XXI wiek
XX wiek ~ XXI wiek ~ XXII wiek
Lata 2000. • Lata 2010. • Lata 2020. • Lata 2030. • Lata 2040. • Lata 2050. • Lata 2060. • Lata 2070. • Lata 2080. • Lata 2090.
2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 2025 2026 2027 2028 2029 2030 2031 2032 2033 2034 2035 2036 2037 2038
XXI wiek – obecny wiek naszej ery, pierwszy wiek trzeciego tysiąclecia według kalendarza gregoriańskiego. XXI wiek rozpoczął się 1 stycznia 2001 roku (wbrew częstemu mniemaniu i uroczystej oprawie nadejścia roku 2000) i zakończy się 31 grudnia 2100 roku[1][2].
Według periodyzacji stosowanej w pracach historycznych, XXI wiek niekoniecznie rozpoczął się w 2001 roku. Ze względu na przemiany w różnych dziedzinach życia za datę graniczną uznaje się częściej 1989 lub 1991 rok. W niektórych najnowszych opracowaniach za początek nowego wieku (lub nawet epoki) uznaje się też niekiedy 11 września 2001 roku. Wspomniane daty są na razie propozycjami i nie przeniknęły jeszcze na stałe do ogólnie przyjętej periodyzacji historii[3].
Ważniejsze wydarzenia
[edytuj | edytuj kod]2001
[edytuj | edytuj kod]- 15 stycznia: Powstanie Wikipedii.
- 23 marca: Spalenie stacji orbitalnej Mir w atmosferze ziemskiej.
- 1 kwietnia: Pierwszy nowożytny kraj, Holandia, zalegalizował małżeństwa osób tej samej płci.
- 28 kwietnia: Lot Dennisa Tito na MSK za 20 mln $, pierwszy turystyczny lot w kosmos.
- 11 września: Zamachy terrorystyczne na World Trade Center i Pentagon (2973 ofiary).
- 7 października: Rozpoczęcie wojny w Afganistanie przez NATO w celu obalenia rządów Talibów.
- 26 października: Uchwalenie ustawy Patriot Act w Stanach Zjednoczonych.
- 12 listopada: Katastrofa lotu American Airlines 587 w Nowym Jorku (265 ofiar).
2002
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Wprowadzenie waluty euro do obiegu w 11 państwach Unii Europejskiej (w Austrii, Belgii, Finlandii, Francji, Grecji, Hiszpanii, Holandii, Irlandii, Luksemburgu, Niemczech, Portugalii, i Włoszech) oraz w 3 innych państwach (w Monako, San Marino i Watykanie).
- 30 stycznia: Powrót sondy 2001 Mars Odyssey na orbitę Marsa.
- 20 maja: Uzyskanie niepodległości przez Timor Wschodni.
- 9 lipca: Powołanie Unii Afrykańskiej.
- 12 października: Zamach terrorystyczny na Bali (202 ofiary).
- 23-26 października: Atak na moskiewski teatr na Dubrowce (173 ofiary).
- 10 września: Wstąpienie Szwajcarii do ONZ.
2003
[edytuj | edytuj kod]- 1 lutego:
- Katastrofa promu Columbia (7 ofiar).
- Wejście w życie traktatu nicejskiego.
- 4 lutego: Koniec Jugosławii – stworzenie luźnego związku dwóch republik przez Serbię i Czarnogórę.
- 20 marca: Rozpoczęcie drugiej wojny w Zatoce Perskiej przez Stany Zjednoczone.
- 22 marca: Bombardowanie Bagdadu przez siły ONZ.
- 29 marca: Początek epidemii SARS na Dalekim Wschodzie (774 ofiary).
- 9 kwietnia: Obalenie rządów Saddama Husajna, zajęcie Bagdadu przez wojska amerykańskie.
- sierpień: Upały w zachodniej Europie (52 000 ofiar).
- 15 października: Pierwszy chiński załogowy lot kosmiczny – Shenzhou 5.
- 21 października: Odkrycie Eris – największej znanej planety karłowatej.
- 22 października: Ostatni lot naddźwiękowego samolotu Concorde.
- 26 grudnia: Trzęsienie ziemi w irańskim mieście Bam (magnituda 6,6; 26271 ofiar).
2004
[edytuj | edytuj kod]- 4 stycznia: Lądowanie sondy Mars Exploration Rover na Marsie.
- 4 lutego: W Uniwersytecie Harvardu Mark Zuckerberg uruchomił Facebooka, który jest dzisiaj jednym z największych serwisów społecznościowych na świecie.
- 26 lutego: Katastrofa lotnicza nad Bośnią i Hercegowiną, w której zginął prezydent Macedonii Boris Trajkowski (9 ofiar).
- 11 marca: Zamachy na pociągi w Madrycie (191 ofiar).
- 1 maja: Dołączenie Polski, Czech, Słowenii, Słowacji, Węgier, Litwy, Łotwy, Estonii, Cypru i Malty do Unii Europejskiej.
- 9 maja: Śmierć Achmata Kadyrowa w wyniku zamachu dokonanego przez czeczeńskich separatystów.
- 1-3 września: Atak na szkołę w Biesłanie.
- 29 października: Podpisanie Traktatu ustanawiającego Konstytucję dla Europy, który nie został ratyfikowany przez wszystkie państwa UE.
- 22 listopada: Wybuch pomarańczowej rewolucji na Ukrainie, przejęcie władzy przez opozycję.
- 26 grudnia: Trzęsienie ziemi na Oceanie Indyjskim (magnituda 9,1; 230 000 ofiar).
2005
[edytuj | edytuj kod]- 14 stycznia: Lądowanie sondy Cassini-Huygens na powierzchni Tytana.
- 14 lutego: Założenie serwisu YouTube.
- 16 lutego: Wejście w życie Protokołu z Kioto.
- 2 kwietnia: Śmierć papieża Jana Pawła II.
- 19 kwietnia: Wybór Josepha Ratzingera na papieża.
- 4 lipca: Osiągnięcie komety Tempel 1 przez sondę Deep Impact.
- 7 lipca: Zamachy na metro w Londynie (56 ofiar).
- 28 sierpnia: Huragan Katrina (1836 ofiar).
- 7 listopada: Przeniesienie stolicy Mjanmy z Rangunu do Naypyidaw.
- 22 listopada: Angela Merkel została pierwszą kobietą na stanowisku Kanclerza Niemiec.
2006
[edytuj | edytuj kod]- 19 stycznia: Rozpoczęcie misji przez sondę New Horizons.
- 10 marca: Wejście sondy Mars Reconnaissance Orbiter na orbitę Marsa.
- 11 kwietnia: Dołączenie Iranu do „państw atomowych na świecie”.
- 3 czerwca: Uzyskanie niepodległości przez Czarnogórę i jej wejście do ONZ.
- 12 lipca-14 sierpnia: II wojna libańska pomiędzy Izraelem a Hezbollahem.
- 24 sierpnia: Zdegradowanie Plutona do rangi planety karłowatej przez IAU.
- 9 października: Pierwszy udany północnokoreański test nuklearny.
- 23 listopada: Otrucie Aleksandra Litwinienko.
- 21 grudnia: Początek Wojny w Somalii pomiędzy islamistami z Unii Trybunałów Islamskich a Somalią wspieraną przez Etiopię.
- 30 grudnia: Stracenie Saddama Husajna.
2007
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Dołączenie Rumunii i Bułgarii do Unii Europejskiej. Przyjęcie euro przez Słowenię.
- lipiec: Początek kryzysu finansowego.
- 13 grudnia: Podpisanie traktatu lizbońskiego.
2008
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Cypr i Maltę.
- 17 lutego: Ogłoszenie niepodległości przez Kosowo.
- 10 marca: Zamieszki na tle politycznym w Tybecie.
- 12 maja: Trzęsienie ziemi w prowincji Syczuan w Chinach (magnituda 8,0; 69181 ofiar).
- 7-16 sierpnia: Wojna w Osetii Południowej.
- 25 sierpnia: Uznanie niepodległości Osetii Południowej i Abchazji przez Rosję.
- 10 września: Uruchomienie Wielkiego Zderzacza Hadronów we Francji i w Szwajcarii.
- 15 września: Upadłość banku Lehman Brothers.
- 4 listopada: Wybór Baracka Obamy na prezydenta USA, który stał się pierwszą czarnoskórą osobą na tym stanowisku.
- 27 grudnia 2008 – 18 stycznia 2009: operacja Płynny Ołów – operacja militarna w Strefie Gazy przeprowadzona przez Izrael w celu likwidacji członków i zniszczenia infrastruktury Hamasu (około 1400 ofiar).
2009
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Słowację.
- 24 stycznia: Dymisja rządu Geira Haarde po protestach przeciwko kryzysowi finansowemu na Islandii.
- 1 czerwca: Katastrofa lotu Air France 447 na Oceanie Atlantyckim (228 ofiar).
- 11 czerwca 2009 – 10 sierpnia 2010: Pandemia grypy A/H1N1 (około 200 000 ofiar).
- 12 czerwca: Początek zamieszek po wyborach prezydenckich w Iranie.
- 16 sierpnia: Ukończenie budowy najwyższego budynku na Ziemi – Burdż Chalifa (828 m).
- 16 sierpnia: Ustanowienie rekordu świata w biegu na 100 metrów przez Usaina Bolta na MŚ w Berlinie (9,58 s).
- 18 grudnia: Premiera filmu Avatar – najbardziej dochodowej produkcji w historii kina.
2010
[edytuj | edytuj kod]- 12 stycznia: Trzęsienie ziemi na Haiti (magnituda 7,0; 316 000 ofiar).
- 10 kwietnia: Katastrofa polskiego Tu-154 w Smoleńsku, śmierć Prezydenta Polski Lecha Kaczyńskiego i całej towarzyszącej mu polskiej delegacji (96 ofiar).
- 5 maja: Początek protestów w Grecji z powodu kryzysu finansowego.
- 3 czerwca: Początek eksperymentu Mars-500.
- 27 czerwca: Pierwsza udana transplantacja całej twarzy.
- 15 lipca: Wyciek ropy na Zatoce Meksykańskiej.
- 13 października: Akcja ratownicza 33 górników zasypanych w kopalni w Chile.
- 28 listopada: Ujawnienie depesz amerykańskiej dyplomacji przez WikiLeaks.
- 17 grudnia: Początek protestów w krajach arabskich przeciwko dyktatorskim władzom.
2011
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Estonię.
- 14 stycznia: Odsunięcie od władzy Zajna al-Abidina ibn Alego w wyniku rewolucji w Tunezji.
- 11 lutego: Obalenie Husniego Mubaraka w Egipcie w wyniku rewolucji w Egipcie.
- 15 lutego-23 października: Wojna domowa w Libii.
- 20 października: Obalenie i zabicie Mu’ammara al-Kaddafiego.
- 11 marca: Fala tsunami i trzęsienia ziemi na terenie Japonii (magnituda 9,0; 15 891 ofiar).
- 11 marca: Katastrofa elektrowni jądrowej Fukushima I.
- 15 marca: Początek wojny domowej w Syrii.
- 19 kwietnia: Rezygnacja Fidela Castro z funkcji I sekretarza Komunistycznej Partii Kuby.
- 2 maja: Zabicie Osamy bin Ladina w miejscowości Abbottabad w Pakistanie.
- 9 lipca: Proklamacja niepodległości Sudanu Południowego w wyniku II wojny domowej w Sudanie.
- 21 lipca: Ostatni lot wahadłowca (Atlantis).
- 22 lipca: Zamachy w Oslo i na wyspie Utøya (76 ofiar).
- lipiec-sierpień: Głód na Półwyspie Somalijskim (około 300 000 ofiar).
- 17 września: Początek demonstracji Okupuj Wall Street w Nowym Jorku.
- 31 października: Urodziny siedmiomiliardowego człowieka na Ziemi.
- 17 grudnia: Śmierć Kim Dzong Ila i przejęcie władzy przez Kim Dzong Una w Korei Północnej.
2012
[edytuj | edytuj kod]- 13 stycznia: Katastrofa statku Costa Concordia (32 ofiary)
- 17 stycznia: Wybuch wojny domowej w Mali.
- 24 stycznia: Protesty przeciwko ACTA.
- 28 czerwca: Zaprezentowanie na łamach Science metody inżynierii genetycznej CRISPR/Cas.
- 4 lipca: Ogłoszenie odkrycia Bozonu Higgsa.
- 6 sierpnia: Lądowanie łazika Curiosity na Marsie.
- 29 listopada: Uzyskanie statusu nieczłonkowskiego państwa obserwatora ONZ przez Palestynę.
2013
[edytuj | edytuj kod]- 28 lutego: Rezygnacja papieża Benedykta XVI.
- 15 lutego: Upadek meteorytu w Czelabińsku.
- 5 marca: Śmierć Hugo Cháveza.
- 13 marca: Wybór Jorge Mario Bergoglio na papieża.
- 1 lipca: Dołączenie Chorwacji do Unii Europejskiej.
- 3 lipca: Zamach stanu w Egipcie, obalenie prezydenta Muhammada Mursiego.
2014
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Łotwę.
- 22 lutego: Odsunięcie od władzy Wiktora Janukowycza na Ukrainie.
- 23 lutego: Początek kryzysu krymski, wybuch wojna w Donbasie.
- marzec: Wybuch epidemii gorączki krwotocznej Ebola w Afryce Zachodniej (11 149 ofiar).
- 8 marca: Zaginięcie lotu Malaysia Airlines 370 nad Morzem Południowochińskim (239 ofiar)
- 18 marca: Aneksja Krymu do Rosji.
- 12 maja: Ogłoszenie niepodległości przez Doniecką i Ługańską Republiki Ludowe.
- 8 lipca: Początek konfliktu izraelsko-palestyńskiego.
- 17 lipca: Zestrzelenie samolotu linii lotniczej Malaysia Airlines przez prorosyjskich separatystów na Ukrainie (298 ofiar).
- 29 czerwca: Ogłoszenie powstania kalifatu w Iraku i w Syrii pod nazwą Państwo Islamskie.
- 18 września: Referendum niepodległościowe w Szkocji – zwycięstwo przeciwników niepodległości (55,30%).
- 12 listopada: Lądowanie lądownika Philae na jądrze komety 67P/Czuriumow-Gierasimienko.
2015
[edytuj | edytuj kod]- 2015: Kryzys migracyjny w Europie, masowy napływ migrantów z Bliskiego Wschodu i Afryki Północnej do Europy.
- 1 stycznia: Przyjęcie euro przez Litwę.
- 3-8 stycznia: Masakra w Baga dokonana przez Boko Haram (12 000 ofiar).
- 7 stycznia: Zamach na redakcję Charlie Hebdo (12 ofiar).
- 27 lutego: Zabójstwo Borisa Niemcowa w centrum Moskwy.
- 24 marca: Katastrofa lotu Germanwings 9525 we francuskich Alpach. (150 ofiar).
