Zakon Braci Mniejszych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Franciszkanie
Dewiza: Pax et Bonum / Pokój i Dobro
Herb zakonu
Pełna nazwa Zakon Braci Mniejszych
Nazwa łacińska Ordo Fratrum Minorum
Skrót zakonny OFM
Wyznanie katolickie
Kościół rzymskokatolicki
Założyciel św. Franciszek z Asyżu
Data założenia 1209
Przełożony Michael Perry
Liczba członków 13.422 (2013)[1]
Strona internetowa

Zakon Braci Mniejszych (łac. Ordo Fratrum Minorum, siglum: OFM, pot. franciszkanie, franciszkanie brązowi) – katolicka wspólnota zakonna z grupy zakonów żebrzących. Założona w 1209 przez św. Franciszka z Asyżu. Jeden z największych zakonów katolickich (ponad 13 tys. braci). Do wspólnoty należą na równych prawach zarówno kapłani, jak i bracia nie mający święceń kapłańskich. Kościół zalicza Braci Mniejszych do instytutów kleryckich.

Zakon ten dzieli pochodzenie od św. Franciszka i Regułę z dwoma innymi: Zakonem Braci Mniejszych Konwentualnych, zwanych w Polsce potocznie: franciszkanami, franciszkanami konwentualnymi, franciszkanami czarnymi oraz Zakonem Braci Mniejszych Kapucynów, zwanych krótko: kapucynami. Prócz nich istnieją mniejsze instytuty zakonne opierające się o Regułę św. Franciszka. Do nich wszystkich odnosi się nazwa: I Zakon franciszkański. Stróżem pieczęci św. Franciszka jest generał Zakonu Braci Mniejszych[2].

W latach 1517–1897 preferowaną nazwą Zakonu była: Zakon Braci Mniejszych Obserwantów, pot. obserwanci, reformaci, używana by odróżnić tę gałąź franciszkanów od gałęzi franciszkanów konwentualnych. Jest ona jeszcze sporadycznie używana w Polsce, podobnie jak nazwy prowincji: bernardyni, reformaci, często niesłusznie traktowanych jako oddzielne zakony.

Zakon Braci Mniejszych liczy obecnie 6 kardynałów, 112 arcybiskupów i biskupów[3].

Charyzmat[edytuj | edytuj kod]

Istotę życia Braci Mniejszych wyznaczają słowa Reguły św. Franciszka z roku 1223[4]:

Reguła i życie braci mniejszych polega na zachowaniu świętej Ewangelii Pana naszego Jezusa Chrystusa przez życie w posłuszeństwie, bez własności i w czystości. (Regula bullata rozdz. I)

Jest to istota charyzmatu i działalności naśladowców Biedaczyny z Asyżu. Jej uniwersalność powoduje, że bracia mniejsi prowadzą bardzo zróżnicowaną działalność: pomoc ubogim, misje, kaznodziejstwo, prowadzenie parafii i sanktuariów, działalność naukowa (warto wspomnieć o średniowiecznym nurcie filozoficzno-teologicznym, tzw. szkole franciszkańskiej, do której zaliczani są m.in: św. Antoni Padewski, św. Bonawentura, bł. Jan Duns Szkot, William Ockham oraz Roger Bacon)[5]. Charyzmat franciszkański jest kontemplacyjno-czynny.

Strój zakonny[edytuj | edytuj kod]

Strój zakonny to brązowy habit wraz ze sztywnym kapturem, przepasany białym sznurem (łac. cingulum), dobrowolnie zakonnicy mają też w zwyczaju noszenie koronki franciszkańskiej[6] u sznura i piuski.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Struktura[edytuj | edytuj kod]

Ustawodawstwo Zakonu opiera się na Regule św. Franciszka, zatwierdzonej przez papieża Honoriusza III w roku 1223. Jej uzupełnieniem są obowiązujące od 1987 r. Konstytucje Generalne, wraz z poprawkami z 2004 r., oraz Statuty Generalne.

