Władcy Saksonii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Armoiries Saxe.svg

Na tej stronie znajduje się lista wszystkich władców Saksonii od 743 r.

Książęta Saksonii[edytuj]

  • 531 Hadugato
  • 627 Berthoald
  • 743-744 Teoderyk
  • 777-785 lub 810 Widukind
  • 785 lub 810 – po 811 Ekbert I
  • 810- 850? Wilipert

Ludolfingowie (850-961)[edytuj]

Billungowie (961-1106)[edytuj]

Supplinburgowie (1106-1127)[edytuj]

  • 1106-1127 Lotar III – król niemiecki (1125-1137), cesarz (1133-1137)

Welfowie (1127-1138)[edytuj]

Dynastia askańska (1138-1142)[edytuj]

Welfowie (1142-1180)[edytuj]

  • 1142-1180 Henryk Lew – od 1156 r. również książę Bawarii

W 1180 r. Henryk Welf został pozbawiony tronów saskiego i bawarskiego, a sama Saksonia podzielona. Tytuł książąt saskich ze wschodnią częścią dawnej Saksonii otrzymał Bernard III Askańczyk (lista władców poniżej), część zachodnia została oddana arcybiskupom Kolonii (Westfalia), a w głównej części powstało od 1235 r. księstwo Brunszwiku-Lüneburga, nadal pod rządami Welfów (por. władcy Brunszwiku i Hanoweru).

Askańczycy (1180-1356)[edytuj]

Po śmierci Albrechta II państwo zostało podzielone między jego dwóch synów, na:

Dalsza lista dotyczy książąt Saksonii-Wittenbergi.

Książęta Saksonii-Wittenbergi[edytuj]

Książęta Saksonii-Lauenburga[edytuj]

 Osobny artykuł: Księstwo Saksonii-Lauenburga.

W 1356 r. Złota Bulla Karola IV dała sasko-wittenberskim książętom Saksonii prawo wyboru króla niemieckiego. Od tej pory władca Saksonii nosił tytuł elektora.

Elektorzy Saksonii[edytuj]

Askańczycy (1356-1422)[edytuj]

Po śmierci Albrechta III księstwo przejął margrabia Miśni (Meissen) i Turyngii.

Wettynowie (1422-1806)[edytuj]

Po śmierci Fryderyka II Saksonia ponownie została podzielona między synów władcy.

  • Ernest, starszy syn, otrzymał: północną Miśnię, południową Turyngię oraz Wittenbergę. Dodatkowo tytuł elektora.
  • Albert, młodszy, otrzymał: północną Turyngię i południową Miśnię.

Wettynowie – linia ernestyńska[edytuj]

Elektorzy w północnej Miśnii, południowej Turyngii

Wettynowie – linia albertyńska[edytuj]

Książęta w Turyngii i Miśnii

W 1547 r., po klęsce Jana Fryderyka Wspaniałomyślnego pod Mühlbergiem, tytuł elektora oraz Wittenberga zostały przeniesione na linię Albrechta. Linia Ernesta pozostała w Turyngii, ale z czasem rozbiła się na wiele małych księstw. Poniższa lista zawiera władców z linii Alberta w Saksonii elektorskiej; po szczegóły dot. linii Ernesta zobacz niżej sekcja: Księstwa saskie linii ernestyńskiej Wettynów

Wettynowie – linia albertyńska[edytuj]

W 1806 r. rozwiązano Cesarstwo Rzymskie i Saksonia stała się królestwem. Fryderyk August III rozpoczął numerację od I.