- 14 lipca: Przelot sondy New Horizons obok Plutona.
- 13 listopada: Zamachy w Paryżu: ataki m.in. w teatrze Bataclan i w pobliżu Stade de France (129 ofiar).
- 24 listopada: Zestrzelenie rosyjskiego Su-24 przez siły tureckie na pograniczu turecko-syryjskim
2016
[edytuj | edytuj kod]- 11 lutego: Potwierdzenie istnienia fal grawitacyjnych.
- 12 lutego: Pierwsze w historii spotkanie papieża Franciszka i patriarchy Cyryla I na Kubie.
- 3 marca: Odkrycie galaktyki GN-z11 przez Kosmiczny Teleskop Hubble’a – najodleglejszej, znanej galaktyki we wszechświecie.
- 22 marca: Zamachy w Brukseli: wybuchy w metrze i na lotnisku (34 ofiary).
- 3 kwietnia: Początek afery Panama Papers.
- 1 czerwca: Oddanie do użytku tunelu Gotthard-Basistunnel – najdłuższego tunelu na świecie.
- 23 czerwca: Referendum ws. wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej – 51,9% opowiedziało się za wyjściem, 48,1% przeciw.
- 14 lipca: Zamach w Nicei (87 ofiar).
- 8 listopada: Wybory prezydenckie w Stanach Zjednoczonych i wybór Donalda Trumpa na 45 Prezydenta Stanów Zjednoczonych.
- 25 listopada: Śmierć Fidela Castro.
- 19 grudnia: Zamach na jarmarku bożonarodzeniowym w Berlinie (12 ofiar)
2017
[edytuj | edytuj kod]- 9 lipca: Wyzwolenie Mosulu przez siły rządowe Iraku z rąk Państwa Islamskiego.
- 25 września: Referendum niepodległościowe w Kurdystanie.
- 1 października: Referendum w Katalonii w 2017 roku.
- 27 października: Proklamacja niepodległości przez parlament Katalonii. Reakcją Hiszpańskiego rządu było rozwiązanie parlamentu Katalonii.
- 14 listopada: Wskutek Zamachu stanu w Zimbabwe – Robert Mugabe oddaje władzę po 37 latach rządów dyktatorskich.
- 6 grudnia: Oficjalne uznanie przez Donalda Trumpa Jerozolimy za stolicę Izraela i wydanie polecenia Departamentowi Stanu rozpoczęcia procedury przenoszenia amerykańskiej ambasady, na mocy uchwalonej ustawy o ambasadzie w Jerozolimie.
2018
[edytuj | edytuj kod]- 6 lutego: Pierwszy lot rakiety Falcon Heavy.
- 11 marca: Wprowadzenie poprawki do chińskiej konstytucji, która usuwa limity czasowe dla przewodniczących ChRL, co nadało Xi Jinpingowi status „Prezydenta za życia”.
- 17 marca: wybuchła afera Cambridge Analytica, w której ujawniono, że dane około 87 milionów użytkowników Facebooka zostało wykorzystanych do agitacji politycznej przez brytyjską firmę konsultingową Cambridge Analytica.
- 11 kwietnia: Katastrofa lotnicza w Bufarik (257 ofiar).
- 19 kwietnia: Zaprzysiężenie Miguela Díaz-Canela na prezydenta Kuby, czyniąc go pierwszym prezydentem od 1959, który nie był spokrewniony z Fidelem Castro.
- 27 kwietnia: Na szczycie koreańskim w Panmundżom doszło do pieszego spotkania w historii przywódcy Koreańskiej Republiki Ludowo-Demokratycznej z prezydentem Korei Południowej.
- 3 maja: ETA oficjalnie ogłosiła, że zakończyła swoją działalność.
- 25 maja: wejście w życie ogólnego rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z 27 kwietnia 2016 r. o ochronie danych (RODO).
- 8 czerwca – 10 lipca: Akcja ratunkowa w jaskini Tham Luang.
- 12 czerwca: Pierwsze spotkanie przywódców Stanów Zjednoczonych i Korei Północnej.
- 9 lipca: Oficjalne zakończenie wojny erytrejsko-etiopskiej.
- 17 lipca: podpisano partnerstwo gospodarcze między Unią Europejską a Japonią, które jest największą dotąd na świecie dwustronną umową o wolnym handlu, obejmującą prawie jedną trzecią światowego PKB.
- 17 listopada: początek protestów żółtych kamizelek we Francji.
- 15 grudnia: Odbył się sobór zjednoczeniowy, w którym wzięli udział przedstawiciele Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Kijowskiego oraz Ukraińskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego, a także oddzielni przedstawiciele Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego powołano Kościół Prawosławny Ukrainy, a na jego zwierzchnika wybrano biskupa Epifaniusza.
2019
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Przelot sondy New Horizont obok obiektu (486958) Arrokoth.
- 3 stycznia: Lądowanie chińskiej sondy Chang’e 4, z łazikiem Yutu 2 po niewidocznej stronie Księżyca.
- 13 stycznia: Zamach nożownika podczas 27. finału WOŚP na prezydenta Gdańska Pawła Adamowicza, w wyniku którego zmarł następnego dnia. 18 stycznia została ogłoszona dwudniowa żałoba narodowa.
- 23 stycznia: Przez kryzys prezydencki w Wenezueli, lider opozycji Juan Guaidó, ogłosił się prezydentem, a poparcia mu udzieliły Stany Zjednoczone. Przez to dotychczasowy prezydent Wenezueli Nicolás Maduro zerwał stosunki z USA.
- 15 marca: Zamach na dwa meczety w Christchurch (51 ofiar).
- 10 kwietnia: Naukowcy pracujący w Teleskopie Horyzontu Zdarzeń opublikowali pierwszy historyczny obraz czarnej dziury, znajdującej się w centrum galaktyki M87.
- 15 kwietnia: Pożar katedry Notre-Dame w Paryżu.
- 30 kwietnia: Abdykacja cesarza Japonii, Akihito. Dzień później tron przejął jego syn – Naruhito.
- 27 października: Popełnienie samobójstwa przez przywódcę państwa Islamskiego, Abu Bakr al-Baghdadiego.
- 17 listopada: Pierwsze odnotowane zachorowania na COVID-19.
- 11 grudnia: Ogłoszenie wyników referendum niepodległościowego na wyspie Bougainville, gdzie większość mieszkańców zagłosowała za niepodległością.
- 18 grudnia: Impeachment Donalda Trumpa.
2020
[edytuj | edytuj kod]- 3 stycznia: Przez atak rakietowy USA na lotnisko w Bagdadzie zginął irański generał Ghasem Solejmani.
- 8 stycznia: Iran zaatakował rakietami bazy wojsk USA w Iraku. Tego samego dnia doszło do omyłkowego zestrzelenia ukraińskiego samolotu pasażerskiego Boeing 737-800 przez irańskie wojska lotnicze, w wyniku czego zginęło 179 osób.
- 31 stycznia: Wielka Brytania wystąpiła z Unii Europejskiej.
- 7 lutego: Przywódca Al-Ka’idy Półwyspu Arabskiego, Kasim al-Rajmi, został zabity przez wojsko amerykańskie.
- 10 lutego: Wystrzelono sondę Solar Orbiter, której celem jest zbadanie z bliska Słońca i dotarcie do jego biegunów.
- 29 lutego: Podpisanie przez USA i Talibów trakt pokojowy w Dosze, w myśli którego wojska NATO muszą się wycofać z Afganistanu.
- 11 marca: Oficjalny początek pandemii COVID-19.
- 27 marca: Macedonia Północna przystąpiła do NATO.
- 19 – 26 kwietnia: Pożar w Biebrzańskim Parku Narodowym, który strawił ok. 9,5% powierzchni. Z pożarem walczyło ponad 2 tys. strażaków, a przyczyną było podpalenie.
- 5 maja: Wystrzelono chińską rakietę Długi Marsz-5B, która ma posłużyć do wyniesienie modułów chińskiej bazy kosmicznej.
- 25 maja: Śmierć George’a Floyda, który zginął podczas interwencji policji. Jego śmierć wywołała masę zamieszek i demonstracji w USA wymierzonych przeciwko policji.
- 30 maja: Wystartowała misja SpaceX DM-2, która była pierwszym lotem załogowym z terenów USA od misji wahadłowca STS-135 w 2011 roku, oraz pierwszą misją załogową przeprowadzoną przy pomocy pojazdów partnerów komercyjnych. Następnego dnia kapsuła Dragon przycumowała do Międzynarodowej Stacji Kosmicznej.
- 18 lipca: Pożar katedry św. Piotra i Pawła w Nantes.
- 4 sierpnia: Eksplozja saletry w Bejrucie (135 zmarłych, ok. 5 tysięcy rannych).
- 9 sierpnia: Wybory prezydenckie na Białorusi wygrał Alaksandr Łukaszenka, co wywołało falę protestów.
- 10 sierpnia: Otrucie Aleksieja Nawalnego.
- 27 września – 10 listopada: Odmrożenie konfliktu w Górskim Karabachu.
- 4 października: Referendum niepodległościowe w Nowej Kaledonii. 53,26% głosujących odrzuciło niepodległość, przy frekwencji 85,69%.
- 5 października: Wybuch protestów w Kirgistanie, spowodowanych przez sfałszowane wybory parlamentarne. Skutkiem protestów była rezygnacja Sooronbaja Dżeenbekowa ze stanowiska prezydenta Kirgistanu.
- 22 października: Uznanie przez Polski Trybunał Konstytucyjny, że przesłanka embriopatologiczna przerwania ciąży jest niezgodna z konstytucją Polski, co spowodowało falę protestów.
2021
[edytuj | edytuj kod]- 6 stycznia: Szturm na Kapitol Stanów Zjednoczonych.
- 22 stycznia: Traktat o zakazie broni jądrowej wszedł w życie.
- 1 lutego: Doszło do przejęcia władzy w Mjanmie przez wojskowych.
- 18 lutego: Lądowanie bezzałogowej sondy Mars 2020 z łazikiem Perseverance i helikopterem Ingenuity na Marsie[4].
- 21 lipca: Odbył się lot Blue Orgin, który był pierwszym automatycznie sterowany cywilnym lotem suborbitalnym.
- 15 sierpnia: zdobycie Kabulu przez Talibów.
- 30 sierpnia: Wycofanie przez USA ostatnich oddziałów wojskowych z Afganistanu, kończąc tym samym wojnę.
- 2 września – 30 listopada: Wprowadzenie stanu wyjątkowego w Polsce na obszarze granicznym z Białorusią, związanego z kryzysem migracyjnym.
- 30 listopada: Barbados zerwał unię personalną z Wielką Brytanią stając się republiką.
- 12 grudnia: Przeprowadzono ostatnie z trzech zapewnionych przez porozumienie w Numei referendum w Nowej Kaledonii, z wynikiem 96,5% za pozostaniem we Francji.
- 25 grudnia: Wystrzelenie Kosmicznego Teleskopu Jamesa Webba.
2022
[edytuj | edytuj kod]- 2 – 11 stycznia: Masowe protesty w Kazachstanie.
- 6 stycznia: Wkroczenie wojsk OUBZ na teren Kazachstanu w celu stabilizacji sytuacji na prośbę Kasyma-Żomarta Tokajewa.
- 10 stycznia: Pierwszy udany przeszczep serca świni do ciała człowieka. Pacjent z nowym sercem przeżył 2 miesiące[5].
- 23 – 24 stycznia: Udany zamach stanu w Burkinie Faso pod dowództwem Paul-Henriego Sandaogo Damiby przeciwko prezydentowi Rochowi Marca Christiana Kaboré’e.
- 21 lutego: Uznanie niepodległości przez Rosję Donieckiej, oraz Ługańskiej Republiki Ludowej.
- 24 lutego: Inwazja Rosji na Ukrainę.
- 15 marca – 14 listopada: Protesty na Sri Lance (10 ofiar).
- 29 marca: Podanie do publicznej wiadomości informacji o zbrodni w Buczy (ok. 50 ofiar wg ONZ).
- 9 maja: Podanie się do dymisji premiera Sri Lanki Mahinda Rajapaksa w wyniku trwających protestów.
- 12 maja: Drugie zdjęcie czarnej dziury wykonane przez Teleskop Horyzontu Zdarzeń i pierwsze zdjęcie Sagittariusa A*, centralnej czarnej dziury Drogi Mlecznej.
- 20 maja: Zakończenie oblężenia Mariupola zwycięstwem wojsk rosyjskich.
- 7 lipca: Premier Wielkiej Brytanii, Boris Johnson, złożył rezygnację z dotychczasowej pełnionych funkcji.
- 8 lipca: Zastrzelenie Shinzō Abe, byłego premiera Japonii.
- 9 lipca: Szturm protestujących na pałac prezydencki na Sri Lance i zmuszenie prezydenta Gotabaya Rajapaksa do złożenia urzędu.
- 11 lipca: Pierwsze operacyjne zdjęcie wykonane przez kosmiczny teleskop Jamesa Webba.
- sierpień: Katastrofa ekologiczna na Odrze.
- 8 września: Śmierć Królowej Elżbiety II.
- 12 – 14 września: Starcia zbrojne na granicy armeńsko-azerskiej, w wyniku których Azerbejdżan zajął 10 km² terytorium Armenii (215 ofiar).
- 16 września: Wybuch krwawych protestów w Iranie po zabójstwie Mahsy Amini.
- 19 września: Przywrócenie nazwy stolicy Kazachstanu z Nursłutan na Astana.
- 27 września: Celowe uderzenie przez sondę DART w planetoidę Dimorphos, w celu zmiany jej trajektorii.
- 30 września: Aneksja obwodów ługańskiego, donieckiego, zaporoskiego i chersońskiego przez Rosję.
- 30 września: Drugi udany zamach stanu w Burkinie Faso – Paul-Henri Sandaogo Damiba został usunięty przez Ibrahima Traore.
- 20 października: Liz Truss, premier Wielkiej Brytanii, złożyła rezygnację z dotychczasowej pełnionych funkcji po 45 dniach urzędowania.
- 15 listopada:
- Szacunkowo ludność na świecie przekroczyła 8 mld ludzi.
- Eksplozja rakiety na terenie Polski, w Przewodowie (2 ofiary śmiertelne).
- 16 listopada: Start misji Artemis 1.