Na czele Zakonu stoi Minister Generalny, pot. generał, wybierany na 6-letnią kadencję przez kapitułę generalną - najwyższą instytucję zakonną. Wraz z wikariuszem generalnym i 8 definitorami tworzy Zarząd Generalny.

Terytorialnie Zakon dzieli się na 116 prowincji oraz 8 kustodii (jednostka niższa rangą). Na czele każdej z nich stoi Minister Prowincjalny, pot. prowincjał (w kustodii: kustosz). Analogicznie do Zarządu Generalnego wraz z wikariuszem prowincjalnym i kilkoma definitorami tworzy Zarząd Prowincjalny. Bracia tworzący zarząd są wybierani na zbierającej się co 3 lata Kapitule Prowincjalnej.

Zakon w Polsce[edytuj | edytuj kod]

Mapa lokalizacyjna Polski
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Katowice
Katowice
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Kraków
Kraków
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Poznań
Poznań
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Wrocław
Wrocław
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Brown pog.svg
Geographylogo.svg
Siedziby klasztorów w Polsce

Pierwsi franciszkanie pojawili się na ziemiach polskich w 1236 r. we Wrocławiu. Z końcem średniowiecza istniała już siatka klasztorów obejmujących całą Koronę Polską. Wskutek podziałów w łonie Zakonu cała prowincja polska przyjęła konwentualizm. Klasztory obserwanckie pojawiły się wraz z św. Janem Kapistranem. Założony wówczas w 1453 r. klasztor w Krakowie posiadał wezwanie św. Bernardyna ze Sieny, stąd ludowa nazwa tej grupy braci - bernardyni. Ich tradycje kontynuuje Prowincja Niepokalanego Poczęcia NMP z siedzibą w Krakowie. W 1538 jeden z polskich prowincjałów, Franciszek Lismanin, przeszedł na protestantyzm[7]. Na pocz. XVII w. do Polski przybywają włoscy reformaci. Kontynuatorami ich tradycji jest Prowincja Matki Bożej Anielskiej Zakonu Braci Mniejszych również z siedzibą w Krakowie. W XX w. w granice Polski zostają wcielone klasztory niemieckich prowincji o korzeniach reformackich. Są to dzisiejsze: Prowincja Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny Zakonu Braci Mniejszych w Katowicach i Prowincja św. Jadwigi Zakonu Braci Mniejszych. Z klasztorów i braci tych czterech prowincji w 1992 r. zostaje wydzielona piąta: Prowincja św. Franciszka z Asyżu Zakonu Braci Mniejszych w Poznaniu.

Prowincje Zakonu Braci Mniejszych w Polsce[edytuj | edytuj kod]

  1. Prowincja Wniebowzięcia Najświętszej Maryi PannyKatowice
  2. Prowincja Matki Bożej AnielskiejKraków
  3. Prowincja Niepokalanego Poczęcia NMPKraków (pot. Bernardyni)
  4. Prowincja św. Franciszka z AsyżuPoznań
  5. Prowincja św. JadwigiWrocław

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zakon Braci Mniejszych w cyfrach. „Fraternitas”. 202, s. 4, 2013-07-01. Rzym: OFM. [dostęp 2013-07-01]. 
  2. Emil M. Pacławski: Mały alfabet franciszkański. Tychy: Ara-Graf, 2009, s. 42. ISBN 83-87646-12-4.
  3. Stan na 17 listopada 2014; źródło: Giga-Catholic Information
  4. Pisma św. Franciszka z Asyżu. Kraków: Bratni Zew, 2009, s. 393. ISBN 978-83-7485-107-4.
  5. Augustyn Gemelli OFM: Franciszkanizm. Warszawa: Prowincjałat OO. Franciszkanów, 1988, s. 46-65. ISBN 83-85037-41-1. OCLC 749845788.
  6. Koronka franciszkańska. www.franciszkanie.net, 2009-03-16. [dostęp 2011-10-05].
  7. Julian Bukowski, Dzieje reformacyi w Polsce od wejścia jej do Polski aż do jej upadku. T. 1, Początki i terytoryalne rozprzestrzenienie się reformacyi, [1883], s. 187-192.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]