Sulejówek
52°14′29″N 21°17′26″E/52,241389 21,290556
| miasto i gmina | |||||
 Dworek „Milusin”, w którym w latach 20. XX w. mieszkał Józef Piłsudski, obecnie część Muzeum Józefa Piłsudskiego | |||||
| |||||
| Państwo | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| Województwo | |||||
| Powiat | |||||
| Aglomeracja | |||||
| Prawa miejskie |
18 lipca 1962 | ||||
| Burmistrz |
Arkadiusz Śliwa | ||||
| Powierzchnia |
19,31[1] km² | ||||
| Populacja (01.01.2024) • liczba ludności • gęstość |
| ||||
| Strefa numeracyjna |
22 | ||||
| Kod pocztowy |
05-070, 05-0719 | ||||
| Tablice rejestracyjne |
WM[2]; WY...YY | ||||
Położenie na mapie powiatu mińskiego  | |||||
Położenie na mapie Polski  | |||||
Położenie na mapie województwa mazowieckiego  | |||||
| 52°14′29″N 21°17′26″E/52,241389 21,290556[3]
| |||||
| TERC (TERYT) |
1412151 | ||||
| SIMC |
0921668[4] | ||||
Urząd miejski ul. Dworcowa 5505-070 Sulejówek | |||||
| Strona internetowa | |||||
| BIP | |||||
Sulejówek – miasto w województwie mazowieckim, w powiecie mińskim[4]. Sulejówek należy do aglomeracji warszawskiej.
Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 21 428 mieszkańców, będąc 25. najludniejszym miastem w województwie[1].
Części miasta
[edytuj | edytuj kod]| SIMC | Nazwa | Rodzaj |
|---|---|---|
| 1065846 | Cechówka | część miasta |
| 0921674 | Długa Szlachecka | część miasta |
| 0921680 | Miłosna | część miasta |
| 0921697 | Ratajewo | część miasta |
| 0921705 | Szkopówka | część miasta |
| 0921711 | Żurawka | część miasta |
Dane ogólne
[edytuj | edytuj kod]Miasto zajmuje powierzchnię 1931 ha, w tym:
- ok. 500 ha – zabudowa mieszkaniowa
- ok. 650 ha – użytki rolne, przekształcane na tereny mieszkaniowo-usługowe
- ok. 620 ha – lasy
- ok. 180 ha – inne tereny, tj. nieużytki, drogi
Według danych GUS z 31 grudnia 2021 roku, miasto liczyło 21 253 mieszkańców[6].
Budżet miasta w 2022 roku wynosił 148 629 618 zł[7].
Miasta partnerskie
[edytuj | edytuj kod]
Viimsi[8] – od 2004 r.
Bourg-la-Reine[9] – od 2006 r.
Yalvaç[10] – od 2008 r.
Podbrzezie[11] – od 2017 r.
Demografia
[edytuj | edytuj kod]Dane z 31 grudnia 2021 roku[6]
| Opis | Ogółem | Kobiety | Mężczyźni | |||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Jednostka | osób | % | osób | % | osób | % |
| Populacja | 21 253 | 100 | 11 094 | 52,3 | 10 159 | 47,7 |
| Gęstość zaludnienia [mieszk./km²] |
1 110,3 | 575,4 | 524,9 | |||
- Piramida wieku mieszkańców Sulejówka w 2014 roku[12]
Położenie
[edytuj | edytuj kod]
Miasto jest oddalone w linii prostej o ok. 17 km od centrum Warszawy w kierunku wschodnim. Od zachodu graniczy z dzielnicą Warszawy – Wesołą, od północy graniczy z Zielonką, od wschodu z Gminą Halinów, od południa z Gminą Wiązowna. Sulejówek znajduje się na pograniczu Równiny Wołomińskiej i Wysoczyzny Kałuszyńskiej.