2023
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia: Chorwacja weszła w strefę Euro oraz Schengen[6]
- 7 stycznia: Początek masowych protestów przeciwko zmianom w sądownictwie w Izraelu
- 8 stycznia: Szturm na Kongres Narodowy w Brasílii[7]
- 18 stycznia: Katastrofa śmigłowca w Browarach. Zginęło 21 osób w tym większość nie związana z lotem. Wśród ofiar szef MSW Ukrainy Denys Monastyrski i dwóch innych z kierownictwa Ministerstwa SW[8]
- 6 lutego: Trzęsienie ziemi 7,8 w skali Richtera w środkowej Turcji i Syrii, w którym zginęło około 50 tys. osób[a][9]
- 17 marca: Międzynarodowy Trybunał Karny wydał nakaz aresztowania prezydenta Rosji Władimira Putina, oskarżając go o odpowiedzialność za zbrodnie wojenne popełnione na Ukrainie[10]
- 4 kwietnia:
- Finlandia została 31. członkiem NATO[11][12]
- Donald Trump, były prezydent USA został aresztowany pod zarzutem fałszowania dokumentacji biznesowej, co jest pierwszym takim przypadkiem w historii USA[13]
- 14 kwietnia: Start sondy Jupiter Icy Moon Explorer należącej do ESA w celu przeprowadzenia badań nad księżycami Jowisza – Europy, Kallisto i Ganimedesa[14].
- 15 kwietnia: Wybuch Rebelii RSF w Sudanie[15].
- 25 kwietnia: japoński lądownik Hakuto-R rozbił się o powierzchnię Księżyca[16].
- 5 maja: Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła koniec globalnego zagrożenia zdrowia związanego z chorobą COVID-19, który w 2020 roku wywołał pandemię[17][18]
- 6 czerwca: Wysadzona została zapora wodna Kachowskiej Elektrowni Wodnej, przez co woda ze zbiorniku Kachowskiego zalała okoliczne tereny wzdłuż dolnego brzegu Dniepru, w tym Chersoń[19]
- 8 czerwca: Pierwszy raz w historii Stanów Zjednoczonych przed federalnym aktem oskarżenia postawiono byłego prezydenta, Donalda Trumpa[20]
- 18 czerwca: Implozja łodzi podwodnej Titan (zginęło 5 osób)[21]
- 23-24 czerwca: Bunt Grupy Wagnera
- 26–28 lipca: Zamach stanu w Nigrze, w którym gwardia prezydencka obaliła prezydenta Mohameda Bazouma
- 23 sierpnia:
- Katastrofa Embraera Legacy 600 pod Kużenkinem, zginęło 10 osób, w tym Jewgienij Prigożyn[22]
- Indyjska sonda Chandrayaan-3 wylądowała na Księżycu[23]
- 30 sierpnia: zamach stanu w Gabonie wyniku którego władzę utracił dotychczasowy prezydent Alego Bongo Ondimbę[24].
- 2 września: wystrzelenie indyjskiego satelity Aditya-L1, którego celem jest obserwacja słońca[25]
- 4–12 września: Cyklon Daniel nawiedził Afrykę Północną i południowo-wschodnią Europę doprowadzając do zawalenia się dwóch tam w Dernie, przez co łącznie przez cyklon zginęło ok. 11,5 tys. osób, a kolejne 10 tys. zaginęło
- 19–20 września: III wojna o Górski Karabach między siłami Azerbejdżanu a Górskiego Karabachu, zakończona rozwiązaniem nieuznawanego państwa, co spowodowało Exodus Ormian z Górskiego Karabachu do Armenii[26].
- 7 października:
- Początek wojny Izraela z Hamasem
- Trzęsienie ziemi w Heracie o magnitudzie 6,3 (1482 ofiar)
- 15 października: Wybory parlamentarne[27] i referendum ogólnokrajowe w Polsce. W wyborach parlamentarnych najwięcej głosów zdobył komitet wyborczy Prawa i Sprawiedliwości 35,38%, jednak liczba uzyskanych mandatów (194) nie pozwoliło zdobyć większości umożliwiającej stworzenie samodzielnego rządu. Do Sejmu dostały się także komitety KO (30,70%), TD (14,40%), Lewica (8,61%) i KWiN (7,16%)[28][29]. Frekwencja w wyborach parlamentarnych wyniosła 74,38%[30], a w referendum 40,91%[31], co oznacza, że referendum jest niewiążące
- 9 listopada: Doszło do pierwszego w historii udanego przeszczepu ludzkiego oka[32]
- 24 listopada – 1 grudnia: Zawieszenie broni między Hamasem a Izraelem; strona Hamasu wymieniła zakładników porwanych 7 października na więźniów politycznych więzionych przez Izrael[33][34]
- 3 grudnia: Referendum w Wenezueli dotyczące przyłączenia terytoria Esequibo, które de facto należy do Gujany.
2024
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia:
- oficjalnie rozwiązano struktury państwowe Górskiego Karabachu[35].
- Arabia Saudyjska, Egipt, Etiopia, Iran i Zjednoczone Emiraty Arabskie dołączyły do BRICS[36].
- trzęsienie ziemi w Japonii o magnitudzie 7,6 w skali Richtera[37].
- 2 stycznia: Kolizja samolotów na lotnisku Tokio-Haneda.
- 3 stycznia: Zamach w Kermanie[38].
- 19 stycznia: japoński lądownik SLIM wylądował na powierzchni Księżyca[39][40].
- 24 stycznia: w katastrofie samolotu Ił-76[41][42].
- 28 stycznia: Amerykańska firma Neuralink, jako pierwsza w historii, przeprowadziła udany zabieg wszczepienia chipa do mózgu żywego pacjenta[43].
- 10 lutego: Katalin Novák ogłosiła swoją rezygnację ze stanowiska prezydenta Węgier związku z ułaskawienie osoby oskarżonej o pedofilię[44][45][46].
- 16 lutego: śmierć Aleksieja Nawalnego[47].
- 22 lutego: amerykańska sonda IM-1 Odysseus wylądowała na Księżycu, jako pierwszy w historii komercyjny księżycowy lądownik[48][49][50].
- 29 lutego: żołnierze Izraela dokonali masakry na 118 Palestyńczykach, otwierając ogień do grupy cywilów stłoczonej przy konwoju z pomocą humanitarną[51][52][53].
- 2 marca: we stolicy Haiti, Port-au-Prince, doszło do ucieczki ok. 4 tys. więźniów z więzienia po tym, jak budynek został zdobyty przez gangi[54][55].
- 4 marca: Kongres Parlamentu Francuskiego znowelizował treść art. 34 Konstytucji Francji, gwarantując kobietom możliwość przerwania ciąży, tym samym Francja stała się pierwszym państwem na świecie, w którym prawo do aborcji zostało zagwarantowane na poziomie konstytucyjnym[56][57].
- 7 marca: Szwecja stała się 32. państwem członkowskim NATO[58][59][60].
- 11 marca: premier, oraz p.o. prezydenta Haiti, Ariel Henry, podczas pobytu na Portoryko podał się do dymisji, w związku z niemożnością powrotu do kraju, który wynika z trwającego tam chaosu politycznego[61].
- 13 marca: Parlament Europejski zatwierdził pierwsze na świecie rozporządzenie dotyczące sztucznej inteligencji – AI Act[62][63][64][65].
- 16 marca: w Massachusetts General Hospital w Bostonie doszło do pierwszego przeszczepu nerki z genetycznie modyfikowanej świni człowiekowi[66][67].
- 22 marca: doszło do ataku na halę koncertową Crocus City Hall w Krasnogorsku pod Moskwą. Śmierć poniosło 145 osób, a 551 zostało rannych[68][69][70][71]. Do odpowiedzialności za atak przyznało się Państwo Islamskie Chorasanu[72].
- 26 marca: doszło do zawalenia się mostu Francisa Scotta Keya w Baltimore, na skutek uderzenia kontenerowca MV Dali w podporę mostu[73][74].
- 31 marca: Bułgaria i Rumunia przystąpiły w ograniczonym zakresie do strefy Schengen. Zniesione zostały kontrole na granicach wewnętrznych tej strefy, w portach lotniczych i morskich. Pozostawiono kontrole na lądowych przejściach granicznych[75][76][77][78].
- 1 kwietnia: Siły Obronne Izraela zaatakowały konwój humanitarny należący do organizacji humanitarnej World Central Kitchen. W wyniku ataku zginęło 7 wolontariuszy, w tym obywatele Australii, Kanady, USA, Irlandii, Palestyny oraz Polski[79][80][81]. Tego samego dnia Siły Powietrzne Izraela także zbombardowały konsulat irański w Damaszku. W nalocie zginęło 16 osób, w tym generał Mohammad Reza Zahedi – jeden z dowódców Sił Ghods Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej[82][83][84].
- 13–14 kwietnia: Iran przeprowadził atak powietrzny (z wykorzystaniem rakiet i dronów) na terytorium Izraela[85].
- 19 kwietnia: Izrael dokonał odwetowego ataku rakietowego na Iran, ostrzeliwując irańskie bazy wojskowe w Isfahanie, oraz Syrii i Iraku[86].
- 25 kwietnia: licząca 9 członków Prezydencka Rada Przejściowa objęła władzę w Haiti[87].
- 15 maja: zamach na słowackiego premiera, Roberta Ficę w Handlovej[88].
- 19 maja: w katastrofie prezydenckiego śmigłowca zginął prezydent Iranu Ebrahim Ra’isi i minister spraw zagranicznych Hosejn Amir Abdollahijan[89].
- 24 maja: w lawinie kamienistej w Papui-Nowej Gwinei zginęło szacunkowo ok. 2000 osób[90].
- 5 czerwca: Rozpoczęcie misji Boeing Crew Flight Test – statek kosmiczny Starliner, wraz z załogą, został wystrzelony za pomocą rakiety Atlas V[91].
- 10 czerwca: w katastrofie samolotu wojskowegow Malawi zginęło 10 osób, w tym wiceprezydent Saulos Chilima i była pierwsza dama Patricia Shanil Muluzi[92][93][94][95].
- 23 czerwca: w dwóch miastach w Dagestanie (Rosja), w Derbencie oraz Machaczkale, doszło do zamachów terrorystycznych[96][97].
- 25 czerwca: chińska sonda Chang’e 6 powróciła na Ziemię, przywożąc próbki pobrane z powierzchni Księżyca[98].
- 26 czerwca: w Boliwii doszło do nieudanego puczu pod dowództwem byłego szefa armii[99].
- 1 lipca: początek masowych protestów w Bangladeszu[100][101][102][103][104].
- 13 lipca: zamach na byłego prezydenta Stanów Zjednoczonych Donalda Trumpa w Butler, napastnik zginął na miejscu[105].
- 27 lipca: w Atak rakietowy na boisko w Madżdal Szams na Wzgórzach Golan[106][107][108].
- 30 lipca: Izrael przeprowadził nalot na osiedle Harat Hurajk w Bejrucie, zabijając 7 osób, w tym dowódcę Hezbollahu Fu’ada Szukra[109].
- 31 lipca: w Teheranie w zamachu bombowym dokonanym przez siły Izraelskie zginął przywódca Hamasu Isma’il Hanijja[110].
- 1 sierpnia: w porcie lotniczym Ankara-Esenboğa doszło do największej, od czasu zakończenia zimnej wojny, wymiany więźniów pomiędzy Stanami Zjednoczonymi a Rosją[111][112][113][114].
- 5 sierpnia: w wyniku masowych protestów, Sheikh Hasina ustąpiła z urzędu premiera Bangladeszu i udała się do Indii[115].
- 6 sierpnia: początek ukraińskiej specjalnej operacji wojskowej w obwodzie kurskim w Rosji[116][117][118].
- 12 września: Jared Isaacman, jako pierwszy w historii kosmiczny turysta, odbył spacer kosmiczny (misja Polaris Dawn)[119][120].
- 13 września: początek powodzi w Europie Środkowej.
- 17–18 września: eksplozje radiokomunikatorów Hezbollahu w Libanie i Syrii[121].
- 27 września: w wyniku izraelskiego bombardowania Bejrutu zginął lider Hezbollahu Hasan Nasrallah[122].
- 1 października: początek inwazji Izraela na Liban[123] i Operacja Dotrzymana Obietnica 2[124].
- 14 października: początek amerykańskiej misji kosmicznej Europa Clipper, której celem będzie badanie Jowisza i jego księżyca, Europy[125][126][127].
- 16 października: Siły Obronne Izraela przeprowadziły operację zabójstwa lidera Hamasu Jahjy Sinwara[128].
- 26 października:
- Operacja Dni Pokuty[129].
- w wyborach parlamentarnych w Gruzji wygrała partia Gruzińskie Marzenie, wywołując masowe protesty[130].
- 29 października–4 listopada: powódź w Hiszpanii (ponad 200 ofiar)[131][132][133].
- 1 listopada: Katastrofa budowlana w Nowym Sadzie[134]
- 22 listopada: MTK wydał nakazy aresztowania premiera Izraela Binjamina Netanjahu i byłego izraelskiego ministra obrony Jo’awa Galanta (podejrzanych o zbrodnie wojenne i przeciwko ludzkości w trakcie operacji w Strefie Gazy) oraz dowódcy Hamasu Muhammada Dajfa (podejrzanego o zbrodnie przeciwko ludzkości podczas ataku Hamasu na Izrael 7 października 2023)[135][136].
- 27 listopada: wejście w życie zawieszenia broni na okres 60 dni pomiędzy Izraelem a Hezbollahem[137][138].
- 3–4 grudnia: stan wojenny w Korei Południowej[139].
- 6 grudnia: Sąd Konstytucyjny Rumunii unieważnił pierwszą turę wyborów prezydenckich w tym kraju związku z tym, iż kampania Calina Georgescu, który wgrał nieoczekiwanie wybory, była fundowana z zagranicy[140].
- 8 grudnia: po trwającej ponad 13 lat wojnie domowej w Syrii upadł reżim Baszszara al-Asada[141].
- 19 grudnia: rząd Węgier Wiktora Orbana udzielił azylu politycznego polskiemu posłowi Marcinowi Romanowskiego, który był ścigany listem gończym związku ze sprawą związaną z funduszem sprawiedliwości[142].
- 20 grudnia: zamach na jarmarku bożonarodzeniowym w Magdeburgu[143].
- 25 grudnia: niedaleko kazachskiego miasta Aktau doszło do katastrofy samolotu azerskiej linii Azerbaijan Airlines lecącego z Baku do Groznego, w wyniku której zginęło 38 osób z 67 na pokładzie[144].
- 29 grudnia: na pasie lotniska w Muan, w Korei Południowej, rozbił się samolot linii Jeju Air lecący z Bangkoku, który podczas awaryjnego lądowania bez wysuniętego podwozia uderzył o betonowy mur. W wyniku katastrofy zginęło 179 osób z 181 znajdujących się na pokładzie[145][146][147].
2025
[edytuj | edytuj kod]- 1 stycznia:
- Bułgaria i Rumunia w pełnym zakresie przystąpiły do Strefy Schengen[148].
- Strzelanina w Cetynii[149].
- Zamach w Nowym Orleanie[150].
- 6 stycznia: Indonezja stała się członkiem BRICS[151][152].
- 7–31 stycznia: Doszło do pożarów w Kalifornii[153].
- 9 stycznia: generał Joseph Khalil Aoun został wybrany na prezydenta Libanu po dwóch latach politycznego impasu[154][155].
