Wiktor Steffen

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Wiktor Steffen (ur. 27 września 1903 w Sząbruku koło Olsztyna, zm. 29 kwietnia 1997 w Poznaniu) – filolog klasyczny i hellenista, profesor na Uniwersytecie Wrocławskim i na Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu.

Professor Wiktor Steffen, Polish hellenist.png

Życiorys[1][edytuj | edytuj kod]

grób prof. Wiktora Steffena na Cmentarzu Miłostowo w Poznaniu

Urodził się w Sząbruku w powiecie olsztyńskim. W 1924 r. Wiktor Steffen złożył egzamin dojrzałości w Państwowym Zreformowanym Gimnazjum Klasycznym w Brodnicy nad Drwęcą. W tym samym roku wstąpił na Wydział Humanistyczny Uniwersytetu Poznańskiego, gdzie studiował filologię klasyczną. Studia te ukończył dyplomem magisterskim w 1927 r., a od 1 stycznia 1928 r. został starszym asystentem przy Katedrze Filologii Klasycznej. Stopień doktora uzyskał Wiktor Steffen w 1931 r. na podstawie pracy nagrodzonej srebrnym medalem macierzystej uczelni. Jego habilitacja została zatwierdzona w 1936 r. Po wojnie powrócił na Uniwersytet Poznański, gdzie w 1945 uzyskał docenturę etatową, którą piastował do 1949 r., pełniąc jednocześnie obowiązki kontraktowego profesora hellenistyki w Uniwersytecie Wrocławskim. W 1958 r. uzyskał tytuł profesora w Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, w latach 1961–1962 pełnił tę funkcję w Katedrze Filologii Klasycznej w Lipsku.

Został pochowany na Cmentarzu Miłostowo w Poznaniu[2] (pole 45, kwatera 3, rząd 6, grób 40).

Praca naukowa[1][edytuj | edytuj kod]

Głównym polem badań prof. Steffena był dramat satyrowy, czego owocem jest edycja Satyrographorum Graecorum reliquiae zawierająca krytyczne wydanie wszystkich znanych podówczas utworów i fragmentów dramatu satyrowego. Oprócz wydania dał prof. Steffen cenny indeks – słownik języka satyrografów. Obok dramatu satyrowego zainteresowania badawcze prof. Steffena obejmowały również pozostałe gatunki dramatyczne. W 1958 publikował on Studia Aeschyla, poświęcone głównie twórczości Ajschylosa znanej jedynie z fragmentów. Należy tu też wspomnieć o badaniach nad liryką grecką, mimami Herondasa a również nad tekstem Dyskolosa Menandra. Wieloletnim pracom badawczo-edytorskim towarzyszyła również działanośc przekładowa, której efektem są trzy tomiki serii Biblioteki Narodowej. Profesor Steffen opracował i wydał dwukrotnie fragmenty satyrografów greckich – pionierskie dzieło o znaczeniu światowym, stanowiące do dziś podstawę źródłową do badań nad greckim dramatem satyrowym. Do tej kategorii dzieł należy także osobna edycja fragmentów papirusowych dramatu satyrowego Sofoklesa Ichneutai (Tropiciele).

Do ważnych badań źródłowych należą także jego prace związane z nowo odkrytą komedią Menandra Dyskolos (Odludek). Uznanie na świecie znalazły ponadto jego prace z zakresu tragedii i komedii greckiej, a także liryki greckiej. Należy do najwybitniejszych polskich papirologów literackich. Swoimi badaniami objął w różnym stopniu całą poezję grecką. Uprawiał filologię w jej pierwotnym i ścisłym znaczeniu tego słowa, oznaczającego wydawanie, objaśnianie i ocenę zabytków literackich. Jego osiągnięcia otworzyły mu drogę do kontaktów z filologią klasyczną na świecie, do udziału w zagranicznych kongresach, konferencjach naukowych i do gościnnych wykładów. Dzięki naukowym badaniom i współpracy znalazł się w gronie uczonych o randze światowej. Swoim uznaniem otworzył drogę młodszym filologom polskim do zagranicznych ośrodków naukowych. Należy do nielicznych polskich filologów klasycznych, do dziś rozpoznawanych i cenionych na świecie. Jest także autorem, który najważniejsze swoje dzieła naukowe napisał znakomitym językiem łacińskim.

Badał również gwarę warmińską. W 1984 opublikował Słownik warmiński obejmujący 4500 haseł[3][4]. Od 1973 na emeryturze.

