XXI wiek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

<|||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| |||||||||| - |||||||||| |||||||||| ||||||||||>

Pierwsze lata 2000 Lata 10. Lata 20. Lata 30. Lata 40. Lata 50. Lata 60. Lata 70. Lata 80. Lata 90.

2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020


Mapa Europy z roku 2006

Początek nowego wieku[edytuj | edytuj kod]

Wbrew częstemu mniemaniu i uroczystej oprawie nadejścia roku 2000, XXI wiek rozpoczął się 1 stycznia 2001 roku. Niekoniecznie dotyczy to periodyzacji przyjętej w pracach naukowych np. z zakresu historii.

Metodologia historii[edytuj | edytuj kod]

Według periodyzacji stosowanej w pracach historycznych, XXI wiek niekoniecznie rozpoczął się w 2001 roku. Ze względu na przemiany w różnych dziedzinach życia za datę graniczną uznaje się częściej 1989 lub 1991 rok. W niektórych najnowszych opracowaniach za początek nowego wieku (lub nawet epoki) uznaje się też niekiedy 11 września 2001 roku. Wspomniane daty są na razie propozycjami i nie przeniknęły jeszcze na stałe do ogólnie przyjętej periodyzacji historii[1].

WTC smoking on 9-11.jpeg
US 10th Mountain Division soldiers in Afghanistan.jpg
Euro banknotes 2002.png
Flag of East Timor.svg
Bali memorial.jpg

Shenzhou 5 insignia.PNG Crew of STS-107, official photo.jpg

M1-A1 Abrams 1.jpg

Wikipedia-logo-v2.svg Googlelogo.png F icon.svg

YouTube logo 2013.svg

2004-tsunami.jpg

John Paul II Medal of Freedom 2004.jpg Le pape Benoît XVI en agitant.jpg

Russell square ambulances.jpg Hurricane Katrina August 28 2005 NASA.jpg

Flag of Montenegro.svg
Tyre air strike.jpg
EU flag-map.svg
TED Spread.png

Flag of Kosovo.svg 2008 South Ossetia war en.svg

Barack Obama Inauguration Oath.jpg
PKIERZKOWSKI 070328 FGZCP CDG.jpg

L'Aquila eathquake prefettura.jpg SOLDADO MEXICANO ENTREGANDO CUBREBOCAS A LA POBLACION.JPG

Haitian national palace earthquake.jpg Eyjafjallajokull-April-17.JPG

Michael Jackson Star.JPG Burj Khalifa and Dubai Metro perfect timing.JPG

Katastrofa w Smoleńsku.jpg

Syntagma Square 'indignados'.png Wikileaks logo.svg Fenix2.jpg

Révolution des Jasmins 07.jpg Demonstrators on Army Truck in Tahrir Square, Cairo.jpg

Flag of Libya.svg

Map of Sendai Earthquake 2011.jpg Destruction in Homs (4).jpg

Oslo view of city.jpg Obama and Biden await updates on bin Laden.jpg

Flag of South Sudan.svg
Collision of Costa Concordia 27.jpg

Curiosity at Work on Mars (Artist's Concept).jpg NoActaColor.jpg

Pope Francis Korea Haemi Castle 19.jpg Edward Snowden-2.jpg 1st Boston Marathon blast seen from 2nd floor and a half block away.jpg

Sloviansk standoff - 18-20 April 2014 - 04.jpg
Ebola virus virion.jpg

Malaysia Airlines Boeing 777-200ER PER Koch-2.jpg Rosetta's Philae touchdown.jpg

Flag of the Islamic State of Iraq and the Levant2.svg

Airbus 320-Germanwings D-AIPX 2014-06-08 retouched.jpg Je suis Charlie.svg

Ważniejsze wydarzenia[edytuj | edytuj kod]

I dekada[edytuj | edytuj kod]

2001

2002

2003

2004

2005

2006

2007

2008

2009

2010

II dekada[edytuj | edytuj kod]

2011

2012

2013

2014

2015

Przywódcy państw w XXI wieku[edytuj | edytuj kod]

W zestawieniach pominięto osoby tymczasowo sprawujące funkcje prezydenta i pełniące jej obowiązki, numeracja kolejnych przywódców według daty wstąpienia na urząd.
W wykazie uwzględniono przywódców 12 pierwszych państw na liście państw świata według PKB nominalnego (według danych MFW z 2011 roku)
oraz Polski.