- 15 stycznia:
- Prezydent Korei Południowej, Yoon Suk-yeol, został aresztowany po impeachmencie z grudnia 2024 roku[156].
- Izrael i Hamas podpisały styczniowe zawieszenie broni, dokonując wymiany jeńców[157].
- 23 stycznia: Tajlandia stała się pierwszym krajem w południowo-wschodniej Azji, który zalegalizował małżeństwa jednopłciowe[158][159].
- 27 stycznia: Gwałtowny spadek akcji firm technologicznych związany z wypuszczeniem chińskiego chatbota DeepSeek. Firma Nvidia tego dnia straciła 600 miliardów dolarów wartości, co jest największym spadkiem w historii[160][161].
- 29 stycznia: Katastrofa lotu American Eagle 5342, w której zginęło 67 osób[162].
- 9 lutego: Państwa bałtyckie połączyły się z europejską siecią elektryczną, odcinając się od rosyjskiej sieci[163].
- 28 lutego: Wizyta prezydenta Ukrainy w Białym Domu, podczas której doszło do kłótni między prezydentem USA Donaldem Trumpem, wiceprezydentem J.D. Vance’em a prezydentem Wołodymyrem Zełenskim[164].
- 2 marca: Misja Blue Ghost Mission 1 wylądowała na Księżycu[165].
- 4 marca: Colossal Bioscenes stworzyło myszy włochate w ramach badań nad przywróceniem Mamuta włochatego[166].
- 8 marca: Liczba ofiar masakr Alawitów w Syrii wzrosła do 1000[167].
- 11 marca:
- Były prezydent Filipin, Rodrigo Duterte, został aresztowany na wniosek Międzynarodowego Trybunału Karnego związku z oskarżeniem o zbrodnie przeciwko ludzkości[168].
- Armia Wyzwolenia Beludżystanu porwała pociąg podróżujący z Kwety do Peszawaru biorąc 450 ludzi jako zakładników[169].
- 18 marca: Izrael zbombardował Strefę Gazy, mordując 591 osób, wliczając to dzieci, zrywając styczniowe zawieszenie broni z Hamasem[170].
- 19 marca: Masowe protesty w Turcji związane z aresztowaniem burmistrza Istambułu Ekrema İmamoğlu[171][172].
- 28 marca: Trzęsienie ziemi w Mandalaju spowodowało śmierć 5404 osób[173].
- 1 kwietnia: Misja Fram2, wystrzelona przez SpaceX, stała się pierwszą misją załogową, która weszła w orbitę biegunową[174][175].
- 3 kwietnia: Węgry zrezygnowały z członkostwa w Międzynarodowym Trybunale Karnym po tym, jak w Budapeszcie został ugoszczony Benjamin Netanyahu, który jest oskarżony o zbrodnie wojenne[176].
- 7 kwietnia: Firma Colossal Biosciences ogłosiła, że wyhodowała trzy genetycznie zmodyfikowane szczenięta wilków, których cechy anatomiczne zbliżone są do cech wymarłych wilków strasznych[177][178].
- 21 kwietnia: W Watykanie w wieku 88 lat zmarł papież Franciszek[179].
- 26 kwietnia: Doszło do eksplozji w porcie Shahid Rajaee w Bandar Abbas w Iranie, w wyniku której zgineło 70 osó, a ponad 1000 zostało rannych[180][181][182].
- 28–29 kwietnia: Awaria zasilania na Półwyspie Iberyjskim[183].
- 8 maja:
- Konklawe wybrało kardynała Roberta Prevosta na 267. papieża który przyjął imię Leon XIV[184].
- Indie wystrzeliły rakiety na cele w Pakistanie jako odpowiedź na zamach terrorystyczny sprzed dwóch tygodni[185].
- 1 czerwca: II tura wyborów prezydenckich w Polsce[186]; kandydat popierany przez Prawo i Sprawiedliwość Karol Nawrocki zwyciężył w wyborach otrzymując 50,89% głosów ważnych (10 606 877 głosów), pokonując kandydata Koalicji Obywatelskiej Rafała Trzaskowskiego, który otrzymał 49,11% głosów ważnych (10 237 286 głosów)[187].
- 12 czerwca: katastrofa lotu Air India 171, w której zgineło 260 osób[188].
- 13 czerwca–24 czerwca: Wojna izraelsko-irańska[189].
- 20 czerwca: Silne tornado uderzyło w Enderlin w Dakocie Północnej, w USA, stając się pierwszym tordnadem od 2013 roku któremu przypisano najwyższą kategorię EF5[190].
- 25 czerwca: Wystartowała misja Axiom Mission 4, której członkami był m.in. pierwsi astronauci z Polski (Sławosz Uznański-Wiśniewski) i Indii (Shubhanshu Shukla) od czasów zakończenia zimnej wojny[191][192].
- 27 czerwca: Doszło do podpisania traktatu pokojowego między Demokratyczną Republiką Konga a Rwandą, przy pośrednictwie Stanów Zjednoczonych i Kataru, który zakończył trwający od 2022 roku konflikt[193].
- 4 lipca-17 lipca: Powódź w Teksasie[194].
- 16 lipca: Izrael przeprowadził ataki rakietowe na pałac prezydencki oraz siedzibę syryjskiego sztabu generalnego w Damaszku[195].
- 24–28 lipca: Doszło do starć granicznych między Tajlandią a Kambodżą w wyniku których zgineło 41 osób[196].
- 30 lipca: na Kamczatce doszło do silnego trzęsienia ziemi o magnitudzie 8,8 i tsunami na wybrzeżach Hawajów, Rosji oraz Japonii[197][198].
- 8 sierpnia: Armenia i Azerbejdżan podpisały traktat pokojowy, przy pośrednictwie Stanów Zjednoczonych, doprowadzając do zakończenia 37-letniego konfliktu o Górski Karabach[199].
- 15 sierpnia: Szczyt Rosja – Stany Zjednoczone[200].
- 22 sierpnia: Organizacja Narodów Zjednoczonych ogłasza klęskę głodu o najwyższym stopniu w skali zagrożenia bezpieczeństwa żywnościowego w Strefie Gazy, będącej skutkiem działań izraelskiego rządu w ramach wojny w Strefie Gazy[201][202].
- 31 sierpnia: Doszło do trzęsienia ziemi o sile 6 MW, w Kunarze, w Afganistanie, w wyniku którego zgineło 2217 osób[203].
- 3 września: W wyniku wykolejenia kolejki linowej Glória w centrum Lizbony w Portugalii zginęło 16 osób, a 22 zostało rannych[204].
- 8 września–13 września: Protesty pokolenia Z w Nepalu[205].
- 9 września: Izrael zaatakował siedzibę Hamasu w Dosze w Katarze[206].
- 9–10 września: W polską przestrzeń powietrzną wleciały rosyjskie drony. Związku z tym Polska uruchomiła 4 artykuł NATO[207].
- 12 września: W wyniku głosowania na komunikatorze internetowym Discordzie, premierką Nepalu została Sushila Karki, która też jest pierwszą w historii kobieta na tym stanowisku[208].
- 21 września: Wielka Brytania, Kanada i Australia ogłosiły, że uznają państwowość Palestyny. Dzień później tego samego dokonała Francja[209][210]
- 25 września–14 października: protesty pokolenia Z na Madagaskarze[211].
- 30 września: Trzęsienie ziemi o magnitudzie 6,9 nawiedziło wyspę Cebu należącą do Filipin, powodując śmierć 71 osób[212].
- 1 października: Izrael, z pogwałceniem prawa morskiego, przechwycił Globalną Flotylę Sumud na wodach międzynarodowych, która przewodziła pomoc humanitarną dla odciętej od świata Strefy Gazy, aresztując przy okazji 443 aktywistów z 47 różnych krajów[213][214].
- 9 października: Izrael i Hamas uzgodniły pierwszy etap planu pokojowego dla Strefy Gazy, niemal dwa lata po wybuchu wojny[215].
- 14 października:
- Microsoft kończy wsparcie dla komputerów z Windowsem 10[216][217].
- zamach stanu w Madagaskarze: Andry Rajoelina stracił władzę po masowych protestach pokolenia Z[218][219][220].
- 26 października:
- Timor Wschodni zostaje przyjęty do Stowarzyszenia Narodów Azji Południowo-Wschodniej[221].
- w masakrze w Al-Fasirze zginęło przynajmniej 2000 cywili z rąk Sił Szybkiego Wsparcia podczas wojny domowej w Sudanie[222][223].
- 4 listopada: tajfun Kalmaegi uderzył w Filipiny[224].
- 17 listopada: była premier Bangladeszu Sheikh Hasina została uznana winną zbrodni przeciwko ludzkości i skazana na karę śmierci przez Międzynarodowy Trybunał Karny dla Bangladeszu[225].
- 23 listopada: wybory generalne w Gwinei Bissau[226]. Przed ogłoszeniem wyników doszło do udanego zamachu stanu[227].
- 26 listopada:
- w pożarze kompleksu Wang Fuk Court w Hongkongu zginęło przynajmniej 128 osób, obrażenia odniosło 79, a około 200 zostało uznanych za zaginionych[228].
- cyklon Senyar uderzył w Tajlandię, Malezję i Indonezję. W wyniku następstw kataklizmu życie straciło przynajmniej tysiąc osób[229].
- 28 listopada: Cyklon Ditwah uderzył w Sri Lankę i południowe Indie, powodując śmierć co najmniej 647 osób i zaginięcie 183 ludzi[230].
- 11 grudnia: Na skutek wyniku masowych protestów premier Bułgarii Rosen Żelazkow, wraz z rządem, podali się do dymisji[231][232].
- 19 grudnia: Unia Europejska zapewniła Ukrainę dwuletnią pożyczkę w wysokości 90 milardów Euro na dalsze prowadzenie wojny. Pożyczka ta ma zostać spłacona dopiero po zakończeniu wojny z rosyjskich reparacji[233].
- 25 grudnia: Stany Zjednoczone, w porozumieniu z Nigerią, dokonały ataków rakietowych na cele położone w stanie Sokoto, które miały należeć do Państwa Islaskiego Sahelu[234][235][236].
- 26 grudnia: Somaliland został uznany przez Izrael, który stał się pierwszym członkiem ONZ, który tego dokonał[237][238][239].
2026
[edytuj | edytuj kod]- 28 lutego: Izrael wraz z Stanami Zjednoczonymi przeprowadziły atak na Iran w wyniku którego zginął Najwyższy Przywódca Ali Chamenei[240][241][242][243].
Ważne wydarzenia w nauce i technice w XXI wieku
[edytuj | edytuj kod]- 4 II 2004 Facebook – serwis społecznościowy, w ramach którego zarejestrowani użytkownicy mogą tworzyć sieci i grupy, dzielić się wiadomościami i zdjęciami oraz korzystać z aplikacji, będący własnością Facebook, Inc. z siedzibą w Menlo Park. W czerwcu 2017 liczba użytkowników na całym świecie wynosiła prawie 2 miliardy, a dziennie aktywnych jest prawie 1,3 mld osób[4]. Średni wiek użytkownika serwisu to 22 lata[5]. Dane zgromadzone na Facebooku to ponad 980 petabajtów, co 24 godziny przybywa ponad 0,5 petabajta[6]. Przeciętny użytkownik spędza na Facebooku około 21 minut[7].
- 29 VI 2007 Smartfon – oparty na systemie operacyjnym iPhone OS, mający pełnić funkcje telefonu komórkowego, platformy rozrywkowej i komunikatora internetowego.
- 1 VII 2021 Latający samochód Air Car – który wykonał kurs między dwoma lotniskami[244].
Przywódcy państw w XXI wieku
[edytuj | edytuj kod]W zestawieniach pominięto osoby tymczasowo sprawujące funkcje prezydenta i pełniące jej obowiązki, numeracja kolejnych przywódców według daty wstąpienia na urząd.
W wykazie uwzględniono przywódców 12 pierwszych państw na liście państw świata według PKB nominalnego (według danych MFW z 2011 roku) oraz Polski.
| Prezydent | Partia | Okres | Premier | Okres | Partia | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 3. (11) | Aleksander Kwaśniewski | SLD | 23 XII 1995 – 23 XII 2005 | 8. | Jerzy Buzek | 31 X 1997 – 19 X 2001 | AWS, RS AWS | ||
| 9. | Leszek Miller | 19 X 2001 – 2 V 2004 | SLD-UP | ||||||
| 10. | Marek Belka | 2 V 2004 – 31 X 2005 | SLD-UP | ||||||
| 11. | Kazimierz Marcinkiewicz | 31 X 2005 – 14 VII 2006 | PiS | ||||||
| 4. (12) | Lech Kaczyński | PiS | 23 XII 2005 – 10 IV 2010 | ||||||
| 12. | Jarosław Kaczyński | 14 VII 2006 – 16 XI 2007 | PiS | ||||||
| 13. | Donald Tusk | 16 XI 2007 – 22 IX 2014 | PO | ||||||
| 5. (13) | Bronisław Komorowski | PO | 6 VIII 2010 – 6 VIII 2015 | ||||||
| 14. | Ewa Kopacz | 22 IX 2014 – 16 XI 2015 | PO | ||||||
| 6. (14) | Andrzej Duda | PiS | 6 VIII 2015 – 6 VIII 2025 | ||||||
| 15. | Beata Szydło | 16 XI 2015 – 11 XII 2017 | PiS | ||||||
| 16. | Mateusz Morawiecki | 11 XII 2017 – 13 XII 2023 | PiS | ||||||
| (13.) | Donald Tusk | od 13 XII 2023 | PO (do 25 października 2025) KO (od 25 października 2025) | ||||||
| 7.
