Wiesiołkowate

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Wiesiołkowate
Onagraceae spp Sturm43.jpg
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad różowych
Rząd mirtowce
Rodzina wiesiołkowate
Nazwa systematyczna
Onagraceae Juss.
Gen. Pl.: 317. 1789, nom. cons.)
Synonimy

Oenotheraceae

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons

Wiesiołkowate (Onagraceae Juss.) – rodzina roślin z rzędu mirtowców zawierająca około 22 rodzaje i około 656 gatunków. Rodzina kosmopolityczna, jest rozpowszechniona na całym świecie od strefy borealnej po tropikalną poza suchymi strefami Afryki i Australii. Nazwa rodziny pochodzi od rodzaju Onagra (obecnie Oenothera).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój 
Rośliny zielne, rzadziej krzewy lub drzewa (bardzo rzadko, do 30 m wysokości)[2].
Liście 
Zwykle naprzeciwległe i wydłużone, często zebrane przy ziemi w różyczkę liściową.
Kwiaty 
Kwiaty entomogamiczne lub anemogamiczne, (2-)4(-7) krotne, mające ogólny wzór kwiatowy *K4C4A4+4G(4)[słupek dolny]. Dno kwiatowe silnie wydłużone (hypancjum). Rośliny zwykle jednopienne.
Owoce 
Zwykle suche – torebka, rzadko orzech, wyjątkowo jagoda, nasiona liczne.

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Rośliny przeprowadzają fotosyntezę typu C3. Przypuszczalna podstawowa liczba chromosomów dla rodziny to 11, przy czym x=(6-)7(-18).

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Przynależność rodziny do rzędu mirtowców (Myrtales) nie budzi wątpliwości, jest ona zaliczana do niego we wszystkich ważniejszych systemach klasyfikacji roślin.

Pozycja według APWeb

W aktualizowanym systemie APG III (2009) w ujęciu Petera Stevensa rodzina siostrzana dla rodziny krwawnicowatych (Lythraceae) w obrębie rzędu mirtowców ((Myrtales). Rząd należy do kladu różowych (rosids) i w jego obrębie jest kladem siostrzanym bodziszkowców[1].

mirtowce

trudziczkowate Combretaceae





wiesiołkowate Onagraceae



krwawnicowate Lythraceae






mirtowate Myrtaceae



Vochysiaceae





zaczerniowate Melastomataceae




Crypteroniaceae




Alzateaceae



Penaeaceae








Pozycja w systemie Reveala (1993–1999)

Gromada okrytonasienne Magnoliophyta Cronquist, podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa różowe Rosidae Takht., nadrząd Myrtanae Takht., rząd mirtowce Myrtales Rchb., podrząd Onagrineae Rchb., rodzina wiesiołkowate Onagraceae Juss.[3]

Podział według klasyfikacji filogenetycznej[4][1]
  • Podrodzina: Ludwigioideae W. L. Wagner & Hoch (brak hypancjum)
  • Podrodzina: Onagroideae (hypancjum wydłużone)
    • Rodzaj: Hauya DC., Prodr. 3: 36. Mar (med.). 1828
    • Rodzaj: Fuchsia L., Sp. Pl. 1191. 1753fuksja
    • Rodzaj: Circaea L., Sp. Pl. 1: 9. 1753czartawa (P)
    • Rodzaj: Lopezia Cav., Icon. 1: 12. 1791
    • Rodzaj: Megacorax S. González & W. L. Wagner, Novon 12: 360-365. 2002
    • Rodzaj: Gongylocarpus Schltdl. & Cham., Linnaea 5: 557. 1830
    • Rodzaj: Chamerion (Raf.) Raf. ex Holub, Folia Geobot. Phytotax. 7: 85. 1972 (syn. Chamaenerion Scop.) – wierzbówka (P)
    • Rodzaj: Epilobium L., Sp. Pl. 347. 1753wierzbownica (P)
    • Rodzaj: Xylonagra Donn. Sm. & Rose, Contr. U.S. Natl. Herb. 16: 294. 1913
    • Rodzaj: Clarkia Pursh, Fl. Amer. Sept. 1: 256. 1814 (incl. Godetia) – klarkia (dzierotka)
    • Rodzaj: Gayophytum A. Juss., Ann. Sci. Nat. (Paris) 25: 18. 1832
    • Rodzaj: Chylismiella (Munz) W. L. Wagner, Hoch & P. H. Raven
    • Rodzaj: Taraxia (Nutt. ex Torr. & A. Gray) Raim. in Engl. & Prantl, Nat. Pflanzenfam. 3(7): 216. 1893
    • Rodzaj: Eulobus Nutt. ex Torr. & A. Gray, Fl. N. Amer. 1: 514. 1840
    • Rodzaj: Chylismia (Nutt. ex Torr. & A. Gray) Raim. in Engler & Prantl, Nat. Pflanzenfam. 3(7): 217. 1893
    • Rodzaj: Oenothera L., Sp. Pl. 346. 1753 (incl. Gaura) – wiesiołek (P)
    • Rodzaj: Eremothera W.L. Wagner & Hoch
    • Rodzaj: Camissonia Link, Jahrb. Gewächsk. 1(1): 186. 1818
    • Rodzaj: Tetrapteron (Munz) W. L. Wagner & Hoch
    • Rodzaj: Cammissoniopsis W. L. Wagner & Hoch
    • Rodzaj: Neoholmgrenia W. L. Wagner & Hoch

(P) – rodzaj występuje we florze Polski

Synonimy[edytuj | edytuj kod]

  • Onagraceae Adans., Fam. Pl. 2: 81. 1763, nom. cons.[5]
  • Circaeaceae Ruthe
  • Epilobiaceae Ventenat
  • Fuchsiaceae (DC.) Lilja
  • Isnardiaceae Martynov
  • Jussiaeaceae Martynov
  • Lopeziaceae (Spach) Lilja
  • Oenotheraceae C. C. Robin

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Większość rodzajów zawiera gatunki uprawiane jako rośliny ozdobne (np. Fuchsia, Ludwigia, Oenothera), niektóre są roślinami leczniczymi lub stosowane są do wyrobu kosmetyków (np. wiesiołek Oenothera).

Entomofauna związana[edytuj | edytuj kod]

Wiele roślin z rodziny wiesiołkowatych to rośliny pokarmowe postojaków, motyli z rodziny zawisakowatych, np. postojaka wiesiołkowca (Proserpinus proserpina).

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-01-14].
  2. Onagraceae Juss. [w:] Watson L. & M.J. Dallwitz. 1992. The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval na http://delta-intkey.com (ang.)
  3. Crescent Bloom: Onagraceae (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2010-01-14].
  4. Wagner W. L.: Onagraceae, The Evening Primrose Family website (ang.). Smithsonian Institution. [dostęp 2010-01-14].
  5. Reveal J. L.: Pre-1789 Vascular Plant Family Names (ang.). W: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium. Alphabetical Listing by Genera of Validly Published Suprageneric Names [on-line]. University of Maryland, 2003. [dostęp 22 lipca 2006].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]