Wojciech Dzieduszycki (polityk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojciech Dzieduszycki
Ilustracja
Data i miejsce urodzenia 13 lipca 1848
Jezupol
Data i miejsce śmierci 23 marca 1909
Wiedeń
Zawód polityk, filozof, eseista, historyk sztuki i pisarz
Rodzice Władysław Dzieduszycki, Antonina z Mazarakich Dzieduszycka
Małżeństwo Seweryna Dzieduszycka
Dzieci Jakub Władysław Dzieduszycki, Antonina Łuszczewska
Odznaczenia
Order Korony Żelaznej I klasy (Austro-Węgry)
Katedra Łacińska we Lwowie – tablica pamiątkowa Wojciecha Dzieduszyckiego

Wojciech Dzieduszycki (ur. 13 lipca 1848 w Jezupolu koło Stanisławowa, zm. 23 marca 1909 w Wiedniu) – polski hrabia, polityk, poseł IV, V, VI, VII,VIII i IX kadencji Sejmu Krajowego (filozof, eseista, historyk sztuki i pisarz (dramaturg, powieściopisarz i nowelista).

Życiorys[edytuj]

Konserwatysta, jednocześnie przeciwny polityce stańczyków, podolak, właściciel dóbr Jezupol koło Stanisławowa.

Studiował historię, filozofię i prawo na uniwersytetach we Lwowie i Wiedniu, gdzie w 1871 został doktorem filozofii. Od 1870 współpracował z periodykiem „Czas” oraz krakowskim „Krajem”. W 1872 debiutował beletryzowanym traktatem filozoficznym Władysław. Wielokrotnie podróżował, m.in. do Włoch i Grecji. Ostatnie lata życia spędził w Wiedniu. W 1907 roku odznaczony Orderem Korony Żelaznej I klasy[1].

Zmarł w Wiedniu, zwłoki przewieziono i pochowano w Jezupolu w grobowcu familijnym.[2]

Rodzina[edytuj]

Był synem hrabiego Władysława herbu Sas i Antoniny z Mazarakich herbu Newlin ze Strutynia. Obydwie rodziny – ze strony ojca i matki należały do elity galicyjskiego ziemiaństwa (były już ze sobą wcześniej skoligacone – macochą hr. Władysława była Klaudia z Mazarakich, siostra jego żony Antoniny), posiadających swoje rozległe dobra w okolicach Stanisławowa, lecz mocno związanych ze Lwowem.

Wojciech Dzieduszycki ożenił się z kuzynką Seweryną hrabianką Dzieduszycką. Miał z nią m.in. syna Jakuba i córkę Antoninę (po mężu Konradową Łuszczewską).

Kariera polityczna[edytuj]

Odegrał wybitną rolę w życiu politycznym zaboru austriackiego, jako jeden z przywódców partii konserwatywnej.

Wybrane publikacje[edytuj]

  • Władysław (1872)
  • Bohdan Chmielnicki (1873)
  • Ateny (1878)
  • Aurelian (1879)
  • Studia estetyczne (1878–1890)
  • Baśń nad baśniami (1889)
  • Listy ze wsi (1889–1890, 2 tomy)
  • Anioł (1892)
  • Roztrząsania filozoficzne o podstawach pewności ludzkiej (1892)
  • Historię malarstwa we Włoszech (1892)
  • O wiedzy ludzkiej (1896)
  • Dokąd nam iść wypada (1910)
  • Historia filozofii (1914)

Tłumaczył także dzieła Sofoklesa i Szekspira.

Poglądy filozoficzne[edytuj]

Rozwijał wreszcie[styl do poprawy] żywą działalność filozoficzną. Jako filozof pozostaje pod wpływem Kanta, ale stara się spod tego wpływu wyemancypować przy pomocy filozofii Descartes’a. Używając metody psychologicznej, wychodząc od człowieka i przyjmując fakt samowiedzy jako pierwotny, dochodzi do pojęcia Boga, które później wciąga w zakres teorii poznania. Usiłuje wykazać, że istnieje ścisły związek między duchem ludzkim a Bogiem, jako niezbędnym dla człowieka warunkiem poznania siebie samego, jak i świata zewnętrznego. W poglądach poznawczych hrabiego Dzieduszyckiego wyróżnić można szereg różnych pierwiastków, jak racjonalny, empiryczny, intuicyjny i pragmatyczny. Był znakomitym mówcą i prelegentem.

Przypisy

  1. Telegramy Kuriera Lwowskiego. Ordery Kurier Lwowski 1907 nr 46 s.4
  2. Wojciech hr Dzieduszycki Kurier Stanisławowski 1909 nr 1229 s.1
  3. Odznaczenia jubileuszowe. „Nowa Reforma”, s. 5, nr 277 z 3 grudnia 1898. 
  4. Odznaczenia jubileuszowe. „Echo Przemyskie”, s. 1, nr 97 z 4 grudnia 1898. 

Bibliografia[edytuj]

  • Józef. Buszko: Galicja 1859-1914, polski Piemont. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1989. ISBN 83-03-02732-8.
  • Henryk Markiewicz: Pozytywizm. Wyd. VII – 2 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 454–455, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13849-3.

Linki zewnętrzne[edytuj]