Wierzniowice

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wierzniowice
Věřňovice
Ilustracja
Kaplica św. Izydora
Państwo  Czechy
Kraj Flag of Moravian-Silesian Region.svg morawsko-śląski
Gmina Lutynia Dolna
Powierzchnia 4,56 km²
Populacja (2001)
• liczba ludności
• gęstość

709
155,5 os./km²
Kod pocztowy 735 53
Położenie na mapie kraju morawsko-śląskiego
Mapa konturowa kraju morawsko-śląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Wierzniowice”
Położenie na mapie Czech
Mapa konturowa Czech, po prawej znajduje się punkt z opisem „Wierzniowice”
Ziemia49°55′37″N 18°25′00″E/49,926944 18,416667
Portal Czechy

Wierzniowice (cz. Věřňovice i, niem. Willmersdorf) – wieś i gmina katastralna w północnej części gminy Lutyni Dolnej, w powiecie Karwina, w kraju morawsko-śląskim, w Czechach. Położona jest nad rzeką Olzą, przy granicy z Polską. Powierzchnia 456,08 ha[1] (18,3% obszaru gminy), w 2001 liczba mieszkańców wynosiła 709[2], zaś w 2010 odnotowano 228 adresów[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość po raz pierwszy wzmiankowana została w łacińskim dokumencie Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego), spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna ok. 1305 w szeregu wsi zobowiązanych do płacenia dziesięciny biskupstwu we Wrocławiu, w postaci item in Wernheri villa debent esse decem mansi w sekcji Iste sunt ville circa Zary et Wladislaviam[4][5]. Zapis ten oznaczał, że wieś zobowiązana została do płacenia dziesięciny z 10 łanów mniejszych. Jej powstanie wiąże się z przeprowadzaną pod koniec XIII wieku na terytorium późniejszego Górnego Śląska wielką akcją osadniczą (tzw. łanowo-czynszową), a jej założycielem na rzecz którego została nazwana był prawdopodobnie Werner z Barutzwerde (z Bogumina)[4].

Po raz kolejny wzmiankowana w 1362 roku jako Wernersdorf[6][7], kiedy to Drżek z Wernersdorfu zakupił połowę Dziećmorowic od księcia cieszyńskiego[4]. Nazwa została później spolonizowana, jako Wiernyerzowicze (1447), później pojawiła się również nowa nazwa niemiecka (Welmersdorf, 1687)[7].

Wieś politycznie znajdowała się początkowo w granicach piastowskiego księstwa raciborskiego, ale później stała się częścią Księstwa Cieszyńskiego, będącego od 1327 lennem Królestwa Czech, a od 1526 roku w wyniku objęcia tronu czeskiego przez Habsburgów wraz z regionem aż do 1918 roku w monarchii Habsburgów (potocznie Austrii).

Według austriackiego spisu ludności z 1910 roku Wierzniowice miały 628 mieszkańców, z czego 627 było zameldowanych na stałe, 626 (99,8%) było polsko-, a 1 (0,2%) czeskojęzyczny, 618 (98,4%) było katolikami, 1 (0,2%) ewangelikiem, a 9 (1,4%) wyznawcami judaizmu[8].

W 1920 miejscowość znalazła się w granicach Czechosłowacji, a w 1975 w granicach administracyjnych Lutyni Dolnej.

14 lutego 1959 wyprostowano odcinek graniczny między Polską i Czechosłowacją (pola uprawne po prawej stronie rzeki Olzy należące do gminy Wierzniowice w powiecie frysztackim) na wysokości gromad Godów i Gorzyce w powiecie wodzisławskim w woj. katowickim[9].

Do 21 grudnia 2007 w miejscowości funkcjonowały przejścia graniczne Věřnovice-Gorzyczki i Věřnovice-Łaziska, które na mocy Układu z Schengen zostały zlikwidowane.

Ochrona przyrody[edytuj | edytuj kod]

Przez wieś przepływa rzeka Olza (cz. Olše), która na odcinku od Dziećmorowic do Bogumina, a szczególnie na wysokości Wierzniowic wykazuje wysoką wartość przyrodniczą, co jest tym bardziej cenne, gdyż znajduje się na uboczu gęsto zaludnionego okręgu przemysłowego. W 1989 4,59 ha tego obszaru zostało objęte ochroną prawną jako pomnik przyrody. Również na wysokości Wierzniowic na ok. 2,5 km odcinku Olzy granica polsko-czeska odbiega od jej biegu w stronę północną, po czy powraca do niej za powstającym granicznym węzłem autostrady A1.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Informace o katastrálním území Věřňovice (cz.). [dostęp 2010-10-03].
  2. Český statistický úřad: Historický lexikon obcí ČR 1869 – 2005 – 1. díl (cz.). 20 sierpnia 2008. s. 718–719. [dostęp 2010-10-03].
  3. Adresy v České republice (cz.). 2010-10-03. [dostęp 2010-10-03].
  4. a b c Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (online). W: www.dokumentyslaska.pl [on-line]. [dostęp 2013-07-22].
  5. H. Markgraf, J. W. Schulte: Codex Diplomaticus Silesiae T.14 Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis. Breslau: Josef Max & Comp., 1889.
  6. Śląsk Cieszyński w średniowieczu (do 1528). Idzi Panic (redakcja). Cieszyn: Starostwo Powiatowe w Cieszynie, 2010, s. 312. ISBN 978-83-926929-3-5.
  7. a b Robert Mrózek: Nazwy miejscowe dawnego Śląska Cieszyńskiego. Katowice: Uniwersytet Śląski w Katowicach, 1984, s. 182–183. ISBN 82-00-00622-2.
  8. Ludwig Patryn (ed): Die Ergebnisse der Volkszählung vom 31. Dezember 1910 in Schlesien, Troppau 1912.
  9. Dz.U. z 1959 r. nr 25, poz. 159

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Stanisław Zahradnik: Struktura narodowościowa Zaolzia na podstawie spisów ludności 1880–1991. Trzyniec: HT, 1991. OCLC 189422554.
  • Irena Cicha, Kazimierz Jaworski, Bronisław Ondraszek, Barbara Stalmach, Jan Stalmach: Olza od pramene po ujście. Český Těšín: Region Silesia, 2000, s. 16, 18. ISBN 80-238-6081-X. (cz.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]