Herb królów Saksonii

Królowie Saksonii (1806-1918)[edytuj]

Wettynowie – linia albertyńska[edytuj]

1918 – zniesienie monarchii

Pretendenci do tronu Saksonii[edytuj]

Na podstawie układu o przeżycie, zawartego w 1997 roku przez wszystkich członków saksońskiej rodziny królewskiej[1] z inicjatywy ówczesnego margrabiego Miśni i zgodnego z prawem zwyczajowym funkcjonującym w feudalnej (średniowiecznej i nowożytnej) Europie jak również zasadami dziedziczenia saskiej korony królewskiej (zawartymi w Konstytucji Królestwa Saksonii z 1831 roku)[2], następcą Marii Emanuela z tytułem margrabiego Miśni miał być jego siostrzeniec Aleksander. Pomimo formalnego zawarcia wyżej opisanej umowy o dziedziczenie młodszy brat Marii Emanuela, Albert Józef - zmieniając zdanie - latem 2002 roku wyraził pogląd w myśl którego, następstwo po Marii Emanuelu powinno przysługiwać, zgodnie z prawem salickim - uchylonym wszakże przez Konstytucję Królestwa Saksonii z 1831 roku - wszystkim męskim przedstawicielom dynastii Wettynów bez względu na zawierane małżeństwa (a więc również pochodzącym z małżeństw morganatycznych). Wobec takiego obrotu spraw Maria Emanuel postanowił pozostać przy swojej regulacji sukcesji. Po jego śmierci pretensje do tytułu margrabiego Miśni zgłosili równocześnie młodszy brat zmarłego Albert Józef i ich wspólny siostrzeniec Aleksander.

Według umowy z 1997 roku
Według prawa salickiego

Wydzielone księstwa saskie[edytuj]

Schemat przedstawia podziały księstw saskich, dynastii Wettynów

Księstwa saskie linii ernestyńskiej Wettynów[edytuj]

W Turyngii po bitwie pod Mühlbergiem i utracie Saksonii elektorskiej

1554 – podział ziem między synów elektora Jana Fryderyka Wspaniałomyślnego

  • 1554-1566 Jan Fryderyk II Średni, książę von Sachsen-Coburg-Gotha (syn Jana Fryderyka Wspaniałomyślnego)
  • 1554-1565 Jan Fryderyk III Młodszy, książę von Sachsen-Jena (brat)
  • 1554-1573 Jan Wilhelm I, książę von Sachsen-Weimar (brat)

Książęta Saksonii-Koburga[edytuj]

książęta Saksonii-Coburg-Eisenach:
  • 1566-1572 Fryderyk, syn Jana Fryderyka II
  • 1566-1633 Jan Kazimierz, syn Jana Fryderyka II, książę von Sachsen-Coburg
  • 1566-1638 Jan Ernest II, syn Jana Fryderyka II, książę von Sachsen-Eisenach, od 1633 także Coburg

1638 ziemie przeszły na książąt Saksonii-Weimar

Książęta Saksonii-Weimar[edytuj]

  • 1547-1554 Jan Fryderyk Wspaniałomyślny (w latach 1532-1547 elektor Saksonii)
  • 1554-1573 Jan Wilhelm (syn)
  • 1573-1605 Jan (syn Jana Wilhema)
    • 1605-1640 – wspólne rządy braci:
  • 1605-1626 Jan Ernest I (syn Jana)
  • 1605-1622 Fryderyk (syn Jana)
  • 1605-1662 Wilhelm (syn Jana, zob. niż.)
  • 1605-1640 Albrecht II (syn Jana) potem Eisenach 1640-1644
  • 1605-1628 Jan Fryderyk (syn Jana)
  • 1605-1622 Fryderyk (syn Jana)
  • 1605-1640 Ernest I Pobożny (syn Jana) potem Gotha 1640-1675
  • 1605-1619 Fryderyk Wilhelm (syn Jana)
  • 1605-1639 Bernard I Wieki (syn Jana) książę (niem. Herzog) Franków 1633-1639

1640 – podział między żyjących braci. Weimar otrzymał:

  • 1640-1662 Wilhelm (syn Jana, zob. wyż.)