(15) |
Karol Nawrocki | PiS | od 6 VIII 2025 | ||||||
| Prezydent USA | Okres sprawowania urzędu | Partia | Wiceprezydent USA | Sekretarz stanu USA | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 42. | Bill Clinton | 20 stycznia 1993 20 stycznia 2001 |
demokrata | 45. | Al Gore | Madeleine Albright (od 23 stycznia 1997) | |||
| 43. | George W. Bush | 20 stycznia 2001 20 stycznia 2009 |
republikanin | 46. | Dick Cheney | Colin Powell | |||
| Condoleezza Rice | |||||||||
| 44. | Barack Obama | 20 stycznia 2009 20 stycznia 2017 |
demokrata | 47. | Joe Biden | Hillary Clinton | |||
| John Kerry | |||||||||
| 45. | Donald Trump | 20 stycznia 2017 20 stycznia 2021 |
republikanin | 48. | Mike Pence | Rex Tillerson | |||
| 46. | Joe Biden | 20 stycznia 2021[245] 20 stycznia 2025 |
demokrata | 49. | Kamala Harris | Antony Blinken | |||
| 47. | Donald Trump | od 20 stycznia 2025 | republikanin | 50. | J.D. Vance | Marco Rubio | |||
| Lp. | Przewodniczący | Okres sprawowania urzędu | Premier |
|---|---|---|---|
| 9. | Jiang Zemin | 27 marca 1993 – 15 marca 2003 | Zhu Rongji |
| 10. | Hu Jintao | 15 marca 2003 – 14 marca 2013 | Wen Jiabao |
| 11. | Xi Jinping | od 14 marca 2013 | Li Keqiang |
| Li Qiang |
| Lp. | Cesarz | Okres panowania | Premier | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|---|---|
| 125. | Akihito | 7 stycznia 1989 – 30 kwietnia 2019 | Yoshirō Mori | 5 kwietnia 2000 – 26 kwietnia 2001 |
| Jun’ichirō Koizumi | 26 kwietnia 2001 – 26 września 2006 | |||
| Shinzō Abe | 26 września 2006 – 26 września 2007 | |||
| Yasuo Fukuda | 26 września 2007 – 24 września 2008 | |||
| Tarō Asō | 24 września 2008 – 16 września 2009 | |||
| Yukio Hatoyama | 16 września 2009 – 8 czerwca 2010 | |||
| Naoto Kan | 8 czerwca 2010 – 2 września 2011 | |||
| Yoshihiko Noda | 2 września 2011 – 26 grudnia 2012 | |||
| Shinzō Abe | 26 grudnia 2012 – 16 września 2020 | |||
| 126. | Naruhito | od 1 maja 2019 | ||
| Yoshihide Suga | 16 września 2020 – 4 października 2021 | |||
| Fumio Kishida | 4 października 2021 – 1 października 2024 | |||
| Shigeru Ishiba | 1 października 2024 – 21 października 2025 | |||
| Sanae Takaichi | od 21 października 2025 |
| Lp. | Prezydent | Okres sprawowania urzędu | Kanclerz | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|---|---|
| 8. | Johannes Rau | 1 lipca 1999 – 30 czerwca 2004 | Gerhard Schröder | 27 października 1998 – 22 listopada 2005 |
| 9. | Horst Köhler | 1 lipca 2004 – 31 maja 2010 | ||
| Angela Merkel | 22 listopada 2005 – 8 grudnia 2021 | |||
| 10. | Christian Wulff | 30 czerwca 2010 – 17 lutego 2012 | ||
| 11. | Joachim Gauck | 18 marca 2012 – 19 marca 2017 | ||
| 12. | Frank-Walter Steinmeier | od 19 marca 2017 | ||
| Olaf Scholz | 8 grudnia 2021 – 6 maja 2025 | |||
| Friedrich Merz | od 6 maja 2025 |
| Lp. | Prezydent | Okres sprawowania urzędu | Premier | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|---|---|
| 5. | Jacques Chirac | 17 maja 1995 – 16 maja 2007 | Lionel Jospin | 3 czerwca 1997 – 6 maja 2002 |
| Jean-Pierre Raffarin | 7 maja 2002 – 31 maja 2005 | |||
| Dominique de Villepin | 31 maja 2005 – 17 maja 2007 | |||
| 6. | Nicolas Sarkozy | 16 maja 2007 – 15 maja 2012 | François Fillon | 17 maja 2007 – 16 maja 2012 |
| 7. | François Hollande | 15 maja 2012 – 14 maja 2017 | Jean-Marc Ayrault | 16 maja 2012 – 31 marca 2014 |
| Manuel Valls | 31 marca 2014 – 6 grudnia 2016 | |||
| Bernard Cazeneuve | 6 grudnia 2016 – 15 maja 2017 | |||
| 8. | Emmanuel Macron | od 14 maja 2017 | Édouard Philippe | 15 maja 2017 – 3 lipca 2020 |
| Jean Castex | 3 lipca 2020 – 16 maja 2022 | |||
| Élisabeth Borne | 16 maja 2022 – 9 stycznia 2024 | |||
| Gabriel Attal | 9 stycznia – 5 września 2024 | |||
| Michel Barnier | 5 września – 13 grudnia 2024 | |||
| François Bayrou | 13 grudnia 2024 – 9 września 2025 | |||
| Sébastien Lecornu | od 9 września 2025 |
| Lp. | Prezydent | Okres sprawowania urzędu | Wiceprezydent |
|---|---|---|---|
| 38. | Fernando Henrique Cardoso | 1 stycznia 1995 – 1 stycznia 2003 | Marco Maciel |
| 39. | Luiz Inácio Lula da Silva | 1 stycznia 2003 – 1 stycznia 2011 | José Alencar |
| 40. | Dilma Rousseff | 1 stycznia 2011 – 31 sierpnia 2016 | Michel Temer |
| 41. | Michel Temer | 31 sierpnia 2016 – 1 stycznia 2019 | vacat |
| 42. | Jair Bolsonaro | 1 stycznia 2019 – 1 stycznia 2023 | Hamilton Mourão |
| 43. | Luiz Inácio Lula da Silva | od 1 stycznia 2023 | Geraldo José Rodrigues Alckmin Filho |

| Lp. | Władca | Okres panowania | Premier | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|---|---|
| 67. | Elżbieta II | 6 lutego 1952 – 8 września 2022 | Tony Blair | 2 maja 1997 – 27 czerwca 2007 |
| Gordon Brown | 27 czerwca 2007 – 11 maja 2010 | |||
| David Cameron | 11 maja 2010 – 13 lipca 2016 | |||
| Theresa May | 13 lipca 2016 – 24 lipca 2019 | |||
| Boris Johnson | 24 lipca 2019 – 6 września 2022 | |||
| Liz Truss | 6 września – 25 października 2022 | |||
| 68. | Karol III | od 8 września 2022 | ||
| Rishi Sunak | 25 października 2022 – 5 lipca 2024 | |||
| Keir Starmer | od 5 lipca 2024 |
| Lp. | Prezydent | Okres | Premier | Okres |
|---|---|---|---|---|
| 10. | Carlo Azeglio Ciampi | 18 maja 1999 – 15 maja 2006 | Giuliano Amato | 25 kwietnia 2000 – 11 czerwca 2001 |
| Silvio Berlusconi | 11 czerwca 2001 – 17 maja 2006 | |||
| 11. | Giorgio Napolitano | 15 maja 2006 – 14 stycznia 2015 | ||
| Romano Prodi | 17 maja 2006 – 8 maja 2008 | |||
| Silvio Berlusconi | 8 maja 2008 – 16 listopada 2011 | |||
| Mario Monti | 16 listopada 2011 – 28 kwietnia 2013 | |||
| Enrico Letta | 28 kwietnia 2013 – 22 lutego 2014 | |||
| Matteo Renzi | 22 lutego 2014−12 grudnia 2016 | |||
| 12. | Sergio Mattarella | od 3 lutego 2015 | ||
| Paolo Gentiloni | 12 grudnia 2016 – 1 czerwca 2018 | |||
| Giuseppe Conte | 1 czerwca 2018 – 13 lutego 2021 | |||
| Mario Draghi | 13 lutego 2021 – 22 października 2022 | |||
| Giorgia Meloni | od 22 października 2022 |
| Lp. | Prezydent | Okres sprawowania urzędu | Premier | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|---|---|
| 2. | Władimir Putin | 7 maja 2000 – 7 maja 2008 | Michaił Kasjanow | 17 maja 2000 – 24 lutego 2004 |
| Michaił Fradkow | 5 marca 2004 – 14 września 2007 | |||
| Wiktor Zubkow | 14 września 2007 – 7 maja 2008 | |||
| 3. | Dmitrij Miedwiediew | 7 maja 2008 – 7 maja 2012 | Władimir Putin | 8 maja 2008 – 7 maja 2012 |
| 2. | Władimir Putin | od 7 maja 2012 | Dmitrij Miedwiediew | 8 maja 2012 – 15 stycznia 2020 |
| Michaił Miszustin | od 16 stycznia 2020 |
| Lp. | Władca | Okres panowania | Premier | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|---|---|
| 4. | Elżbieta II | 6 lutego 1952 – 8 września 2022 | Jean Chrétien | 4 listopada 1993 – 12 grudnia 2003 |
| Paul Martin | 12 grudnia 2003 – 6 lutego 2006 | |||
| Stephen Harper | 6 lutego 2006 – 4 listopada 2015 | |||
| Justin Trudeau | 4 listopada 2015 – 14 marca 2025 | |||
| 5. | Karol III | od 8 września 2022 | ||
| Mark Carney | od 14 marca 2025 |
| Lp. | Prezydent | Premier |
|---|---|---|
| 10. | Kocheril Raman Narayanan (25 lipca 1997 – 25 lipca 2002) |
Atal Bihari Vajpayee (19 marca 1998 – 22 maja 2004) |
| 11. | Avul Pakir Jainulabdeen Abdul Kalam (25 lipca 2002 – 24 lipca 2007) | |
| Manmohan Singh (22 maja 2004 – 26 maja 2014) | ||
| 12. | Pratibha Patil (25 lipca 2007 – 25 lipca 2012) | |
| 13. | Pranab Mukherjee (25 lipca 2012 – 25 lipca 2017) | |
| Narendra Modi (od 26 maja 2014) | ||
| 14. | Ram Nath Kovind (25 lipca 2017 – 25 lipca 2022) | |
| 15. | Draupadi Murmu (od 25 lipca 2022) |
| Lp. | Król | Premier |
|---|---|---|
| 25. | Jan Karol I (22 listopada 1975 – 19 czerwca 2014) | José María Aznar (4 maja 1996 – 16 kwietnia 2004) |
| José Luis Rodríguez Zapatero (16 kwietnia 2004 – 21 grudnia 2011) | ||
| Mariano Rajoy (21 grudnia 2011 – 2 czerwca 2018) | ||
| 26. | Filip VI (od 19 czerwca 2014) | |
| Pedro Sánchez (od 2 czerwca 2018) |
Przywódcy religijni
[edytuj | edytuj kod]Przywódcy chrześcijańscy
[edytuj | edytuj kod]| Lp. | Herb | Patriarcha | Zdjęcie | Świeckie imię i nazwisko | Miejsce urodzenia | Pontyfikat |
| 269. | Bartłomiej I | Dimitrios Archondonis Δημήτριος Αρχοντώνης |
Imroz, Turcja | 2 listopada 1991 |
| Lp. | Herb | Papież Suweren Państwa Miasto Watykan |
Wizerunek | Łacińskie imię | Świeckie imię i nazwisko | Miejsce urodzenia | Pontyfikat |
| 264. / 6. | Jan Paweł II | Ioannes Paulus Secundus | Karol Józef Wojtyła | Wadowice, Polska | 16 października 1978 – 2 kwietnia 2005 | ||
| 265. / 7. | Benedykt XVI | Benedictus Sextus Decimus | Joseph Alois Ratzinger | Marktl, Niemcy | 19 kwietnia 2005 – 28 lutego 2013 | ||
| 266. / 8. | Franciszek | Franciscus | Jorge Mario Bergoglio | Buenos Aires, Argentyna | 13 marca 2013 – 21 kwietnia 2025 | ||
| 267. / 9. | Leon XIV | Leo Quartus Decimus | Robert Francis Prevost | Chicago, Stany Zjednoczone | od 8 maja 2025 |
Przywódcy Buddyzmu
[edytuj | edytuj kod]| Lp. | Dalajlama | Wizerunek | Świeckie imię i nazwisko | Miejsce urodzenia | Pontyfikat |
| 14. | XIV Dalajlama | Tenzin Gjaco | Takcer, Tybet | od 22 lutego 1940 |
Przywódcy organizacji międzynarodowych w XXI wieku
[edytuj | edytuj kod]
Przywódcy Unii Europejskiej
[edytuj | edytuj kod]| Przew. Komisji Europejskiej[246] | Przew. Rady Europejskiej[246] | Przew. Parlamentu Europejskiego[246] |
|---|---|---|
(17 IX 1999 – 22 XI 2004) |
(20 VI 1999 – 15 I 2002) | |
(15 I 2002 – 20 VII 2004) | ||
(20 VII 2004 – 16 I 2007) | ||
(22 XI 2004 – 1 XI 2014) |
||
(16 I 2007 – 14 VII 2009) | ||
(14 VII 2009 – 17 I 2012) | ||
(1 XII 2009 – 30 XI 2014) | ||
(1 XI 2014 – 30 XI 2019) |
(1 XII 2014 – 30 XI 2019) |
(17 I 2012 – 17 I 2017) |
(17 I 2017 – 3 VII 2019) | ||
(od 1 XII 2019) |
(1 XII 2019 – 30 XI 2024) |
(3 VII 2019 – 11 I 2022) |
(od 18 I 2022) | ||
(od 1 XII 2024) |
| Lp. | Sekretarz generalny | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|
| 7. | 1 stycznia 1997 – 31 grudnia 2006 | |
| 8. | 1 stycznia 2007−31 grudnia 2016 | |
| 9. | od 1 stycznia 2017 |
| Lp. | Sekretarz generalny | Okres sprawowania urzędu |
|---|---|---|
| 10. | 14 października 1999 – 17 grudnia 2003 | |
| 11. | 1 stycznia 2004 – 1 sierpnia 2009 | |
| 12. | 1 sierpnia 2009 – 30 września 2014 | |
| 13. | 1 października 2014 – 1 października 2024 | |
| 14. | od 1 października 2024 |
Laureaci nagrody Człowiek Roku tygodnika „Time”
[edytuj | edytuj kod]| Rok | Osoba |
|---|---|
| 2001 | |
| 2002 | |
| 2003 | |
| 2004 | |
| 2005 | |
| 2006 | Ty |
| 2007 | |
| 2008 | |
| 2009 | |
| 2010 | |
| 2011 | Protestujący[249] |
| 2012 | |
| 2013 | |
| 2014 | Walczący z Ebolą[252] |
| 2015 | |
| 2016 | |
| 2017 | Osoby, które przerwały milczenie[253] |
| 2018 | |
| 2019 | |
| 2020 | |
| 2021 | |
| 2022 | |
| 2023 | |
| 2024 | |
| 2025 | Architekci AI |
Laureaci Nagrody Nobla
[edytuj | edytuj kod]Imprezy sportowe
[edytuj | edytuj kod]Uwagi
[edytuj | edytuj kod]- ↑ (stan na 1 marca 2023).
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ The 21st Century and the 3rd Millennium When Did They Begin?. [dostęp 2016-03-25]. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-10-02)].
- ↑ The story of time.
- ↑ Kamil Janicki, Bolączki periodyzacji, Histmag.org, 2008-08-02.
- ↑ Ashley Strickland (red.), Perseverance rover has successfully landed on Mars and sent back its first images [online], CNN, 19 lutego 2021 [dostęp 2021-12-19] (ang.).
- ↑ Paulina Wójtowicz: Pierwszy człowiek z sercem świni nie żyje. Zmarł po dwóch miesiącach od przeszczepu. [dostęp 2022-12-28]. (pol.).