Polska Prezydenci i Premierzy Polski[edytuj | edytuj kod]

Lp. Prezydent Okres Premier Okres
14. Aleksander Kwaśniewski 23 XII 1995–23 XII 2005 Jerzy Buzek 17 X 1997-19 X 2001
Leszek Miller 19 X 2001-2 V 2004
Marek Belka 2 V 2004-31 X 2005
Kazimierz Marcinkiewicz 31 X 2005-14 VII 2006
15. Lech Kaczyński 23 XII 2005–10 IV 2010
Jarosław Kaczyński 14 VII 2006-16 XI 2007
Donald Tusk 16 XI 2007-22 IX 2014
16. Bronisław Komorowski 6 VIII 2010-6 VIII 2015
Ewa Kopacz od 22 IX 2014
Ewa Kopacz od 22 IX 2014
17. Andrzej Duda od 6 VIII 2015

Stany Zjednoczone Prezydenci, Wiceprezydenci i Sekretarze stanu Stanów Zjednoczonych[edytuj | edytuj kod]

Lp. Prezydent Okres sprawowania urzędu Partia Wiceprezydent Sekretarz stanu
42. Bill Clinton 20 stycznia 1993-20 stycznia 2001 demokrata Al Gore Madeleine Albright
43. George W. Bush 20 stycznia 2001-20 stycznia 2009 republikanin Dick Cheney Colin Powell
Condoleezza Rice
44. Barack Obama od 20 stycznia 2009 demokrata Joe Biden Hillary Clinton
John Kerry

Chińska Republika Ludowa Przewodniczący i Premierzy Chin[edytuj | edytuj kod]

Lp. Przewodniczący Okres sprawowania urzędu Premier
9. Jiang Zemin 27 marca 1993-15 marca 2003 Zhu Rongji
10. Hu Jintao 15 marca 2003-14 marca 2013 Wen Jiabao
11. Xi Jinping od 14 marca 2013 Li Keqiang

Japonia Cesarze i Premierzy Japonii[edytuj | edytuj kod]

Lp. Cesarz Okres panowania Premier Okres sprawowania urzędu
125. Akihito od 7 stycznia 1989 Yoshirō Mori 5 kwietnia 2000-26 kwietnia 2001
Jun'ichirō Koizumi 26 kwietnia 2001-26 września 2006
Shinzō Abe 26 września 2006-26 września 2007
Yasuo Fukuda 26 września 2007-24 września 2008
Tarō Asō 24 września 2008-16 września 2009
Yukio Hatoyama 16 września 2009-8 czerwca 2010
Naoto Kan 8 czerwca 2010-2 września 2011
Yoshihiko Noda 2 września 2011-26 grudnia 2012
Shinzō Abe od 26 grudnia 2012

Niemcy Prezydenci i Kanclerze Niemiec[edytuj | edytuj kod]

Lp. Prezydent Okres sprawowania urzędu Kanclerz Okres sprawowania urzędu
8. Johannes Rau 1 lipca 1999-30 czerwca 2004 Gerhard Schröder 27 października 1998-22 listopada 2005
9. Horst Köhler 1 lipca 2004-31 maja 2010
Angela Merkel od 22 listopada 2005
10. Christian Wulff 30 czerwca 2010-17 lutego 2012
11. Joachim Gauck od 18 marca 2012

Francja Prezydenci i Premierzy Francji[edytuj | edytuj kod]

Lp. Prezydent Okres sprawowania urzędu Premier Okres sprawowania urzędu
5. Jacques Chirac 17 maja 1995-16 maja 2007 Lionel Jospin 3 czerwca 1997-6 maja 2002
Jean-Pierre Raffarin 7 maja 2002-31 maja 2005
Dominique de Villepin 31 maja 2005-17 maja 2007
6. Nicolas Sarkozy 16 maja 2007-15 maja 2012 François Fillon 17 maja 2007-16 maja 2012
7. François Hollande od 15 maja 2012 Jean-Marc Ayrault 16 maja 2012-31 marca 2014
Manuel Valls od 31 marca 2014

