Wilhelm II (landgraf Turyngii)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Fryderyk II Łagodny
ilustracja
landgraf Turyngii
Okres panowania od 1445
do 1482
Poprzednik Fryderyk II Łagodny
Następca Ernest i Albert
margrabia Miśni
Okres panowania od 1445
do 1464
Poprzednik Fryderyk II Łagodny
Następca Albert i Ernest
Dane biograficzne
Dynastia Wettynowie
Data i miejsce urodzenia 30 kwietnia 1425
Miśnia
Data i miejsce śmierci 17 września 1482
Weimar
Ojciec Fryderyk I Kłótnik
Matka Katarzyna z Brunszwiku-Lüneburga
Żona Anna Habsburżanka
od 1446
do 1462
Dzieci Małgorzata, Katarzyna
Żona Katarzyna von Brandenstein
od 1463
Odznaczenia
Kawaler Orderu Grobu Świętego

Wilhelm Mężny (niem.) Wilhelm der Tapfere (ur. 30 kwietnia 1425 w Miśni, zm. 17 września 1482 w Weimarze) – margrabia Miśnieni (jako Wilhelm III), landgraf Turyngii (jako Wilhelm II), pretendent do tronu książęcego w Luksemburgu, z dynastii Wettinów.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był najmłodszym z czterech synów zmarłego w 1428 r. elektora saskiego Fryderyka I Kłótnika oraz Katarzyny z Brunszwiku-Lüneburga. Po śmierci brata Henryka w 1435 r. oraz wstąpieniu brata Zygmunta do stanu duchownego w 1437 r. zawarte zostały układy dotyczącej podziału Saksonii. Ponieważ jednak Wilhelm był małoletni, wprowadzenie w życie podziału odłożono. Został on natomiast wysłany na dwór kuzyna, landgrafa Turyngii Fryderyka IV, po którego bezpotomnej śmierci Turyngia miała przypaść właśnie Wilhelmowi. W tym okresie Wilhelm uczestniczył w kilku wojnach, zyskując wówczas dzięki swoim czynom przydomek "Mężny". Podczas walk w Czechach nawiązał bliskie stosunki z księciem austriackim Albrechtem II Habsburgiem, wkrótce potem wybranym na króla Niemiec. Ich zażyłości Wilhelm zawdzięczał zaręczyny w 1439 z kilkuletnią jeszcze córką Albrechta, Anną. Gdy Albrecht zmarł kilka miesięcy później, Wilhelm powrócił do Saksonii. Ponieważ Albrecht nie pozostawił syna, Wilhelm, z racji spodziewanego małżeństwa z jego córką, mógł mieć nadzieję w przyszłości na podniesienie pretensji do pozostawionych przez Albrechta tronów czeskiego i węgierskiego, jednak w 1440 urodził się pogrobowy syn Albrechta Władysław.

W grudniu 1439 r. wdowa po Albrechcie, a córka ostatniego z dynastii Luksemburgów cesarza Zygmunta Luksemburskiego, oficjalnie przeniosła na córkę Annę i Wilhelma swoje prawa do księstwa Luksemburg. To jednak znajdowało się z tytułu zastawu w rękach Elżbiety Zgorzeleckiej, a Wilhelm nie posiadał sumy koniecznej do wykupienia zastawu. W 1440 r. uczestniczył w elekcji królewskiej (uzurpując sobie prawo do głosu elektorskiego przynależnego królom czeskim), gdzie sprzymierzył się w sprawie odzyskania Luksemburga z arcybiskupem trewirskim. Tymczasem Elżbieta sprzedała Luksemburg w 1441 r. księciu burgundzkiemu Filipowi Dobremu. Korzystając ze sprzeciwu części mieszkańców księstwa Wilhelm spróbował ze wsparciem saskim opanować wówczas Luksemburg (opowiedziały się po jego stronie miasta Luksemburg i Thionville). Ostatecznie jednak w 1443 r. Filip Dobry (który wcześniej m.in. proponował rozstrzygnięcie sporu drogą pojedynku między nim a Wilhelmem) bez większych trudności opanował zbrojnie całość księstwa. Wkrótce potem dzięki mediacji arcybiskupa Trewiru Filip i Wilhelm zawarli pokój, w którym Filip zobowiązał się do zapłaty Wilhelmowi 120 tys. florenów węgierskich.