Stopnie i tytuły naukowe[1][edytuj | edytuj kod]

  • 1927: magister filologii klasycznej
  • 1928: starszy asystent przy Katedrze Filologii Klasycznej
  • 1931: doktorat
  • 1936: habilitacja
  • 1945–1949: docentura etatowa na Uniwersytecie Poznańskim
  • 1958: tytuł profesora w Uniwersytecie im. Adama Mickiewicza w Poznaniu
  • 1961–1962: funkcja profesora w Katedrze Filologii Klasycznej w Lipsku

Sprawowane funkcje[1][edytuj | edytuj kod]

Publikacje (wybór)[1][edytuj | edytuj kod]

Książki i przekłady[edytuj | edytuj kod]

  1. Rozprawa doktorska: De Vergilio in Ioannis Cochanovii carminibus expresso, 1931.
  2. Satyrographorum Graecorum reliquiae, Poznań 1935.
  3. Antologia liryki aleksandryjskiej, Wrocław 1951, LXII; 84.
  4. Hezjod, Prace i dnie, Wrocław 1952, XXXVII; 45.
  5. Satyrographorum Graecorum fragmenta (wyd. rozszerzone), Poznań 1952.
  6. Antologia liryki greckiej, Wrocław 1955, CLIX; 214.
  7. Studia Aeschylea praecipue ad deperditarum fabularum fragmenta pertinentia, Archiwum Filologiczne I, Wrocław 1958, 117.
  8. De Graecorum fabulis satyricis, Wrocław 1979.

Artykuły[edytuj | edytuj kod]

  1. De somnio Herondae, „Prace Komisji Filologicznej Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk”, XI, z. 3 (1948), 65–82.
  2. De duobus Sapphus carminibus redivivis, „Prace Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego. Ser. A”, 21 (1948), 1–26.
  3. De duobus Alcaei carminibus novissimis, „Prace Wrocławskiego Towarzystwa Naukowego. Ser. A”, 37 (1949), 1–29.
  4. Sophokleous Ikhneutai (wydanie z komentarzem), „Academia Scientiarum Polona. Collegium Studiis Classicis Promovendis”, Warszawa 1960, 1–82.
  5. De Dyscoli Menandreae traditione litteraria, „Eos” LII (1962), 39–45.

Wyróżnienia i odznaczenia[5][edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e Piotr Stępień, Elżbieta Wesołowska, Teodozja Wikarjak, Od Hammera do Bergera - biogramy pracowników Katedry oraz Instytutu Filologii Klasycznej, [w:] Aetas Aurea Sto lat filologii klasycznej na Uniwersytecie w Poznaniu 1919-2019, Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2018, s. 105-107, ISBN 978-83-232-.
  2. Informacje na stronie um.poznan.pl
  3. Lewandowska 2009 ↓, s. 92.
  4. Edward Cyfus, Izabela Lewandowska: Elementarz gwary warmińskiej: rodzina, dom i zagroda. Olsztyn: Lokalna Grupa Działania Stowarzyszenie "Południowa Warmia", 2013, s. 8. ISBN 978-83-935936-0-6.
  5. Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, str. 1250

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aetas Aurea. Sto lat filologii klasycznej na Uniwersytecie w Poznaniu, red. Piotr Urbański, Elżbieta Wesołowska, Wydawnictwo Naukowe UAM 2019, s. 48-49.
  • Sylwester Dworacki, Profesor Wiktor Steffen, w: Antiquorum non immemores. Polskie Towarzystwo Filologiczne 1893–1993, Warszawa–Wrocław 1999.
  • Sylwester Dworacki, 60 lat hellenistyki poznańskiej, „Symbolae Philologorum Posnaniensium” V (1972), 35–85.
  • Kto jest kim w Polsce 1989, Wydawnictwo Interpress, Warszawa 1989, str. 1250
  • Wielka Encyklopedia Powszechna PWN (1962–1969)
  • Izabela Lewandowska: Gwara warmińska na przełomie dwóch stuleci (XIX-XXI wiek). red. Stanisław Roszak, Małgorzata Strzelecka, Agnieszka Wieczorek. T. VI: Miejsca pamięci w edukacji historycznej. Toruń: Polskie Towarzystwo Historyczne, Instytut Historii i Archiwistyki UMK, Ogólnopolskie Centrum Doskonalenia Nauczycieli Historii przy Stowarzyszeniu Oświatowców Polskich w Toruniu, Stowarzyszenie Oświatowców Polskich, 2009, seria: Toruńskie Spotkania Dydaktyczne. ISBN 978-83-7352-189-6.