- ↑ W 2023 r. ten kraj wejdzie do strefy euro. To popularny kierunek wśród Polaków. money.pl, 31 grudnia 2022. [dostęp 2023-01-01].
- ↑ Brazil leaders condemn ‘terrorist acts’, vow to defend democracy [online], aljazeera.com [dostęp 2023-01-10] (ang.).
- ↑ Ukraina: W katastrofie helikoptera w Browarach zginęło kierownictwo MSW Ukrainy. polsatnews.pl. [dostęp 2023-01-18]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ Kolejne trzęsienie ziemi w Turcji. „Co najmniej jedna ofiara”. Interia, 2023-03-01. [dostęp 2023-03-05]. (pol.).
- ↑ Nakaz aresztowania Władimira Putina. Wydał go Międzynarodowy Trybunał Karny. rmf24.pl. [dostęp 2023-03-17]. (pol.).
- ↑ Finlandia od wtorku w NATO. wiadomosci.wp.pl. [dostęp 2023-04-03]. [zarchiwizowane z tego adresu].
- ↑ Finlandia 31. członkiem NATO [online], pap.pl, 4 kwietnia 2023 [dostęp 2023-04-04] (pol.).
- ↑ USA. Były prezydent Donald Trump został aresztowany [online], Polska Agencja Prasowa SA [dostęp 2023-04-30] (pol.).
- ↑ Juice: Space mission to Jupiter’s moons blasts off [online], BBC News [dostęp 2023-12-27] (ang.).
- ↑ Sudan crisis: Ceasefire extended but fighting continues, „BBC News”, 27 kwietnia 2023 [dostęp 2023-12-27] (ang.).
- ↑ Japonia/ Bezzałogowy lądownik Hakuto-R rozbił się podczas lądowania na Księżycu [online], Nauka w Polsce [dostęp 2023-12-29] (pol.).
- ↑ Jennifer Rigby, Bhanvi Satija, Jennifer Rigby, Bhanvi Satija, WHO declares end to COVID global health emergency, „Reuters”, 5 maja 2023 [dostęp 2023-05-05] (ang.).
- ↑ Statement on the fifteenth meeting of the International Health Regulations (2005) Emergency Committee regarding the coronavirus disease (COVID-19) pandemic [online], who.int, 5 maja 2023 [dostęp 2023-05-05] (ang.).
- ↑ Explainer: What the Kakhovka Dam Catastrophe Means For the Ukraine-Russia War – The Moscow Times [online], themoscowtimes.com [dostęp 2024-04-26] [zarchiwizowane z adresu 2023-06-06].
- ↑ Rachel Treisman: These are the charges Trump was indicted on and what they mean. NPR, 2023-06-09. [dostęp 2023-06-12]. [zarchiwizowane z tego adresu (2023-06-12)].
- ↑ Canada is investigating why the Titanic-bound submersible imploded [online], AP News, 24 czerwca 2023 [dostęp 2023-09-30] (ang.).
- ↑ Катастрофа самолета Евгения Пригожина: что известно [online], Forbes.ru, 23 sierpnia 2023 [dostęp 2023-09-30] (ros.).
- ↑ Chandrayaan-3 wylądował na Księżycu. Kto zrobił to wcześniej i co dalej? [online], benchmark.pl, 23 sierpnia 2023 [dostęp 2023-12-27] (pol.).
- ↑ Wojskowi oświadczyli, że przejmują władzę. Rozwiązują instytucje, zamykają granice, aresztowali prezydenta [online], TVN24, 30 sierpnia 2023 [dostęp 2023-12-27] (pol.).
- ↑ Polsat News, Indie rozpychają się w kosmosie. Tym razem celem jest Słońce [online], polsatnews.pl, 2 września 2023 [dostęp 2023-12-28] (pol.).
- ↑ „Zawsze tylko wojna, wojna – 30 lat wojny”. Koniec wydarzył się nagle. Rosja nie kiwnęła palcem. TVN24, 2023-09-28. [dostęp 2023-12-27]. (pol.).
- ↑ Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 8 sierpnia 2023 r. w sprawie zarządzenia wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2023 r. poz. 1564).
- ↑ Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2023. Wyniki wyborów do Sejmu RP [online], PKW [dostęp 2023-12-27].
- ↑ Wybory do Sejmu i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej 2023. Wyniki wyborów do Senatu RP [online], PKW [dostęp 2023-12-27].
- ↑ Frekwencja w wyborach 2023 r. do Sejmu. PKW, 2023-10-17. [dostęp 2023-12-27].
- ↑ Referendum Ogólnokrajowe w 2023 r. [online], referendum.gov.pl [dostęp 2023-12-27] (pol.).
- ↑ Barbara Kwiatkowska: Pierwszy w historii przeszczep oka. Pacjent z USA dostał nową twarz. Wirtualna Polska, 2023-11-10. [dostęp 2023-12-27]. (pol.).
- ↑ Rozejm w Strefie Gazy. Pierwsi zakładnicy porwani przez Hamas wrócili do Izraela. TVN24, 2023-11-24. [dostęp 2023-12-27]. (pol.).
- ↑ Paweł Aguff: Koniec rozejmu w Strefie Gazy, Izrael atakuje. Nowe ofiary. Dziennik.pl, 2023-12-01. [dostęp 2023-12-27]. (pol.).
- ↑ „Zawsze tylko wojna, wojna – 30 lat wojny”. Koniec wydarzył się nagle. Rosja nie kiwnęła palcem. TVN24, 2023-09-28. [dostęp 2023-09-30].
- ↑ Brics countries agree major expansion as six countries invited to join [online], The Independent, 24 sierpnia 2023 [dostęp 2023-12-26] (ang.).
- ↑ Poważne trzęsienie ziemi w Japonii. Władze wydały ostrzeżenia [online], WP Tech, 1 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-03] (pol.).
- ↑ Iran identifies alleged bomb-maker behind last week’s IS twin suicide attack that killed dozens [online], AP News, 11 stycznia 2024 [dostęp 2024-11-08] (ang.).
- ↑ Japońska Agencja Kosmiczna: „księżycowy snajper” wylądował na Księżycu [online], Nauka w Polsce [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ Chcą przejść do historii. Kluczowe 20 minut Japonii [online], WP Tech, 19 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-19] (pol.).
- ↑ Wywiad Ukrainy o katastrofie samolotu Ił-76: Nie doszło do wymiany jeńców. Działanie Rosji mogło być celowe [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-01-25] (pol.).
- ↑ Rosyjski ił-76 rozbił się przy granicy z Ukrainą. Moskwa: na pokładzie jeńcy wojenni [online], TVN24, 24 stycznia 2024 [dostęp 2024-01-25] (pol.).
- ↑ Jakub Rybski: Do mózgu człowieka po raz pierwszy wszczepiono chip. To implant Neuralink Elona Muska. National Geographic, 2024-01-30. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Mizsur András, Pál Tamás: Lemondott Novák Katalin. telex.hu, 10 lutego 2024. [dostęp 2024-02-10].
- ↑ Adam Zygiel (oprac.): Trzęsienie ziemi w węgierskiej polityce. Prezydent rezygnuje. Wirtualna Polska, 10 lutego 2024. [dostęp 2024-02-10].
- ↑ Novák Katalin nyilatkozata. sandorpalota.hu. [dostęp 2024-02-10].
- ↑ https://www.medonet.pl/zdrowie/wiadomosci,aleksiej-nawalny-nie-zyje--jest-hipoteza-co-do-przyczyny,artykul,93731664.html.
- ↑ NASA: Odyseusz pomyślnie wylądował na Księżycu [online], TVN Meteo, 23 lutego 2024 [dostęp 2024-02-23] (pol.).
- ↑ By Elise Hammond and Jackie Wattles CNN, Odysseus becomes first US spacecraft to land on moon in over 50 years [online], CNN, 22 lutego 2024 [dostęp 2024-02-23] (ang.).
- ↑ Rafał Grabiański: Trudna przeprawa pierwszego komercyjnego lądownika na Księżycu. Podsumowanie misji IM-1. Urania, 2024-03-02. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Raf Sanchez: More than 100 killed as Israeli troops accused of opening fire on Gazans crowded around aid convoy. NBC News, 2024-02-29. [dostęp 2024-03-22]. (ang.).
- ↑ Israel’s war on Gaza updates: US confirms humanitarian aid airdrops. Aljazeera, 2024-02-29. [dostęp 2024-03-22]. (ang.).
- ↑ Zastrzelili ponad 100 osób czekających na pomoc. „To nie my, to ciężarówki” (WIDEO). Rzeczpospolita, 2024-02-29. [dostęp 2024-03-22].
- ↑ Wielka ucieczka. Prawie cztery tysiące więźniów na wolności. TVP Info, 2024-03-04. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Evens Sanon, Pierre-Richard Luxama: Haiti declares a curfew as it tries to restore order after weekend jailbreak, explosion of violence. Associated Press News, 2024-03-04. [dostęp 2024-03-22]. (ang.).
- ↑ Prawo do aborcji zapisane w konstytucji. Francuski parlament zdecydował [online], Polska Agencja Prasowa, 4 marca 2024 [dostęp 2024-03-05] (pol.).
- ↑ Projet de loi constitutionnelle relatif à la liberté de recourir à l’interruption volontaire de grossesse [online], vie-publique.fr, 4 marca 2024 [dostęp 2024-03-05] (fr.).
- ↑ NATO to fly Sweden’s flag on Monday [online], POLITICO, 6 marca 2024 [dostęp 2024-03-06] (ang.).
- ↑ Wiadomo, kiedy Szwecja ostatecznie dołączy do NATO [online], Businessinsider, 6 marca 2024 [dostęp 2024-03-06] (pol.).
- ↑ Szwecja została 32. członkiem NATO. Gripeny zwiększą nasze bezpieczeństwo [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-03-07] (pol.).
- ↑ Haiti. Premier Ariel Henry podał się do dymisji. Kraj pogrąża się w chaosie. Polsat News, 2024-03-12. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Teksty przyjęte – Akt w sprawie sztucznej inteligencji – Środa, 13 marca 2024 r. [online], europarl.europa.eu [dostęp 2024-04-02] (pol.).
- ↑ Wniosek ROZPORZĄDZENIE PARLAMENTU EUROPEJSKIEGO I RADY USTANAWIAJĄCE ZHARMONIZOWANE PRZEPISY DOTYCZĄCE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI (AKT W SPRAWIE SZTUCZNEJ INTELIGENCJI) I ZMIENIAJĄCE NIEKTÓRE AKTY USTAWODAWCZE UNII [online], 2021 [dostęp 2024-04-02] (pol.).
- ↑ Akt ws. sztucznej inteligencji: pierwsze przepisy regulujące sztuczną inteligencję [online], Tematy | Parlament Europejski, 13 czerwca 2023 [dostęp 2024-04-02] (pol.).
- ↑ AI Act – wszystko, co trzeba wiedzieć na temat ustawy o sztucznej inteligencji / Akademia Ideo Force [online], ideoforce.pl [dostęp 2024-04-02] (pol.).
- ↑ USA. Pacjentowi przeszczepiono świńską nerkę. Lekarze mówią o „kamieniu milowym”. polskieradio24, 2024-03-22. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Marcin Czarnobilski: USA: Przeszczepili człowiekowi nerkę świni. Pierwszy taki przypadek na świecie!. RMF, 2024-03-22. [dostęp 2024-03-22]. (pol.).
- ↑ Michaił Tereszczenko: Число пострадавших в результате теракта в „Крокус сити холле” выросло до 551. TASS, 2024-03-30. [dostęp 2024-03-30]. (ros.).
- ↑ Wciąż rośnie skala tragedii. Są nowe informacje o liczbie ofiar zamachu pod Moskwą. Polskie Radio24.pl, 2024-03-25. [dostęp 2024-03-25].
- ↑ Rafał Mrowicki, Violetta Baran, Tragiczny bilans. Prawie 150 osób zginęło w ataku w Rosji [RELACJA NA ŻYWO] [online], Wirtualna Polska, 23 marca 2024 [dostęp 2024-03-23].
- ↑ Strzelanina i wybuch w sali koncertowej pod Moskwą. Zabici i ranni. TVN24, 2024-03-22. [dostęp 2024-03-22].
- ↑ ISIS odpowiada za zamach w Moskwie. Media: Amerykanie ostrzegali przed takim scenariuszem [online], PAP, 22 marca 2024 [dostęp 2024-03-22].
- ↑ MUP, Tragedia w Baltimore. Ekspert wyjaśnia, jak doszło do katastrofy [online], wiadomosci.wp.pl, 26 marca 2024 [dostęp 2024-03-26].
- ↑ Dramatyczne nagranie z USA. Most Key Bridge zawalił się w kilka sekund [online], wydarzenia.interia.pl [dostęp 2024-03-26].
- ↑ Bulgaria, Romania get official green light for partial entry into Schengen [online], POLITICO, 31 grudnia 2023 [dostęp 2024-02-01] (ang.).
- ↑ Bułgaria i Rumunia w strefie Schengen. Są ograniczenia – DW – 31.12.2023 [online], dw.com [dostęp 2024-02-01] (pol.).
- ↑ Strefa Schengen: rozszerzenie europejskiego obszaru bez granic | Aktualności | Parlament Europejski [online], europarl.europa.eu, 23 lutego 2018 [dostęp 2024-02-01] (pol.).
- ↑ Bulgaria, Romania take first steps into Europe’s visa-free zone [online], France 24, 30 marca 2024 [dostęp 2024-03-30] (ang.).
- ↑ Wiceszef MSZ: znamy tożsamość Polaka, który zginął w Strefie Gazy. TVN24, 2024-04-02. [dostęp 2024-04-03].
- ↑ Śmierć Polaka w Strefie Gazy. Głos zabrało izraelskie wojsko. Polsat News, 2024-04-02. [dostęp 2024-04-03].
- ↑ Jak wyglądał atak na wolontariuszy w Strefie Gazy? Ustalenia dziennikarzy. TVP Info, 2024-04-02. [dostęp 2024-04-03].
- ↑ SB, Izraelski nalot na konsulat Iranu. Zginął dowódca Gwardii Rewolucyjnej [online], wiadomosci.wp.pl, 1 kwietnia 2024 [dostęp 2024-04-02] (pol.).
- ↑ Wzrósł bilans ofiar izraelskiego ataku na konsulat Iranu w Syrii [online], Onet Wiadomości, 2 kwietnia 2024 [dostęp 2024-04-02] (pol.).
- ↑ Atak na konsulat Iranu w Damaszku. Rośnie liczba ofiar [online], Polska Agencja Prasowa, 3 kwietnia 2024 [dostęp 2024-04-04] (pol.).
- ↑ .
- ↑ Iran: Eksplozje w pobliżu miasta Isfahan. Izrael przeprowadził atak (WIDEO). Rzeczpospolita, 2024-04-19. [dostęp 2024-06-17]. (pol.).
