Wlepka

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wlepka na ścianie budynku.
Wlepka o tematyce nacjonalistycznej, Sulejówek, lipiec 2013

Wlepka (stosowana też pisownia vlepka[1][2]) – mała, samoprzylepna forma plastyczna tworzona z myślą o ingerencji w przestrzeń publiczną. Przylepiana na ogół bez zezwolenia, przez co traktowana jako wandalizm. Początkowo była to naklejka zawierająca rysunek (grafika, fotomontaż, zdjęcie), tekst albo jedno i drugie.

Wlepki są przyklejane w środkach komunikacji masowej (głównie autobusach, trolejbusach i tramwajach miejskich) oraz w innych miejscach publicznych (przejściach podziemnych itp.), w miejscu widocznym, np. przy wyjściu z pojazdu, obok tylnych drzwi, głównie w końcu lat 90. XX wieku i pierwszych latach XXI wieku. Obecnie zjawisko to powoli wychodzi z tramwajów i przenosi się w inne miejsca, jak na przykład znaki. Nadal jest widoczne, zwłaszcza w dużych miastach (Poznań, Warszawa, Kraków, Łódź, Trójmiasto, Szczecin).

Tematyka[edytuj | edytuj kod]

Spotyka się wlepki o tematyce filozoficznej, politycznej, religijnej, sportowej, muzycznej, a także humorystycznej, absurdalnej lub komentujące znane postaci czy aktualne wydarzenia. Istnieje też nurt dekoracyjnych wlepek o czysto formalnych walorach. Wlepki są także używane przez twórców graffiti jako forma tagowania. Wlepki zostały użyte w ramach kampanii wyborczej po raz pierwszy przed wyborami parlamentarnymi w 2001 przez Janusza Korwin-Mikkego. Natomiast jedną z pierwszych w Polsce organizacji używającą wlepek w celach propagandowych była Lewicowa Alternatywa[3][potrzebny przypis].

Wlepkowanie powiązane jest ściśle ze street artem.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze wlepki tworzyli już dadaiści. W Polsce historia wlepek sięga czasów II wojny światowej. Była to jedna z antyhitlerowskich akcji propagandowych, jakie prowadziła grupa "Wawer" na terenie Warszawy i innych miast polskich.

Wlepki występowały również w czasach PRL-u, jednak miały głównie charakter humorystyczny, nawiązując często do PZPR. Same władze PRL-u używały podobnych nośników jako propagandę, chwaląc państwo i „polskiego robotnika” oraz nastawiając krytycznie na państwa dawnego Bloku Zachodniego.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. vlepka – Wielki słownik ortograficzny PWN, sjp.pwn.pl [dostęp 2020-07-09] (pol.).
  2. vlepka - Poradnia językowa PWN, sjp.pwn.pl [dostęp 2020-07-09] (pol.).
  3. Wlepka Lewicowej Alternatywy z 1998 r.: http://a6.sphotos.ak.fbcdn.net/hphotos-ak-ash4/394376_457115440989430_1339173051_n.jpg

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]