1662 – podział między synów Wilhelma

Saksonia-Weimar
  • 1662-1683 Jan Ernest II (syn Wilhelma)
  • 1683-1728 Wilhelm Ernest (syn Jana Ernesta II) (Weimar)
  • 1683-1707 Jan Ernest III (syn Jana Ernesta II) (Kappellendorf)
  • 1707-1748 Ernest August I (syn Jana Ernesta III) od 1707 Kappellendorf; od 1728 także Weimar; od 1741 także Eisenach
Saksonia-Weimar i Saksonia-Eisenach
  • 1748-1758 Ernest August II Konstantyn (syn Ernesta Augusta I)
  • 1758-1809 Karol August (syn) od 1809 połączenie dwóch księstw w jedno
Saksonia-Weimar-Eisenach
Wielkie Księstwo Saksonii-Weimar-Eisenach

1918 – obalenie monarchii

Saksonia-Eisenach
  • 1662-1668 Adolf Wilhelm (syn Wilhelma)
  • 1668-1671 Wilhelm August (syn Adolfa Wilhelma); Eisenach do Markfuhl
Saksonia-Jena
  • 1662-1678 Bernard II (syn Wilhelma)
  • 1678-1690 Jan Wilhelm III (syn Bernarda II); Jena do Eisenach
Saksonia-Markfuhl
  • 1662-1686 Jan Jerzy I (syn Wilhelma) od 1671 także Eisenach
  • 1686-1698 Jan Jerzy II (syn Jana Jerzego I)
  • 1698-1729 Jan Wilhelm (syn Jana Jerzego I) od 1690 Jena
  • 1729-1741 Wilhelm Henryk (syn Jana Wilhelma) Eisenach do Weimaru

Książęta Saksonii-Gotha (1640–1672)[edytuj]

Książęta Saksonii-Gotha-Altenburg[edytuj]
  • 1672-1674 Ernest I Pobożny
  • 1674-1691 Fryderyk I (1646-1691), syn Ernesta I
    • 1680 – podział księstwa między synów Ernesta I Pobożnego, w wyniku czego z księstwa wyodrębniono ziemie dla:
      • 1680-1699 Albrecht, książę von Sachsen-Coburg
      • 1680-1706 Bernard I książę von Sachsen-Meiningen
      • 1680-1710 Henryk książę Römhild
      • 1680-1707 Chrystian I książę von Sachsen-Eisenberg
      • 1680-1715 Ernest II książę von Sachsen-Hildburghausen
      • 1680-1699 Jan Ernest książę von Sachsen-Saalfeld
dalsza lista książąt Saksonii-Gotha-Altenburg:
  • 1672-1674 Ernest I Pobożny
  • 1674-1691 Fryderyk I, syn Ernesta I
  • 1691-1693 regencja: Bernard I (książę Saksonii-Meiningen) i Henryk (książę Saksonii-Römhild)
  • 1693-1732 Fryderyk II, syn Fryderyka I
  • 1732-1772 Fryderyk III, syn Fryderyka II
  • 1772-1804 Ernest II, syn Fryderyka III
  • 1804-1822 August, syn Ernesta II.
  • 1822-1825 Fryderyk IV, syn Ernesta II.

po bezpotomnej śmierci Fryderyka IV nowy podział ziem między książąt, spadkobierców Ernesta I Pobożnego.

Książęta Saksonii-Coburg-Gotha[edytuj]
  • 1826–1844 Ernest I (poprzednio od 1806 książę von Sachsen-Coburg-Saalfeld)
  • 1844–1893 Ernest II (syn)
  • 1893–1900 Alfred (bratanek)
  • 1900–1918 Karol Edward (bratanek, usunięty, zm. 1954)

od 1918 republika (Coburg przyłączył się do Bawarii, Gotha pozostała w Turyngii).