Brazylia Prezydenci i Wiceprezydenci Brazylii[edytuj | edytuj kod]

Lp. Prezydent Okres sprawowania urzędu Wiceprezydent
38. Fernando Henrique Cardoso 1 stycznia 1995-1 stycznia 2003 Marco Maciel
39. Luiz Inácio Lula da Silva 1 stycznia 2003-1 stycznia 2011 José Alencar
40. Dilma Rousseff od 1 stycznia 2011 Michel Temer

Wielka Brytania Władcy i Premierzy Wielkiej Brytanii[edytuj | edytuj kod]

Lp. Władca Okres panowania Premier Okres sprawowania urzędu
67. Elżbieta II od 2 czerwca 1953 Tony Blair 2 maja 1997-27 czerwca 2007
Gordon Brown 27 czerwca 2007-11 maja 2010
David Cameron od 11 maja 2010

Włochy Prezydenci i Premierzy Włoch[edytuj | edytuj kod]

Lp. Prezydent Okres Premier Okres
10. Carlo Azeglio Ciampi 18 maja 1999–15 maja 2006 Giuliano Amato 25 kwietnia 2000-11 czerwca 2001
Silvio Berlusconi 11 czerwca 2001-17 maja 2006
11. Giorgio Napolitano 15 maja 2006–14 stycznia 2015
Romano Prodi 17 maja 2006-8 maja 2008
Silvio Berlusconi 8 maja 2008-16 listopada 2011
Mario Monti 16 listopada 2011-28 kwietnia 2013
Enrico Letta 28 kwietnia 2013-22 lutego 2014
Matteo Renzi od 22 lutego 2014
12. Sergio Mattarella od 3 lutego 2015

Rosja Prezydenci i Premierzy Rosji[edytuj | edytuj kod]

Lp. Prezydent Okres sprawowania urzędu Premier Okres sprawowania urzędu
2. Władimir Putin 1 maja 2000-7 maja 2008 Michaił Kasjanow 17 maja 2000-24 lutego 2004
Michaił Fradkow 5 marca 2004-12 września 2007
Wiktor Zubkow 14 września 2007-7 maja 2008
3. Dmitrij Miedwiediew 7 maja 2008-7 maja 2012 Władimir Putin 8 maja 2008-7 maja 2012
2. Władimir Putin od 7 maja 2012 Dmitrij Miedwiediew od 8 maja 2012

Kanada Monarchowie i Premierzy Kanady[edytuj | edytuj kod]

Lp. Władca Okres panowania Premier Okres sprawowania urzędu
4. Elżbieta II od 2 czerwca 1953 Jean Chretien 4 listopada 1993-12 grudnia 2003
Paul Martin 12 grudnia 2003-6 lutego 2006
Stephen Harper od 6 lutego 2006

Indie Prezydenci i Premierzy Indii[edytuj | edytuj kod]

Lp. Prezydent Premier
10. Kocheril Raman Narayanan
(25 lipca 1997-25 lipca 2002)
Atal Bihari Vajpayee
(19 marca 1998-22 maja 2004)
11. Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam
(25 lipca 2002-24 lipca 2007)
Manmohan Singh
(22 maja 2004-26 maja 2014)
12. Pratibha Patil
(25 lipca 2007-25 lipca 2012)
13. Pranab Mukherjee
(od 25 lipca 2012)
Narendra Modi
(od 26 maja 2014)

Hiszpania Władcy i Premierzy Hiszpanii[edytuj | edytuj kod]

Lp. Król Okres Premier Okres
25. Jan Karol I 22 listopada 1975-19 czerwca 2014 José María Aznar 4 maja 1996-16 kwietnia 2004
José Luis Rodríguez Zapatero 16 kwietnia 2004-21 grudnia 2011
Mariano Rajoy od 21 grudnia 2011
26. Filip VI od 19 czerwca 2014

Watykan Papieże w XXI wieku[edytuj | edytuj kod]