Po porozumieniu z Filipem Dobrym, Wilhelm powrócił do Saksonii, gdzie doprowadził do jej podziału z bratem, elektorem Fryderykiem II Łagodnym w 1445 r. Uzyskał wówczas zgodnie z wcześniejszymi ustaleniami Turyngię z tytułem landgrafa. Jednak mimo oficjalnego zatwierdzenia tego podziału przez króla Niemiec Fryderyka III Habsburga między braćmi doszło już w 1446 r. do wojny, która trwała do 1451 r.

Wojna domowa w Saksonii bardzo nadszarpnęła finansową sytuację Wilhelma. Także Filip Dobry ociągał się z zapłatą obiecanej sumy za odstąpienie od roszczeń do Luksemburga. W czerwcu 1446 r. doszło do ślubu Wilhelma z obiecaną mu wcześniej Anną Habsburżanką. Małżeństwo to było jednak nieszczęśliwe, a w 1457 r. Anna została przez Wilhelma odsunięta i uwięziona, a on sam żył z kochanką Katarzyną von Brandenstein; nie przeszkodziło mu to jednak zgłosić uzasadnianych swoim małżeństwem roszczeń do Luksemburga i Czech po bezpotomnej śmierci brata Anny, Władysława Pogrobowca. W 1458 r. Wilhelm sprzedał swoje roszczenia do Luksemburga królowi francuskiemu Karolowi VII (ostateczna normalizacja sytuacji w księstwie nastąpiła w 1461 r., gdy stany luksemburskie oficjalnie uznały Filipa za księcia, ogłaszając jednocześnie formalną detronizację Wilhelma). Nie zdołał także sięgnąć po tron czeski i musiał zadowolić się zaręczynami swojej córki z synem nowego króla czeskiego Jerzego z Podiebardów.

Od tego czasu Wilhelm unikał angażowania się w poważniejsze konflikty. W 1461 r. udał się na pielgrzymkę do Ziemi Świętej, gdzie został pasowany na kawalera Zakon Rycerski Grobu Świętego.

Po śmierci żony w 1462 r. rok później pojął za żonę swoją kochankę Katarzynę, mimo dzielącej ich różnicy stanów. Po śmierci brata w 1464 r., Wilhelm współpracował z dziedziczącymi po nim bratankami. Prowadzili wspólną politykę dynastyczną, wspierając się wzajemnie na arenie zewnętrznej, podejmowali też wspólne działania na terenie Saksonii. Był blisko związany także z cesarzem Fryderykiem Habsburgiem, landgrafami Hesji i margrabiami Brandenburgii. Na arenie wewnętrznej Wilhelm prowadził działania w celu konsolidacji i rozwoju gospodarczego swoich włości. Uregulował sprawy podatkowe oraz monetarne. Wspierał rozwój miast na terenie swojego księstwa, szczególnie Gotha oraz Weimaru (odbudowywanego po pożarze z 1424 r.). W tym ostatnim mieście ustanowił swoją siedzibę, tam też – w klasztorze franciszkanów – został pochowany (ciało przeniesiono później do kościoła śś. Piotra i Pawła).

Nie pozostawił po sobie synów, po jego śmierci Turyngia przeszła w ręce jego bratanków. Z pierwszego jego małżeństwa, z Anną Habsburżanką, pochodziły dwie córki:

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef Łaptos: Historia Luksemburga. W: Historia małych krajów Europy: Andora, Liechtenstein, Luksemburg, Malta, Monako, San Marino. Józef Łaptos (redakcja). Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2002, s. 173–174. ISBN 83-04-04590-7.
  • Johann Georg Kohl: Pilgerfahrt des Landgrafen Wilhelm des Tapferen von Thüringen zum heiligen Lande im Jahre 1461, Müller 1868.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Poprzednik
Fryderyk II Łagodny
margrabia Miśni
14451464
(jako Wilhelm III)
Następca
Ernest i Albert
Poprzednik
Fryderyk II Łagodny
landgraf Turyngii
14451482
(jako Wilhelm II)
Następca
Ernest i Albert