Zair

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy dawnego państwa w Afryce. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
République du Zaïre
Repubuliki ya Zaïre
Jamhuri ya Zaïre

Republika Zairu
Demokratyczna Republika Konga 1971-1997 Demokratyczna Republika Konga
Flaga Zairu
Flaga Zairu
Dewiza: (fr.) Paix - Justice - Travail
(Pokój - Sprawiedliwość - Praca)
Hymn: La Zaïroise
Położenie Zairu
Język urzędowy francuski
Stolica Kinszasa
Ustrój polityczny republika
Ostatnia głowa państwa prezydent Mobutu Sese Seko
Powierzchnia
 • całkowita

2 345 410 km²
Liczba ludności (1996)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia

46 498 539
19,8 osób/km²
Jednostka monetarna zair
Zamach stanu 24 listopada 1965
Zmiana nazwy na Zair 17 października 1971
Obalenie prezydenta Mobutu Sese Seko 16 maja 1997
Strefa czasowa UTC +1, +2
Domena internetowa .zr
Kod telefoniczny +243

Zair (fr. Zaïre), Republika Zairu (République du Zaïre) – nazwa Demokratycznej Republiki Konga pod rządami prezydenta Mobutu Sese Seko, obowiązująca od 27 października 1971 roku do 17 maja 1997, używana także w odniesieniu do całego okresu jego rządów w państwie, od 24 listopada 1965 roku[1][2].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Joseph Desire Mobutu (znany później jako Mobutu Sese Seko), głównodowodzący kongijskiej armii narodowej, zdobył władzę w niestablinym politycznie kraju, niepodległym od 1960 roku, w wyniku zamachu stanu. W przeciągu kilku lat dokonał on centralizacji władzy, skupiając ją w rękach przewodzonego przez siebie Ludowego Ruchu Rewolucji (Mouvement populaire de la Révolution). W 1970 roku został wybrany prezydentem, jako jedyny kandydat startujący w wyborach. Rok później w kraju rozpoczęła się kampania mająca na celu stworzenie wśród obywateli poczucia jedności narodowej i pozbycia się pozostałości ery kolonialnej, w wyniku której zmieniona została nazwa kraju (na Zair) oraz niektórych miast (m.in. stolicy z Léopoldville na Kinszasę), mieszkańcy zostali zobowiązani do zmiany imion na afrykańskie. W państwie zapanowała względna stabilność trwająca do późnych lat 70.

Na początku lat 70. w Angoli grupa katangańskich secesjonistów utworzyła Front Wyzwolenia Narodowego Katangi[3]. W 1977 i 1978 roku w prowincji Shaba (obecnie Katanga) miały miejsce dwa powstania, stłumione przy współudziale wojsk francuskich, belgijskich i marokańskich[4]. W latach 80. rozpoczęła się wzmożona aktywność opozycji, m.in. Unii na rzecz Demokracji i Postępu Społecznego (Union pour la démocratie et le progrès social). Próby stłumienia opozycji przez Mobutu Sese Seko spotkały się z międzynarodową krytyką.

Wraz z zakończeniem zimnej wojny, nastąpił wzrost napięcia w kraju. Pozycja Mobutu Sese Seko osłabiała się w wyniku coraz liczniejszych protestów, wzmagającej się międzynarodowej krytyki wywołanej łamaniem praw człowieka oraz słabnącej gospodarki. W latach 1991 i 1993 nastąpiły protesty wojska wywołane niewypłacaniem pensji. W 1994 roku w związku z konfliktem trwającym w sąsiedniej Rwandzie do wschodniego Zairu zaczęli przybywać uchodźcy oraz bojówki Hutu.

W 1996 roku w Zairze wybuchła wojna domowa, gdy Sojusz Sił Demokratycznych na rzecz Wyzwolenia Konga (Alliance de forces démocratiques pour la libération du Congo), wspierany przez Rwandę i Ugandę, rozpoczął ofensywę, mającą na celu obalenie Mobutu Sese Seko. Po nieudanych negocjacjach prezydent uciekł z kraju. 17 maja władzę w państwie przejął Laurent-Désiré Kabila, zmieniając nazwę kraju na Demokratyczną Republikę Konga.

Przypisy

  1. Abiola Irele, Biodun Jeyifo: The Oxford Encyclopedia of African Thought. T. 1. Oxford University Press, 2010, s. 357. ISBN 0195334736.
  2. Ladislas Bizimana: Conflict in the African Great Lakes Region: A critical analysis of regional and international involvement. Universidad de Deusto, 1999, s. 37. ISBN 8498305365.
  3. Chris Cook and John Stevenson. The Routledge Companion to World History Since 1914, 2005. s.321-322.
  4. Chris Cook and John Stevenson. The Routledge Companion to World History Since 1914, 2005. s.321-322.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]