Historia
[edytuj | edytuj kod]
Pierwsze wzmianki o Sulejówku pochodzą z 1526 roku. W aktach wcielonych do Korony ziem mazowieckich była wzmianka o wsi szlacheckiej Sulewo. Istniało w niej kilka chat i karczma. Wieś szlachecka Sulewo położona była w 1580 roku w powiecie warszawskim ziemi warszawskiej województwa mazowieckiego[13]. W 1815 roku wieś Sulewo liczyła 57 mieszkańców. W 1866 roku uruchomiona została linia kolejowa. W ciągu kilku lat wokół stacji Miłosna powstało osiedle pracowników kolei, cegielnia oraz cechownia drewniana, od której pochodzi przyszła nazwa tej okolicy – „Cechówka”. W 1877 Sulejówek wchodził w skład dóbr Okuniew[14], należących w II połowie XIX wieku do rodziny Lortschów. W 1897 roku Sulejówek wraz z innymi folwarkami Okuniew, Michałów, Zabraniec, Kaleń, Wola Grzybowska należał do Ludwiki z Lortschów Romiszewskiej (żony gen. Modesta Romiszewskiego), K. Szekarazina, Janiny Lortsch (później żony znanego cyklisty Mieczysława Horodyńskiego) i Adolfa Lortscha. W 1897 nowym właścicielem tych dóbr, w tym Sulejówka, zostaje generał Konstanty Szekarazin[15][16]. W 1910 roku został uruchomiony kolejny przystanek kolejowy – Sulejówek, dla potrzeb wojskowych i dla coraz liczniej przybywających letników.
W grudniu 1919 roku Ignacy i Helena Paderewscy zakupili od rodziny Białobrzeskich willę „Białynia”, w której założyli Instytut Oświatowy, wsparty finansowo przez Józefa Piłsudskiego, późniejsze Ognisko „Helin”. W 1920 roku uruchomiona została pierwsza szkoła w Cechówce. W latach 1923–1926 w dworku powstałym z darów społeczeństwa oraz Komitetu Żołnierza Polskiego mieszkał Józef Piłsudski. W latach 30. XX w. Instytut Oświatowy rozbudowano wg projektu architekta Stefana Szyllera (m.in. dobudowano kaplicę Chrystusa Króla). W okresie II wojny światowej w budynkach instytutu mieściło się centrum hitlerowskiego wywiadu na Front Wschodni. Obecnie obiekty są bazą szkoleniową Ośrodka Rozwoju Edukacji (dawniej – Centralnego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli).
1 kwietnia 1939 roku Sulejówek uzyskał status samodzielnej gminy Sulejówek[17].
Podczas kampanii wrześniowej, 15 września 1939 roku, w odwecie za zabicie żołnierza Wehrmachtu (prawdopodobnie oficera), Niemcy dokonali pacyfikacji Cechówki, mordując około 100 osób (w tym 58 mieszkańców miejscowości)[18]. Ciała większości ofiar zostały spalone w podpalonych zabudowaniach, pozostałe pochowano na miejscowym cmentarzu w Miłośnie[18].
27 września 1939 roku gen. dyw. Tadeusz Kutrzeba parafował w Szkole Podstawowej nr 1 (obecnie Miejskie Przedszkole nr 1) przy ul. Paderewskiego 47 warunki kapitulacji Warszawy[19]. Grupa młodzieży z gminy uczestniczyła w powstaniu warszawskim. 31 lipca 1944 roku do Sulejówka wkroczyli żołnierze 8. Gwardyjskiego Korpusu Pancernego 2. Armii Pancernej nacierającego na Warszawę od strony Dęblina przez Parysów i Pogorzel koło Mińska Mazowieckiego.
1 lipca 1952 roku Sulejówek stał się dzielnicą w nowym powiecie miejsko-uzdrowiskowym Otwock[20], a w 1958 roku został osiedlem miejskim w powiecie otwockim[21]. 18 lipca 1962 roku osiedle Sulejówek otrzymało prawa miejskie[22]. Po reformie administracyjnej kraju w 1975 roku, miasto znalazło się w województwie stołecznym warszawskim, a 1 stycznia 1999 roku w województwie mazowieckim (powiat miński). Od 1 stycznia do 27 października 2002 roku miasto wchodziło w skład powiatu warszawskiego, a po jego zlikwidowaniu zostało przyłączone z powrotem do powiatu mińskiego.
W 2000 roku przyjęto nowe symbole miasta – flagę, godło, herb, sztandar, pieczęć i hejnał. W tym roku dworek „Milusin” zwrócono Fundacji Oświatowej Rodziny Marszałka Józefa Piłsudskiego – Milusin.
