Bohorodczany

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Bohorodczany
Ilustracja
Dawny klasztor dominikański, obecnie cerkiew Świętych Piotra i Pawła
Herb
Herb
Państwo

 Ukraina

Obwód

 iwanofrankiwski

Rejon

bohorodczański

Powierzchnia

12 km²

Populacja (2020)
• liczba ludności


8220

Nr kierunkowy

+380 3471

Kod pocztowy

77700

Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego
Mapa konturowa obwodu iwanofrankiwskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Bohorodczany”
Położenie na mapie Ukrainy
Mapa konturowa Ukrainy, po lewej znajduje się punkt z opisem „Bohorodczany”
Ziemia48°48′N 24°32′E/48,800000 24,533333
Portal Ukraina

Bohorodczany[1] (ukr. Богородчани) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankiwskim, siedziba rejonu bohorodczańskiego, do 1945[2] w Polsce, w województwie stanisławowskim, w powiecie stanisławowskim. 8220 mieszkańców (2020)[3], dla porównania spis powszechny w 2001 zanotował ich 7464[4].

Do roku 1932 Bohorodczany były siedzibą powiatu bohorodczańskiego.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś królewska prawa wołoskiego, położona była w ziemi halickiej województwa ruskiego[5].

Żydzi w Bohorodczanach zaczęli się osiedlać na początku XVIII wieku. W 1717 roku zgodnie z dokumentami uiścili podatek pogłówny wysokości 756 złotych monet. W 1764 roku zgodnie ze spisem w miejscowości mieszkało 543 dorosłych i 21 dzieci, a w sąsiednich wsiach 103 osoby wyznania mojżeszowego.

W latach 1772–1918 Bohorodczany należały do austriackiego Królestwa Galicji. Po 1772 r. należały do powiatu tyśmienickiego w cyrkule halickim[6], a od 1786 r. do cyrkułu XVII (stanisławowskiego)[7]. Zostały miastem powiatowym w 1854 r.

W latach 70. XIX wieku Żydów było 2009 na 4595 mieszkańców. Grekokatolików było 1788, a rzymskich katolików – 800.

5 listopada 1862 miasteczko zostało zniszczone podczas wielkiego pożaru, który wybuchł w godzinach przedpołudniowych. Pastwą płomieni padło ok. 70 domów, w większości drewnianych i miejscowa synagoga. Kościoły i urząd powiatowy zostały ocalone[8].

Pod koniec XIX w. na obszarze wsi znajdował się młyn Sadzawa, położony koło wsi Lachowce.

W 1910 roku w mieszkało tu 4378 osób: 1930 Żydów, 1647 Ukraińców, 795 Polaków i 6 Niemców. W mieście istniało 8 restauracji, 2 hotele, 4 pracownie krawieckie, 2 warsztaty produkujące wyroby z cyny, 5 kowali, 6 kuśnierzy i 10 szewców. Jedyna apteka należała do Żyda, Y. Gertnera[9].

Podczas I wojny światowej mieszkańcy Bohorodczan za sprawą kozaków dońskich dopuścili się pogromu na miejscowych Żydach. Zamordowano wiele osób (w tym także dzieci), zagrabiono również znaczną część należącego do nich majątku. W synagodze, w której schronienia szukały kobiety, miały miejsce brutalne gwałty[10].

W latach 1919–1939 Bohorodczany były miastem powiatowym w województwie stanisławowskim.

W okresie międzywojennym gmina żydowska posiadała w mieście Wielką Synagogę (Grojse szul), Synagogę „Główną” (Algemajner szul), bet midrasz oraz dwa chasydzkie sztyble – wyżnicki i strutyński. Wszystkie obiekty były usytuowane na wspólnym dziedzińcu, na którym mieściła się też mykwa.

We wrześniu 1939 zajęte przez wojska sowieckie. Wszystkie szkoły stały się siedmioklasowymi szkołami ukraińskimi. Oprócz tego państwo sowieckie przejęło klub, bibliotekę, ośrodek zdrowia i aptekę

Od 27 czerwca 1941 roku okupowane przez Niemcy. W latach 1941–1944 miasto leżało w powiecie stanisławowskim w dystrykcie Galicja w Generalnym Gubernatorstwie. Podczas okupacji niemieckiej w Bohorodczanach funkcjonowało getto dla ludności żydowskiej. 11 maja 1942 800 mieszkańców getta wywieziono do Stanisławowa i rozstrzelano w obozie zagłady, tzw. „młynie Rudolfa”. Pozostałe w getcie 70 osób trafiło do Stanisławowa w listopadzie 1942[11] (inne źródła mówią o 1200 wywiezionych do Stanisławowa)[12].

27 lipca 1944 roku ponownie zajęte przez Armię Czerwoną[11].

W czasach sowieckich synagogi oraz domy modlitwy zostały zniszczone, a cmentarz żydowski ulegał stopniowemu zanikowi. Obecnie na jego terenie znajduje się stacja ciepłownicza

Urodzeni w Bohorodczanach[edytuj | edytuj kod]

Pobliskie miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Zarządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 lutego 1937 r. o ustaleniu urzędowych nazw miast (M.P. z 1937 r. nr 69, poz. 104).
  2. Ustawa z dnia 31 grudnia 1945 r. o ratyfikacji podpisanej w Moskwie dnia 16 sierpnia 1945 r. umowy między Rzecząpospolitą Polską a Związkiem Socjalistycznych Republik Radzieckich o polsko-radzieckiej granicy państwowej (Dz.U. z 1946 r. nr 2, poz. 5).
  3. Чисельність наявного населення України на 1 січня 2020 року (ukr.).
  4. Liczby ludności miejscowości obwodu iwanofrankiwskiego na podstawie spisu ludności wg stanu na dzień 5 grudnia 2001 roku (ukr.).
  5. Grzegorz Jawor, Osady prawa wołoskiego i ich mieszkańcy na Rusi Czerwonej w późnym średniowieczu, Lublin 2000, s. 82.
  6. Carte nouvelle des Royaumes de Galizie et Lodomerie avec le District de Bukowine, Augsburg po 1772
  7. Carte Generale de l'Atlas des Roiaumes Galicie et Lodomerie divisés en 19 Cercles avec la Buckowina, 1786
  8. Czas”. 259, s. 3, Kraków, 11. listopada 1863.
  9. Historia społeczności | Wirtualny Sztetl, sztetl.org.pl [dostęp 2022-06-14].
  10. Pinkas Hakehillot Polin: Bogorodchany, Ukraine, www.jewishgen.org [dostęp 2022-06-14].
  11. a b Холокост на территории СССР: Энциклопедия. Moskwa, 2009, s. 94. ISBN 978-5-8243-1296-6.
  12. H. Hasten, I Shall Not Die, Jerozolima - Nowy Jork 2003, s. 309.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]