Wojciech Dzieduszycki (polityk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojciech Dzieduszycki
Ilustracja
Wojciech Dzieduszycki (przed 1901)
Data i miejsce urodzenia 13 lipca 1848
Jezupol
Data i miejsce śmierci 23 marca 1909
Wiedeń
Zawód polityk, filozof, eseista, historyk sztuki i pisarz
Rodzice Władysław Dzieduszycki, Antonina z Mazarakich Dzieduszycka
Małżeństwo Seweryna Dzieduszycka
Dzieci Jakub Władysław Dzieduszycki, Antonina Łuszczewska
Odznaczenia
Order Korony Żelaznej I klasy (Austro-Węgry)

Wojciech Dzieduszycki (ur. 13 lipca 1848 w Jezupolu koło Stanisławowa, zm. 23 marca 1909 w Wiedniu) – polski hrabia, polityk, poseł IV, V, VI, VII, VIII i IX kadencji Sejmu Krajowego, filozof, eseista, historyk sztuki i pisarz (dramaturg, powieściopisarz i nowelista.

Życiorys[edytuj]

Matka, Antonina z Mazarakich
Katedra Łacińska we Lwowie – tablica pamiątkowa Wojciecha Dzieduszyckiego
Wojciech Dzieduszycki

Konserwatysta, jednocześnie przeciwny polityce stańczyków, podolak, właściciel dóbr Jezupol koło Stanisławowa.

Studiował historię, filozofię i prawo na uniwersytetach we Lwowie i Wiedniu, gdzie w 1871 został doktorem filozofii. Od 1870 współpracował z periodykiem „Czas” oraz krakowskim „Krajem”. W 1872 debiutował beletryzowanym traktatem filozoficznym Władysław. Wielokrotnie podróżował, m.in. do Włoch i Grecji. Ostatnie lata życia spędził w Wiedniu. W 1907 odznaczony Orderem Korony Żelaznej I klasy[1].

Zmarł w Wiedniu, zwłoki przewieziono i pochowano w Jezupolu w grobowcu familijnym.[2]

Rodzina[edytuj]

Był synem hrabiego Władysława herbu Sas i Antoniny z Mazarakich herbu Newlin ze Strutynia. Obydwie rodziny – ze strony ojca i matki należały do elity galicyjskiego ziemiaństwa (były już ze sobą wcześniej skoligacone – macochą hr. Władysława była Klaudia z Mazarakich, siostra jego żony Antoniny), posiadających swoje rozległe dobra w okolicach Stanisławowa, lecz mocno związanych ze Lwowem.

Wojciech Dzieduszycki ożenił się w 1873 z kuzynką Seweryną hrabianką Dzieduszycką, córką Aleksandra, i osiadł we wsi Olszanica w powiecie tłumackim. Miał z nią m.in. syna Jakuba i córkę Antoninę (po mężu Konradową Łuszczewską).

Kariera polityczna[edytuj]

Odegrał wybitną rolę w życiu politycznym zaboru austriackiego, jako jeden z przywódców partii konserwatywnej.

Wybrane publikacje[edytuj]

  • Władysław (1872)
  • Bohdan Chmielnicki (1873)
  • Ateny (1878)
  • Aurelian (1879)
  • Studia estetyczne (1878–1890)
  • Baśń nad baśniami (1889)
  • Listy ze wsi (1889–1890, 2 tomy)
  • Anioł (1892)
  • Roztrząsania filozoficzne o podstawach pewności ludzkiej (1892)
  • Historię malarstwa we Włoszech (1892)
  • O wiedzy ludzkiej (1896)
  • Dokąd nam iść wypada (1910)
  • Historia filozofii (1914)

Tłumaczył także dzieła Sofoklesa i Szekspira.

Poglądy filozoficzne[edytuj]

Rozwijał wreszcie[styl do poprawy] żywą działalność filozoficzną. Jako filozof pozostaje pod wpływem Kanta, ale stara się spod tego wpływu wyemancypować przy pomocy filozofii Descartes’a. Używając metody psychologicznej, wychodząc od człowieka i przyjmując fakt samowiedzy jako pierwotny, dochodzi do pojęcia Boga, które później wciąga w zakres teorii poznania. Usiłuje wykazać, że istnieje ścisły związek między duchem ludzkim a Bogiem, jako niezbędnym dla człowieka warunkiem poznania siebie samego, jak i świata zewnętrznego. W poglądach poznawczych hrabiego Dzieduszyckiego wyróżnić można szereg różnych pierwiastków, jak racjonalny, empiryczny, intuicyjny i pragmatyczny. Był znakomitym mówcą i prelegentem.

Przypisy

  1. Telegramy Kuriera Lwowskiego. Ordery.Kurier Lwowski”. 46, s. 4, 1907.
  2. Wojciech hr Dzieduszycki. „Kurier Stanisławowski”. 1229, s. 1, 1909.
  3. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1886. Lwów: drukarnia Wadysława Łozińskiego, 1886, s. 202.
  4. Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1887. Lwów: drukarnia Wł. Łozińskiego, 1887, s. 203.
  5. Nowy regimentarz. „Nowości Illustrowane”. 9, s. 4, 26 listopada 1904. 
  6. Odznaczenia jubileuszowe. „Nowa Reforma”. 277, s. 5, 3 grudnia 1898. [dostęp 2017-11-23]. 
  7. Odznaczenia jubileuszowe. „Echo Przemyskie”. 97, s. 1, 4 grudnia 1898. [dostęp 2017-11-23]. 

Bibliografia[edytuj]

  • Józef. Buszko: Galicja 1859-1914, polski Piemont. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1989. ISBN 83-03-02732-8.
  • Henryk Markiewicz: Pozytywizm. Wyd. VII – 2 dodruk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 454–455, seria: Wielka Historia Literatury Polskiej. ISBN 978-83-01-13849-3.

Linki zewnętrzne[edytuj]