Zabytki
[edytuj | edytuj kod]
W mieście znajdują się dwa zabytki wpisane do rejestru decyzją konserwatora:
- Zespół willowy przy ulicy Oleandrów 5, wpisany do rejestru zabytków pod nr 1348 w 1988 roku, w skład którego wchodzą:
- willa „Milusin” zbudowana dla Józefa Piłsudskiego w 1923 roku w stylu dworkowym wg projektu Kazimierza Skórewicza,
- willa „Otradno” tzw. „Drewniak”,
- willa „Bzów”
- Dworek „Siedziba” zbudowany w 1911 roku, zamieszkiwany przez Zofię i Jędrzeja Moraczewskich, wpisany do rejestru zabytków pod nr 1299 w 1987 roku, znajdujący się przy ulicy 11 Listopada.
Transport
[edytuj | edytuj kod]
Sulejówek położony jest na trasie linii kolejowej E 20 Moskwa – Berlin. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 637 Warszawa – Węgrów, droga wojewódzka nr 638 Warszawa – Sulejówek, a także droga krajowa nr 92 Świecko – Terespol.
Z Warszawy do Sulejówka można się dostać pociągami Kolei Mazowieckich linii R2 oraz Szybkiej Kolei Miejskiej linii S2. Poza tym kursują linie 173 (na krańcu zachodnim) i 704 (na krańcu południowym) obsługiwane przez ZTM. Transport wewnątrz granic miasta oraz z okolicznymi gminami podwarszawskimi zapewniają linie prywatne, obsługiwane przez lokalnych przewoźników.
Ochrona zdrowia
[edytuj | edytuj kod]W Sulejówku działają 2 przychodnie miejskie, 3 niepubliczne, pogotowie ratunkowe, a także 7 aptek. W 2010 roku oddano do użytku nowy budynek Przychodni Miejskiej nr 1, która wcześniej mieściła się w zabytkowym budynku przy ulicy Paderewskiego 94 (willa „Bzów”).
Oświata
[edytuj | edytuj kod]
Szkoły podstawowe:
- Szkoła Podstawowa nr 1 im. Pierwszego Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego
- Szkoła Podstawowa nr 2 im. Stefana Czarnieckiego z oddziałami integracyjnymi
- Szkoła Podstawowa nr 3 im. Józefa Piłsudskiego w Sulejówku-Miłośnie
- Szkoła Podstawowa nr 4 im. Janusza Korczaka w Sulejówku-Miłośnie
- Prywatna Szkoła Podstawowa im. Zofii i Jędrzeja Moraczewskich
- Prywatna Szkoła Podstawowa im. Rodziny Moraczewskich
Szkoły ponadpodstawowe:
- Zespół Szkół Ponadpodstawowych im. Ignacego Paderewskiego
Inne:
- Miejskie Przedszkole nr 1
- Miejskie Przedszkole nr 2 w Sulejówku-Miłośnie
- Prywatna Szkoła Muzyczna I i II stopnia im. Ignacego Jana Paderewskiego
- Społeczna Szkoła Specjalna „Otwartych Serc” w Sulejówku-Miłośnie
Muzeum Józefa Piłsudskiego
[edytuj | edytuj kod]Religia
[edytuj | edytuj kod]
W mieście znajduje się kilka kościołów i kaplic: sanktuarium NMP Matki Kościoła, kościół księży marianów pw. św. Józefa, kaplica sióstr Służebnic Ducha św. i sióstr Wspomożycielek Dusz Czyśćcowych oraz kościół parafialny pw. Przemienienia Pańskiego (w Sulejówku-Miłośnie).
- Kościół Rzymskokatolicki
- Kościół Starokatolicki Mariawitów
- Kościół Katolicki Mariawitów
- Parafia Przenajświętszego Sakramentu w Długiej Kościelnej (wierni z Sulejówka odprawiają adorację ubłagania 18. dnia każdego miesiąca)[23]
- Świadkowie Jehowy
- zbór Sulejówek, Sala Królestwa (korzystają z niej zbory: Sulejówek i Warszawa–Wesoła)[24].