tytularni książęta von Sachsen-Coburg-Gotha:
  • (1918) 1954-1972 Jan Leopold, syn Karola Edwarda
  • 1972-1998 Fryderyk Jozjasz, syn Karola Edwarda
  • od 1998 Andrzej, syn Fryderyka Jozjasza
Książęta Saksonii-Saalfeld (od 1735 Saksonii-Coburg-Saalfeld)[edytuj]
od 1826 książę von Sachsen-Coburg-Gotha (patrz wyżej)
Książęta Saksonii-Hildburghausen[edytuj]
  • 1680-1715 Ernest II (1655-1715), syn Ernesta I Pobożnego księcia von Sachsen-Gotha
  • 1715-1724 Ernest Fryderyk I (1681-1724), syn Ernesta II
  • 1724-1745 Ernest Fryderyk II (1707-1745), syn Ernesta Fryderyka I
  • 1745-1748 Karoline, żona Ernesta Fryderyka II (regentka)
  • 1748-1780 Ernest Fryderyk III (1727-1780), syn Ernesta Fryderyka II
  • 1780-1787 Józef Fryderyk (1702-1787), syn Ernesta II (regent)
  • 1787-1826 Fryderyk (1763-1834), syn Ernesta Fryderyka III, został księciem von Sachsen-Altenburg.
Książęta Saksonii-Meiningen[edytuj]

w 1826 książęta Saksonii-Meiningen przejęli władzę nad księstwem Saksonii-Hildburghausen i odtąd tytułowali się von Sachsen-Meiningen und Hildburghausen

Książęta Saksonii-Meiningen i Hildburghausen[edytuj]

1918 – obalenie monarchii

Tytularni książęta von Sachsen-Meiningen und Hildburghausen
  • 1918-1928 Bernard III (syn Jerzego II, zm. 1928)
  • 1928-1946 Jerzy III (bratanek Bernarda III, teść Ottona Habsburga, jako ostatni nosił oficjalnie tytuł Herzog)
  • 1946-1984 Bernard IV (brat Jerzego III, Prinz)
  • 1984-2004 Fryderyk (syn Bernarda IV, Prinz)
  • od 2004 Fryderyk Konstanty (syn Fryderyka; ur. 1980, Prinz)

Książęta Saksonii-Altenburg (1673-1673, 1826-1918)[edytuj]

Starsza linia:
  • 1573-1602 Fryderyk Wilhelm I (syn Jana Wilhelma I księcia von Sachsen-Weimar)
  • 1602-1639 Jan Filip I (syn Fryderyka Wilhelma I)
  • 1639-1669 Fryderyk Wilhelm II (syn Fryderyka Wilhelma I)
  • 1669-1672 Fryderyk Wilhelm III (syn Fryderyka Wilhelma II)
Nowa linia:

1918 – obalenie monarchii.

Tytularni książęta sascy na Altenburgu:
  • 1918 – 1955 Ernest II
  • 1955 – 1991 Jerzy Maurycy (syn Ernesta II)

1991 – linia wygasła

Księstwa saskie z linii albertyńskiej Wettynów[edytuj]

Książęta Saksonii-Weissenfels-Kwerfurt[edytuj]

Książęta Saksonii-Weissenfels-Barby
  • 1680-1728 Henryk (syn Augusta ks. Saksonii-Weissenfels)
  • 1728-1739 Jerzy Albrecht (syn)
Książęta Saksonii-Weissenfels-Dahme
  • 1711-1715 Fryderyk (syn Augusta ks. Saksonii-Weissenfels)

Książęta Saksonii-Merseburg[edytuj]

  • 1656/7-1691 Chrystian I (syn Jana Jerzego I)
  • 1691-1694 Chrystian II (syn)
  • 1694 Chrystian III Maurycy (syn)
  • 1694-1731 Maurycy Wilhelm (brat)
  • 1731-1738 Henryk (syn Chrystiana I)
Książęta Saksonii-Merseburg-Zörbig
  • 1691-1715 August (syn Chrystiana I)
Książęta Saksonii-Merseburg-Lauchstädt
  • 1684-1690 Filip (syn Chrystiana I)
Książęta Saksonii-Merseburg-Spremberg
  • 1694-1738 Henryk (syn Chrystiana I)

Książęta Saksonii-Zeitz[edytuj]

  • 1656-1681 Maurycy (syn Jana Jerzego I)
  • 1681-1718 Maurycy Wilhelm (syn)
Książęta Saksonii-Zeitz-Pagau-Neustadt
  • 1699-1713 Fryderyk Henryk (syn Maurycego)
  • 1713-1722 Maurycy Adolf (syn, abdykował, zmarł 1759)

Zobacz też[edytuj]

Przypisy