Vidua paradisaea (Long-tailed paradise-whydah, Paradise whydah). Biodiversity Explorer. [dostęp 29 listopada 2015].