Lp. Herb Papież Wizerunek Łacińskie imię Świeckie imię i nazwisko Miejsce urodzenia Pontyfikat
264. John paul 2 coa.svg Jan Paweł II JohannesPaul2-portrait.jpg Ioannes Paulus Secundus Karol Józef Wojtyła Wadowice, Polska 16 października 1978 – 2 kwietnia 2005
265. BXVI CoA like gfx PioM.svg Benedykt XVI Pope, 13 march 2007.jpg Benedictus Sextus Decimus Joseph Alois Ratzinger Marktl, Niemcy 19 kwietnia 2005 –
28 lutego 2013
266. Insigne Francisci.svg Franciszek Pope Francis in March 2013 (cropped).jpg Franciscus Jorge Mario Bergoglio Buenos Aires, Argentyna od 13 marca 2013

Przywódcy organizacji międzynarodowych w XXI wieku[edytuj | edytuj kod]

Unia Europejska Przywódcy Unii Europejskiej[edytuj | edytuj kod]

Przew. Komisji
Europejskiej
[2]
Przew. Rady
Europejskiej
[2]
Przew. Parlamentu
Europejskiego
[2]
Włochy Romano Prodi
(17 IX 1999-22 XI 2004)
Szwecja Göran Persson
(1 I-30 VI 2001)
Francja Nicole Fontaine
(20 VI 1999-15 I 2002)
Belgia Guy Verhofstadt
(1 VII-31 XII 2001)
Hiszpania José María Aznar
(1 I-30 VI 2002)
Irlandia Pat Cox
(15 I 2002-20 VII 2004)
Dania Anders Fogh Rasmussen
(1 VII-31 XII 2002)
Grecja Kostas Simitis
(1 I-30 VI 2003)
Włochy Silvio Berlusconi
(1 VII-31 XII 2003)
Irlandia Bertie Ahern
(1 I-30 VI 2004)
Holandia Jan Peter Balkenende
(1 VII-31 XII 2004)
Hiszpania Josep Borrell
(20 VII 2004-16 I 2007)
Portugalia José Manuel Barroso
(22 XI 2004-1 XI 2014)
Luksemburg Jean-Claude Juncker
(1 I-30 VI 2005)
Wielka Brytania Tony Blair
(1 VII-31 XII 2005)
Austria Wolfgang Schüssel
(1 I-30 VI 2006)
Finlandia Matti Vanhanen
(1 VII-31 XII 2006)
Niemcy Angela Merkel
(1 I-30 VI 2007)
Niemcy Hans-Gert Pöttering
(16 I 2007-14 VII 2009)
Portugalia José Sócrates
(1 VII-31 XII 2007)
Słowenia Janez Janša
(1 I-30 VI 2008)
Francja Nicolas Sarkozy
(1 VII-31 XII 2008)
Czechy Mirek Topolánek
(1 I-8 V 2009)
Czechy Jan Fischer
(8 V-30 VI 2009)
Szwecja Fredrik Reinfeldt
(1 VII-1 XII 2009)
Polska Jerzy Buzek
(14 VII 2009-17 I 2012)
Belgia Herman Van Rompuy
(1 XII 2009-30 XI 2014)
Holandia Jean-Claude Juncker
(od 1 XI 2014)
Polska Donald Tusk
(od 30 XI 2014)
Niemcy Martin Schulz
(od 17 I 2012)

Organizacja Narodów Zjednoczonych Sekretarze generalni ONZ[edytuj | edytuj kod]

Lp. Sekretarz generalny Okres sprawowania urzędu
7. Ghana Kofi Annan 1 stycznia 1997–31 grudnia 2006
8. Korea Południowa Ban Ki-moon od 1 stycznia 2007

NATO Sekretarze generalni NATO[edytuj | edytuj kod]

Lp. Sekretarz generalny Okres sprawowania urzędu
10. Wielka Brytania George Robertson 14 października 1999–17 grudnia 2003
11. Holandia Jaap de Hoop Scheffer 1 stycznia 2004-1 sierpnia 2009
12. Dania Anders Fogh Rasmussen 1 sierpnia 2009–30 września 2014
13. Norwegia Jens Stoltenberg od 1 października 2014

Ważniejsze postacie[edytuj | edytuj kod]

Politycy[edytuj | edytuj kod]

W tabeli uwzględnieni zostali politycy, którzy nie zostali wymienieni wśród przywódców państw i organizacji międzynarodowych oraz mieli znaczący wpływ na światową politykę i działania wojenne w XXI wieku.