Sport
[edytuj | edytuj kod].jpg)
W mieście działa Miejski Ludowy Klub Sportowy Victoria Sulejówek, założony w 1957 roku i mający siedzibę przy ulicy Krasińskiego 6, oraz od 1994 roku UKS Herkules, prowadzący trzy sekcje: lekkiej atletyki, siatkówki i koszykówki. W 2012 roku, po generalnym remoncie obiektu przy ulicy Paderewskiego 29, otwarte zostały Korty Tenisowe Topspin Sulejówek. Od 2005 roku dostępna jest strzelnica kryta Parabellum, położona przy ulicy Armii Krajowej 77.
W Sulejówku ważnymi obiektami rekreacyjno‑sportowymi są pływalnia miejska i korty tenisowe. Pływalnia Miejska przy ul. Paderewskiego została otwarta 2 lipca 2025 r. i jest dostępna dla mieszkańców codziennie, zwykle od wczesnego rana do wieczora, oferując zajęcia dla różnych grup oraz strefę saun. Korty tenisowe przy ul. Paderewskiego są ogólnodostępne sezonowo i funkcjonują w godzinach popołudniowych i wieczornych w dni powszednie oraz w szerszych godzinach w weekendy, sprzyjając rekreacji i grze indywidualnej[25].
Ludzie związani z Sulejówkiem
[edytuj | edytuj kod]Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2024 roku [online], Główny Urząd Statystyczny, 22 lipca 2024 [dostęp 2024-10-23] (pol.).
- ↑ Od czasu przyłączenia Sulejówka do powiatu mińskiego.
- ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 133405.
- ↑ a b c GUS. Wyszukiwarka TERYT.
- ↑ Rozporządzenie w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz. U. z 2013 r. poz. 200).
- ↑ a b GUS. Rocznik demograficzny 2022. s.94
- ↑ https://www.bip.sulejowek.pl/plik,10312,uchwala-budzetowa-na-rok-2022-miasta-sulejowek-nr-xxxix-436-2021-z-dnia-20-grudnia-2021-roku.pdf
- ↑ Viimsi [online], www.sulejowek.pl [dostęp 2023-06-03].
- ↑ Bourg-la-Reine [online], www.sulejowek.pl [dostęp 2023-06-03].
- ↑ Yalvac [online], www.sulejowek.pl [dostęp 2023-06-03].
- ↑ MIASTA PARTNERSKIE | Miasto Sulejówek [online], www.sulejowek.pl [dostęp 2022-03-16].
- ↑ Sulejówek w liczbach [online], Polska w liczbach [dostęp 2016-01-10], liczba ludności na podstawie danych GUS.
- ↑ Adolf Pawiński, Polska XVI wieku pod względem geograficzno-statystycznym. T. 5: Mazowsze, Warszawa 1895, s. 252.
- ↑ Okuniew, os. miejska w Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego. T. VII: Netrebka – Perepiat. Warszawa 1886, s. 441–442.
- ↑ Kurjer Poranny, nr 186 z 7 lipca 1897 r., s. 2.
- ↑ Tomasz Kalita, Mniszkówna, 1993, s. 37–39.
- ↑ Dz. U. z 1939 r. Nr 28, poz. 188.
- ↑ a b Irmina Matyjasek-Jałowiecka: Historia mojego miasta. Sulejówek – część III. 2002: Sulejówek, s. 133. ISBN 83-907212-2-8.
- ↑ Irmina Matyjasek-Jałowiecka: Historia mojego miasta. Sulejówek – część III. 2002: Sulejówek, s. 34, 36–37. ISBN 83-907212-2-8.
- ↑ Dz. U. z 1952 r. Nr 27, poz. 185.
- ↑ Dz. U. z 1957 r. Nr 39, poz. 176.
- ↑ Dz. U. z 1962 r. Nr 41, poz. 188.
- ↑ Kalendarz Mariawicki na rok 2022 (Felicjanów).
- ↑ Dane według wyszukiwarki zborów, na oficjalnej stronie Świadków Jehowy jw.org [dostęp 2020-08-02].
- ↑ Strona główna [online], Sport Sulejówek [dostęp 2026-01-19].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Oficjalna strona miasta
- Sulejówek, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XI: Sochaczew – Szlubowska Wola, Warszawa 1890, s. 569.