- ↑ Rada tymczasowa ma zapanować nad chaosem w Haiti i przywrócić stabilność [online], Bankier.pl, 27 kwietnia 2024 [dostęp 2024-05-01] (pol.).
- ↑ Premier Słowacji postrzelony. Rzecznik MSW: potwierdzam próbę zabójstwa. TVN24, 2024-05-15. [dostęp 2024-05-15].
- ↑ Znaleziono śmigłowiec prezydenta Iranu. „Nie ma śladu życia” [online], rmf24.pl [dostęp 2024-05-20].
- ↑ Osuwisko przysypało całe wioski. „Skały i ziemia wciąż się poruszają”. TVN24, 2024-05-28. [dostęp 2024-05-30]. (pol.).
- ↑ Mateusz Mitkov: Udane rozpoczęcie załogowej misji kapsuły Starliner. Space24, 2024-06-06. [dostęp 2024-06-07]. (pol.).
- ↑ Aircraft carrying Malawi Vice-President goes missing [online], bbc.com [dostęp 2024-06-11] (ang.).
- ↑ Trwają poszukiwania samolotu z wiceprezydentem Malawi. Zaginął zaraz po starcie [online], gazetapl, 10 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-11] (pol.).
- ↑ Tragiczny finał poszukiwań. „Wszyscy zginęli” [online], TVN24, 11 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-11] (pol.).
- ↑ Radosław Opas, Samolot runął na ziemię. Wiceprezydent Malawi zginął na miejscu [online], wiadomosci.wp.pl, 11 czerwca 2024 [dostęp 2024-06-11] (pol.).
- ↑ Rosja po strzelaninach w dwóch miastach. Kto i po co zaatakował w Dagestanie?. Rzeczpospolita, 2024-06-24. [dostęp 2024-07-04]. (pol.).
- ↑ „Służby były zajęte Ukrainą”. W tym czasie odrodziło się „podziemie islamistyczne”. TVN24, 2024-06-05. [dostęp 2024-07-04]. (pol.).
- ↑ Udany powrót Chang’e 6 na Ziemię [online], 11 lipca 2024 [dostęp 2024-07-12] (pol.).
- ↑ Boliwia: nieudana próba zamachu stanu pod dowództwem byłego szefa armii. Polska Agencja Prasowa, 2024-06-27. [dostęp 2024-07-04]. (pol.).
- ↑ UAE jails 57 Bangladeshis over protests against own government [online], bbc.com [dostęp 2024-07-23] (ang.).
- ↑ Studenckie protesty w Bangladeszu, wiele aresztowań i ofiar [online], Onet Wiadomości, 23 lipca 2024 [dostęp 2024-07-23] (pol.).
- ↑ Ofiary śmiertelne i setki rannych. Studenci na ulicach [online], TVN24, 18 lipca 2024 [dostęp 2024-07-23] (pol.).
- ↑ Bangladesz odcięty od świata. Studencki protest zbiera krwawe żniwo. Są ofiary śmiertelne [online], nextgazetapl, 19 lipca 2024 [dostęp 2024-07-23] (pol.).
- ↑ Zamieszki w stolicy Bangladeszu. O co chodzi protestującym studentom? | Tygodnik Powszechny [online], tygodnikpowszechny.pl, 18 lipca 2024 [dostęp 2024-07-23] (pol.).
- ↑ Donald Trump ewakuowany po ataku na niego. Wykonał znaczący gest [online], Onet Wiadomości, 14 lipca 2024 [dostęp 2024-07-15].
- ↑ Hezbollah zaatakował żydowską osadę. Zginęły dzieci na boisku piłkarskim [online], tvp.info [dostęp 2024-08-06] (pol.).
- ↑ Liban reaguje na ostrzeżenie Izraela. „To sprowokuje wojnę regionalną” – Wiadomości Radio ZET [online], wiadomosci.radiozet.pl, 28 lipca 2024 [dostęp 2024-08-06] (pol.).
- ↑ Deborah Danan, In Majdal Shams, neighbors embrace Druze mourning children killed in rocket attack [online], The Times of Israel, 2 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-06] (ang.).
- ↑ Najwyższy dowódca wojskowy Hezbollahu zabity w Libanie. Defence24, 2024-07-30. [dostęp 2024-09-01]. (pol.).
- ↑ Przywódca Hamasu nie zginął w ataku powietrznym. Zabiła go bomba. Skąd się wzięła? [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-10-19].
- ↑ Historyczna wymiana więźniów między Rosją a Zachodem. Uwolnieni Amerykanie wrócili do kraju [online], pap.pl, 2 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-06].
- ↑ Grupowa wymiana więźniów między Wschodem i Zachodem [online], OSW Ośrodek Studiów Wschodnich, 2 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-06] (pol.).
- ↑ Wielka wymiana bez więźniów z Białorusi. Wskazano na ważny szczegół [online], wydarzenia.interia.pl [dostęp 2024-08-06] (pol.).
- ↑ 3 newly freed Americans are back on US soil after a landmark prisoner exchange with Russia [online], AP News, 1 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-06] (ang.).
- ↑ Bangladesz: Upokarzający koniec rządów Sheikh Hasiny [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-10-19].
- ↑ Ukraińska akcja zbrojna w obwodzie kurskim [online], OSW Ośrodek Studiów Wschodnich, 7 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-17] (pol.).
- ↑ Czeczeński generał mówi, co Ukraińcy chcieli zdobyć w obwodzie kurskim [online], Rzeczpospolita [dostęp 2024-08-17] (pol.).
- ↑ Wojciech Lorenz, Ukraińska ofensywa na terytorium Rosji [online], pism.pl, 13 sierpnia 2024 [dostęp 2024-08-17].
- ↑ Niezwykły dzień na orbicie. Tak wyglądał pierwszy prywatny spacer kosmiczny [online], Spider’s Web, 12 września 2024 [dostęp 2024-09-12] (pol.).
- ↑ Jared Isaacman: The billionaire behind first private spacewalk [online], bbc.com [dostęp 2024-09-12] (ang.).
- ↑ Eksplodowały pagery Hezbollahu. Prawie 3 tys. rannych w Libanie [online], wydarzenia.interia.pl [dostęp 2024-10-19].
- ↑ Paweł Kmiecik: Przywódca Hezbollahu został zabity przez izraelskie wojsko. RMF, 2024-09-28. [dostęp 2024-09-29]. (pol.).
- ↑ Atak Izraela na Liban. Wyjaśniamy, dlaczego do niego doszło [online], Onet Wiadomości, 1 października 2024 [dostęp 2024-10-19].
- ↑ Iran Armed Forces praises Operation True Promise II, warns of further action [online], Tehran Times, 1 października 2024 [dostęp 2024-10-19] (ang.).
- ↑ Europa Clipper [online], NASA Jet Propulsion Laboratory (JPL) [dostęp 2024-08-21] (ang.).
- ↑ Europa Clipper startuje. Sonda sprawdzi, czy w tym miejscu może istnieć życie [online], geekweek.interia.pl [dostęp 2024-10-14] (pol.).
- ↑ Liftoff! NASA’s Europa Clipper Sails Toward Ocean Moon of Jupiter – NASA [online] [dostęp 2024-10-16] (ang.).
- ↑ Nie żyje szef Hamasu Jahja Sinwar. Zginął w ataku Izraela. Onet.pl, 2024-10-17. [dostęp 2024-11-01]. (pol.).
- ↑ Why did Israel name its operation against Iran 'Days of Repentance?' – explainer [online], The Jerusalem Post | JPost.com, 26 października 2024 [dostęp 2024-10-27] (ang.).
- ↑ CEC Chair vows Georgia’s 2024 parliamentary elections to be held per high standards [online], 1TV [dostęp 2024-03-05] (ang.).
- ↑ Dlaczego powodzie w Hiszpanii były tak zabójcze? Zginęło ponad 200 osób, według władz ofiar może być jeszcze więcej [online], Onet Wiadomości, 1 listopada 2024 [dostęp 2024-11-01] (pol.).
- ↑ Polsat News, Tragedia w Hiszpanii. Liczba ofiar rośnie [online], PolsatNews.pl, 1 listopada 2024 [dostęp 2024-11-01] (pol.).
- ↑ RTVE.es/EP, El cambio climático hace que una DANA como la de Valencia sea el doble de probable, según un estudio [online], RTVE.es, 31 października 2024 [dostęp 2024-11-01] (hiszp.).
- ↑ Javna medijska ustanova JMU Radio-televizija Vojvodine, Малим уштедама остварити бољу производњу (АУДИО) [online], JMU Radio-televizija Vojvodine [dostęp 2024-11-08] (serb.).
- ↑ Trybunał w Hadze nakazał aresztowanie premiera Izraela. USA i Hamas komentują [online], rmf24.pl [dostęp 2024-11-23].
- ↑ Netanyahu arrest warrant damned by Israel, welcomed by Palestinians [online], bbc.com [dostęp 2024-11-23] (ang.).
- ↑ Łukasz Golowanow, Rozejm w Libanie wszedł w życie [Aktualizacja] [online], Konflikty.pl, 27 listopada 2024 [dostęp 2024-11-28] (pol.).
- ↑ Tamara Qiblawi, Israel has agreed to a truce in Lebanon. Here’s what that means [online], CNN, 26 listopada 2024 [dostęp 2024-11-28] (ang.).
- ↑ .
- ↑ Rumunia. Sąd Konstytucyjny unieważnił pierwszą turę wyborów prezydenckich. Lasconi: to podeptanie demokracji. Polska Agencja Prasowa, 2024-12-14. [dostęp 2024-12-26]. (pol.).
- ↑ .
- ↑ Marcin Romanowski z azylem na Węgrzech. Co może państwo polskie?. TVN24, 2024-12-20. [dostęp 2024-12-26]. (pol.).
- ↑ Kierowca wjechał w tłum na świątecznym jarmarku w Niemczech [online], TVN24, 20 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-20].
- ↑ Karina Jaworska: Katastrofa lotnicza w Kazachstanie. Podano możliwą przyczynę wypadku. Polsat News, 2024-12-25. [dostęp 2024-12-26]. (pol.).
- ↑ Katastrofa Boeinga 737 w Korei Południowej. Prawie 180 ofiar. TVP Info, 2024-12-29. [dostęp 2024-12-29]. (pol.).
- ↑ Katastrofa samolotu w Korei Płd. Nowe informacje o dwóch ocalałych osobach. Business Insider, 2024-12-29. [dostęp 2024-12-29]. (pol.).
- ↑ Lądowanie bez podwozia, uderzenie, wielki wybuch. Katastrofa boeinga na nagraniu. TVN24, 2024-12-29. [dostęp 2024-12-29]. (pol.).
- ↑ adm40ton, Rumunia i Bułgaria w Schengen już za 2 dni – jak duże zmiany może to przynieść? [online], 40ton, 30 grudnia 2024 [dostęp 2025-01-05].
- ↑ Krwawa strzelanina w kawiarni w Czarnogórze. Sprawca na wolności [online], rmf24.pl [dostęp 2025-01-05].
- ↑ Tucker Reals, Kerry Breen, At least 14 killed, dozens hurt on Bourbon Street in New Orleans as driver intentionally slams truck into crowd; attacker dead – CBS News [online], cbsnews.com, 2 stycznia 2025 [dostęp 2025-02-18] (ang.).
- ↑ Indonesia joins BRICS group of emerging economies [online], Al Jazeera [dostęp 2025-01-09] (ang.).
- ↑ Indonesia is admitted to the BRICS bloc of developing nations [online], Associated Press, 6 stycznia 2025 [dostęp 2025-01-09] (ang.).
- ↑ James MacCarthy, Jessica Richter, 4 Graphics Explain Los Angeles’ Rare and Devastating January Fires [online], 5 lutego 2025 [dostęp 2025-02-18] (ang.).
- ↑ „Generał bez doświadczenia politycznego” nowym prezydentem Libanu. TVP Info, 2025-01-09. [dostęp 2025-01-14].
- ↑ Polska gratuluje Libanowi wyboru prezydenta!. Gov.pl, 2025-01-13. [dostęp 2025-01-14].
- ↑ South Korea: Authorities arrest president Yoon Suk Yeol after dramatic hours-long standoff. BBC News. [dostęp 2025-01-15]. (ang.).
- ↑ Israel, Hamas reach ceasefire agreement designed to end 15-month Gaza war, official says. Reuters, 2025-01-15.
- ↑ Przełom w Tajlandii. Ponad 200 par tej samej płci zawarło związek małżeński. Onet, 2025-01-23. [dostęp 2025-02-11]. (pol.).
- ↑ Jonathan Head, Thanyarat Doksone: The long road to legalise same sex marriage in Thailand. BBC News, 2025-01-23. [dostęp 2025-02-11]. (ang.).
- ↑ Global tech shares fall as China AI chatbot DeepSeek spooks investors. The Guardian, 2025-01-27. [dostęp 2025-01-27].
- ↑ Nvidia sheds almost $600 billion in market cap, biggest one-day loss in U.S. history. CNBC, 2025-01-27. [dostęp 2025-01-27].
- ↑ Oni zginęli w katastrofie w Waszyngtonie. Zginęło wielu członków „zżytej rodziny” [online], Fakt, 30 stycznia 2025 [dostęp 2025-02-18].
- ↑ Bardzo długie i drogie pożegnanie z poradziecką technologią. Kraje bałtyckie w końcu połączą się z Europą TVN24. 2025-02-07. [dostęp 2025-02-20]. (pol.).
- ↑ Awantura w Białym Domu. Tak wyglądała scysja między Trumpem i Zełenskim [NAGRANIE Z TŁUMACZENIEM] [online], Onet Wiadomości, 28 lutego 2025 [dostęp 2025-03-14].
- ↑ US firm Firefly achieves its first moon landing with Blue Ghost spacecraft [online], Al Jazeera [dostęp 2025-03-14] (ang.).
- ↑ Naukowcy chcą odtworzyć mamuty włochate. Na początek wyhodowali mysz w futrze | National Geographic [online], national-geographic.pl [dostęp 2025-03-14].
- ↑ Syria leader vows to hunt down those responsible for bloodshed [online], BBC News, 9 marca 2025 [dostęp 2025-03-14] (ang.).
- ↑ Darryl John Esguerra: ICC warrant served: Palace says Duterte now under police custody. Philippine News Agency, 2025-03-11. [dostęp 2025-03-11].
- ↑ Pakistan train hijack: Militants threaten to ‘execute’ hostages; over 400 onboard. Hindustan Times. [dostęp 2025-03-11].
- ↑ Israel kills 71 in predawn attacks on Gaza; Netanyahu warns of ‘fierce’ war. Al Jazeera English, 2025-03-18.
- ↑ Protests erupt in Turkey after Erdogan rival arrested [online], BBC News, 19 marca 2025 [dostęp 2025-03-20].