Muzycy[edytuj | edytuj kod]

W tabeli uwzględnieni zostali muzycy, którzy wnieśli znaczący wkład w kulturę i sztukę XXI wieku oraz artyści, których piosenki mają więcej niż 700 mln w serwisie YouTube (w liście nie są brani pod uwagę osoby, które wystąpiły w tych utworach gościnnie).

Duchowni[edytuj | edytuj kod]

W tabeli uwzględnieni zostali ważniejsi duchowni, z wyjątkiem papieży, którzy zostali ujęci w sekcji Przywódcy państw w XXI wieku#Papieże.

Sportowcy[edytuj | edytuj kod]

W tabeli uwzględnieni zostali sportowcy, którzy odnieśli znaczące sukcesy w jednej z popularnych dyscyplin sportowych.

Zagraniczni[edytuj | edytuj kod]

  • Simon Ammann – szwajcarski skoczek narciarski, czterokrotny mistrz olimpijski
  • Lance Armstrong – amerykański kolarz, siedmiokrotny zwycięzca Tour de France (później utracił te trofea), 24 VIII 2012 zdyskwalifikowany za doping
  • Marit Bjørgen – norweska biegaczka narciarska, sześciokrotna mistrzyni olimpijska
  • Ole Einar Bjørndalen – norweski biathlonista, ośmiokrotny mistrz olimpijski
  • Usain Bolt – jamajski lekkoatleta, rekordzista świata w biegu na 100 m i 200 m, sześciokrotny mistrz olimpijski
  • Roger Federer – szwajcarski tenisista, siedemnastokrotny zwycięzca turniejów wielkoszlemowych
  • Wołodymyr Kłyczko – ukraiński bokser, mistrz świata wagi ciężkiej WBO, IBF, IBO i WBA
  • Lionel Messi – argentyński piłkarz, trzykrotny zwycięzca Ligi Mistrzów, czterokrotny zdobywca Złotej Piłki
  • Michael Phelps – amerykański pływak, osiemnastokrotny mistrz olimpijski
  • Cristiano Ronaldo – portugalski piłkarz, dwukrotny zwycięzca Ligi Mistrzów, trzykrotny zdobywca Złotej Piłki
  • Valentino Rossi – włoski motocyklista, siedmiokrotny mistrz świata klasy MotoGP
  • Michael Schumacher – niemiecki kierowca Formuły 1, siedmiokrotny mistrz świata
  • Sebastian Vettel – niemiecki kierowca Formuły 1, czterokrotny mistrz świata

Polscy[edytuj | edytuj kod]

  • Robert Korzeniowski – polski chodziarz, czterokrotny mistrz olimpijski
  • Justyna Kowalczyk – polska biegaczka narciarska, dwukrotna mistrzyni olimpijska, czterokrotna zwyciężczyni PŚ
  • Adam Małysz – polski skoczek narciarski, czterokrotny zdobywca Kryształowej Kuli, czterokrotny medalista olimpijski
  • Kamil Stoch – polski skoczek narciarski, dwukrotny mistrz olimpijski, zdobywca Kryształowej Kuli

Filmowcy[edytuj | edytuj kod]

Naukowcy i wynalazcy[edytuj | edytuj kod]

Pisarze[edytuj | edytuj kod]

Biznesmeni[edytuj | edytuj kod]

  • Bill Gates – amerykański miliarder, prezes firmy Microsoft
  • Carlos Slim Helú – meksykański przedsiębiorca, prezes firmy Telmex

Przypisy

  1. Kamil Janicki, Bolączki periodyzacji, Histmag.org, 2008-08-02.
  2. 2,0 2,1 2,2 Skrot Przew. oznacza przewodniczący