- ↑ Hundreds arrested in third night of Turkey protests [online], BBC News, 22 marca 2025 [dostęp 2025-03-22].
- ↑ Sơ tán vì ảnh hưởng động đất ở Myanmar, một người ở TP.HCM tử vong [online], Báo Xây dựng [dostęp 2025-04-19] (wiet.).
- ↑ Josh Dinner: SpaceX launches private Fram2 astronauts on historic spaceflight over Earth’s poles. Space.com, 2025-04-01. [dostęp 2025-04-01]. (ang.).
- ↑ Jeff Foust: SpaceX launches Fram2 private astronaut mission. SpaceNews, 2025-04-01. [dostęp 2025-04-01]. (ang.).
- ↑ Hungary withdraws from International Criminal Court during Netanyahu visit. BBC News, 2025-04-03. [dostęp 2025-04-03]. (ang.).
- ↑ Jeffrey Kluger, The Return of the Dire Wolf [online], TIME, 7 kwietnia 2025 [dostęp 2025-04-19] (ang.).
- ↑ https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-04-07/-de-extinction-startup-with-10-billion-valuation-revives-dire-wolf.
- ↑ .
- ↑ Potężna eksplozja w strategicznym porcie. Wielu zabitych, setki rannych. TVN24, 2025-04-27. [dostęp 2025-04-27]. (pol.).
- ↑ Marcin Orłowski: Potężna eksplozja w irańskim porcie. Rośnie liczba ofiar, ponad 800 rannych. Interia, 2025-04-27. [dostęp 2025-04-27]. (pol.).
- ↑ Marta Stępien: Wielka eksplozja w irańskim porcie. Wiadomo, jak doszło do wybuchu. Interia, 2025-04-27. [dostęp 2025-04-27]. (pol.).
- ↑ .
- ↑ .
- ↑ India says it has launched strikes on Pakistan and Pakistan-administered Kashmir.
- ↑ Kto wygra wybory prezydenckie w drugiej turze? To pokazuje ostatni sondaż. rmf24.pl. [dostęp 2025-05-19].
- ↑ Wybory Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2025 r. [online], wybory.gov.pl [dostęp 2025-06-02].
- ↑ ‘Many killed’ as Air India plane with 242 on board crashes near India’s Ahmedabad airport. Reuters, 2025-06-12. [dostęp 2025-06-12]. (ang.).
- ↑ Łukasz Golowanow, „Naród jak Lwica”: Izrael zaatakował cele w Iranie, zabił głównych irańskich generałów [Aktualizacja] [online], Konflikty.pl, 13 czerwca 2025 [dostęp 2025-06-19].
- ↑ Tadeo Ruiz Sandoval: Enderlin tornado earns rare EF-5 category after derailing 33 train cars. MPR News, 2025-10-08. [dostęp 2025-10-09]. (ang.).
- ↑ Sławosz Uznański-Wiśniewski już na ISS. Polski astronauta zabrał głos. Onet, 2025-06-26. [dostęp 2025-06-27]. (pol.).
- ↑ India, Poland and Hungary make spaceflight comeback with ISS mission. The Guardian, 2025-06-25. [dostęp 2025-06-27]. (ang.).
- ↑ Daphne Psaledakis, Sonia Rolley: Rwanda, Congo sign peace deal in US to end fighting, attract investment. Reuters, 2025-06-27. [dostęp 2025-06-27]. (ang.).
- ↑ https://www.kxan.com/news/texas/map-where-have-flash-flooding-fatalities-been-confirmed-in-texas/.
- ↑ Morgan Winsor, David Brennan, Kevin Shalvey, Nadine El-Bawab: Israel strikes Syrian military headquarters, IDF says. ABC News, 2025-07-16. [dostęp 2025-07-19]. (ang.).
- ↑ Szymon Majewski: Tajlandia i Kambodża utrzymują rozejm. Koszty konfliktu sięgają 307 mln dolarów. Business Insider, 2025-07-29. [dostęp 2025-12-29]. (pol.).
- ↑ Adrianna Rymaszewska, Potężne trzęsienie ziemi na Kamczatce. „Spodziewane niszczycielskie fale” [online], PolsatNews.pl, 30 lipca 2025 [dostęp 2025-07-30].
- ↑ Tsunami uderzyło w Hawaje. Zamknięte porty i lotniska. Władze wzywały do ewakuacji [online], wydarzenia.interia.pl, 30 lipca 2025 [dostęp 2025-07-30].
- ↑ Ali Abbas Ahmadi, Sakshi Venkatraman, Grigor Atanesian: Azerbaijan and Armenia sign peace pledge at White House summit with Trump. BBC, 2025-08-08. [dostęp 2025-08-16]. (ang.).
- ↑ https://eu.usatoday.com/story/news/politics/2025/08/13/trump-putin-meeting-location-joint-base-elmendorf-richardson/85639795007/.
- ↑ Jerzy Adamiak: ONZ po raz pierwszy ogłosiła, że na terenie Strefy Gazy panuje głód. Polska Agencja Prasowa, 2025-08-22. [dostęp 2025-09-20].
- ↑ Famine in Gaza: ‘A failure of humanity itself’, says UN chief. Organizacja Narodów Zjednoczonych, 2025-08-22. [dostęp 2025-09-20]. (ang.).
- ↑ Afghan survivors struggle in the wake of deadly earthquake. Al Jazeera. [dostęp 2025-09-07].
- ↑ Marcin Zatyka: Tragiczny wypadek w Lizbonie. Kolejka zostanie zastąpiona przez autobusy. Polska Agencja Prasowa, 2025-09-12. [dostęp 2025-09-20].
- ↑ https://www.aljazeera.com/news/2025/9/12/nepal-protest-death-toll-reaches-51-as-12500-prisoners-remain-on-the-run.
- ↑ Israeli military says it attacked Hamas leaders in Qatar’s Doha [online], Al Jazeera English, 9 września 2025.
- ↑ Poland closer to conflict than any time since second world war, PM says, as Russia claims drone incursion was unintentional – live. The Guardian, 2025-09-10. [dostęp 2025-09-10].
- ↑ Nepal’s president appoints former chief justice as interim premier and first woman leader [online], AP News, 12 września 2025 [dostęp 2025-09-12] (ang.).
- ↑ UK, Canada and Australia announce formal recognition of Palestinian state [online], BBC News, 21 września 2025 [dostęp 2025-09-21] (ang.).
- ↑ France becomes latest nation to recognise Palestinian state. BBC News, 2025-09-22. [dostęp 2025-09-23]. (ang.).
- ↑ Chaos na Madagaskarze. Masowe protesty pokolenia Z, prezydent opuścił kraj. Polska Agencja Prasowa, 2025-10-13. [dostęp 2025-10-19]. (pol.).
- ↑ Situational Report No. 5 for the Effects of Magnitude 6.9 Earthquake in Bogo City, Cebu (2025). NDRRMC, 2025-10-04. [dostęp 2025-10-04]. (ang.).
- ↑ Melimopoulos Melimopoulos: Israel intercepts last Gaza Sumud flotilla vessel: What we know so far. Aljazeera, 2025-10-01. [dostęp 2025-11-14]. (ang.).
- ↑ Jerzy Adamiak: Flotylla Sumud: Izrael bezprawnie zatrzymał 443 osoby z 47 państw świata. Polska Agencja Prasowa, 2025-10-02. [dostęp 2025-11-14]. (pol.).
- ↑ Jerzy Adamiak: Plan pokojowy dla Strefy Gazy. Izraelski rząd zdecydował. Polska Agencja Prasowa, 2025-10-10. [dostęp 2025-10-10]. (pol.).
- ↑ Windows 10 kończy się 14 października 2025 r.. support.microsoft.com, 2025-03-27. [dostęp 2025-10-14]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-10-10)]. (pol.).
- ↑ Peter Butler: Microsoft Ends Support for Windows 10 Tuesday. Here’s What You Need to Know. CNet, 2025-10-13. [dostęp 2025-10-14]. (ang.).
- ↑ Madagaskar. Przywódca zamachu stanu zaprzysiężony na prezydenta. Polska Agencja Prasowa, 2025-10-17. [dostęp 2025-10-19]. (pol.).
- ↑ Kolejny dzień protestów na Madagaskarze. Pokolenie Z domaga się zmian w funkcjonowaniu kraju. Polska Agencja Prasowa, 2025-10-01. [dostęp 2025-10-19]. (pol.).
- ↑ Lovasoa Rabary, Tim Cocks, Giulia Paravicini: Madagascar’s military takes power, fleeing president impeached. Reuters, 2025-10-14. [dostęp 2025-10-19]. (ang.).
- ↑ Tommy Walker: What’s next for Timor-Leste as it joins ASEAN?. Deutsche Welle, 2025-09-30. [dostęp 2025-11-02]. (ang.).
- ↑ ‘A true genocide’: RSF kills ‘at least 1,500 people’ in Sudan’s el-Fasher. Al-Dżazira, 2025-10-29. [dostęp 2025-11-02]. (ang.).
- ↑ Sudan. Ponad 60 tysięcy osób uciekło z Al-Fasziru po zajęciu go przez rebeliantów. Polska Agencja Prasowa, 2025-11-01. [dostęp 2025-11-02]. (pol.).
- ↑ Tajfun uderzył w Filipiny. Są ofiary śmiertelne, setki tysięcy ewakuowanych. Polska Agencja Prasowa, 2025-11-04. [dostęp 2025-11-07]. (pol.).
- ↑ Kara śmierci dla byłej premier Bangladeszu. Skazana: to wyrok motywowany politycznie. Polska Agencja Prasowa, 2025-11-17. [dostęp 2025-12-01]. (pol.).
- ↑ Guinea-Bissau: Presidential campaign kicks off without main opposition party. africanews.com. [dostęp 2025-12-01]. (ang.).
- ↑ Tadeusz Brzozowski: Zamach stanu w Gwinei Bissau. Armia potwierdziła, że aresztowała prezydenta i przejęła władzę. Polska Agencja Prasowa, 2025-11-26. [dostęp 2025-12-01]. (pol.).
- ↑ Krzysztof Pawliszak: Strona główna Świat Rośnie liczba ofiar pożaru w Hongkongu. To największa taka tragedia od czasu II wojny światowej. Polska Agencja Prasowa. [dostęp 2025-12-01]. (pol.).
- ↑ Laura Sharman: More than 1,000 killed as deadly storms cause flooding and landslides across Asia. CNN, 2025-11-30. [dostęp 2025-12-01]. (ang.).
- ↑ Death toll from Sri Lanka landslides and floods rises to 69. Al Jazeera, 2025-11-28. [dostęp 2025-11-30].
- ↑ Jan Matoga: Rząd podaje się do dymisji. W Bułgarii zwyciężyła młodość. RMF 24, 2025-12-11. [dostęp 2025-12-16]. (pol.).
- ↑ Piotr Białczyk: Polityczne trzęsienie ziemi w Bułgarii. Premier rezygnuje. Interia, 2025-12-11. [dostęp 2025-12-16]. (pol.).
- ↑ EU agrees €90bn loan for Ukraine as Putin says Kyiv 'refusing to end this conflict’. BBC News, 2025-12-19. [dostęp 2025-12-19]. (ang.).
- ↑ U.S. strikes ISIS in Nigeria after Trump warnings on Christian killings, The Washington Post, 25 grudnia 2025, ISSN 0190-8286 [dostęp 2025-12-26] (ang.).
- ↑ US launches strikes against Islamic State in Nigeria. BBC News, 2025-12-25. [dostęp 2025-12-26]. (ang.).
- ↑ Will Weissert: U.S. launches strike against Islamic State forces in Nigeria, Trump says. PBS News, 2025-12-25. [dostęp 2025-12-26]. (ang.).
- ↑ Israel’s recognition of Somaliland slammed across world capitals. Al Jazeera, 2025-12-27. [dostęp 2025-12-28]. (ang.).
- ↑ Pierwsze państwo na świecie uznało Somaliland. Sprzeciw sąsiadów. TVN24, 2025-12-27. [dostęp 2025-12-28]. (pol.).
- ↑ Nik Matrin: EU backs Somalia after Israel recognizes Somaliland. Deutsche Welle, 2025-12-28. [dostęp 2025-12-28]. (ang.).
- ↑ Iran potwierdza śmierć Alego Chameneia. „Znajduje się w gronie wielkich męczenników” [online], wiadomosci.onet.pl [dostęp 2026-03-01].
- ↑ Karolina Nowakowska, Atak USA i Izraela: Wszystko, co wiemy o ataku na Iran i losie ajatollaha, „Dziennik Gazeta Prawna”, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-02-28].
- ↑ Tomasz Waleński, Izrael uderza na Iran. "Państwo rozpoczęło prewencyjny atak" [online], Wp.pl, 28 lutego 2026 [dostęp 2026-02-28].
- ↑ Przywódca Iranu nie żyje. Państwowe media potwierdzają, 40-dniowa żałoba w kraju [online], Interia, 1 marca 2026 [dostęp 2026-03-01] (pol.).
- ↑ Latający samochód AirCar po pierwszym locie w mieście. Jest nagranie [online], komputerswiat.pl, 1 lipca 2021 [dostęp 2021-07-11] (pol.).
- ↑ Europejscy przywódcy rozmawiają już z Bidenem. Wśród tematów NATO i klimat [online], TVN24 [dostęp 2020-11-12] (pol.).
- 1 2 3 Skrot Przew. oznacza przewodniczący.
- ↑ Person of the Yers 2009. time.com, 2009-12-16. [dostęp 2010-12-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-08-26)]. (ang.).
- ↑ Twórca Facebooka Człowiekiem Roku 2010 tygodnika Time. gazeta.pl, 2010-12-15. [dostęp 2010-12-15]. (pol.).
- ↑ Person of the Year is the Protester. timemagazine.tumblr.com. [dostęp 2010-12-30]. (ang.).
- ↑ Michael Scherer: 2012 Person of the Year: Barack Obama, the President. Time, 2012-12-19. [dostęp 2012-12-19]. (ang.).
- ↑ today.com: Pope Francis named Time’s 2013 Person of the Year. today.com, 2013-12-11. [dostęp 2013-12-11]. (ang.).
- ↑ They risked and persisted, sacrificed and saved. Editor Nancy Gibbs explains why the Ebola Fighters are TIME’s choice for Person of the Year 2014.
- ↑ Zacharek, Stephanie; Dockterman, Eliana; Edwards, Haley Sweetland: TIME Person of the Year 2017: The Silence Breakers. 2017-12-06.
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Prizes in Physics. Nobel Media AB 2014. [dostęp 2014-10-07]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Prizes in Chemistry. Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Prizes in Physiology or Medicine. Nobel Media AB 2014. [dostęp 2014-10-07]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Prizes in Literature. Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Nobel Peace Prizes. Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21]. (ang.).
- ↑ Nobelprize.org: All Prizes in Economic Sciences. Nobel Media AB 2013. [dostęp 2013-09-21]. (ang.).