Zapornia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zapornia
Leach, 1816[1]
Ilustracja
Przedstawiciel rodzaju – kureczka czarnosterna (Z. bicolor)
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd żurawiowe
Nadrodzina Ralloidea
Rodzina chruściele
Rodzaj Zapornia
Typ nomenklatoryczny

Zapornia minuta T.F. Forster, 1817 (= Rallus parvus Scopoli, 1769)

Synonimy
Gatunki

zobacz opis w tekście

Zaporniarodzaj ptaka z rodziny chruścieli (Rallidae).

Zasięg występowania[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Eurazji, Afryce, Australazji oraz na wyspach na Oceanie Spokojnym (Kosrae, Henderson, Hawaiʻi)[14].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Długość ciała 17–28 cm, rozpiętość skrzydeł 26–39 cm; masa ciała samców 23–170 g, samic 17–140 g[14].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

  • Zapornia: anagram nazwy rodzaju Porzana Vieillot, 1816 (kureczka)[15].
  • Phalaridion: zdrobnienie gr. φαλαρις phalaris „niezidentyfikowany ptak wodny”, prawdopodobnie łyska, ale być może również kokoszka, od φαλος phalos „biały”[16]. Gatunek typowy: Rallus pusillus Pallas, 1776.
  • Rallites: rodzaj Rallus Linnaeus, 1758 (wodnik); gr. -ιτης -itēs „przypominający”[17]. Gatunek typowy: Rallus pusillus Pallas, 1776.
  • Limnocorax: gr. λιμνη limnē „bagno”; κοραξ korax, κορακος korakos „kruk” (tj. kruczo-czarny), od κρωζω krōzō „krakać”[18]. Gatunek typowy: Gallinula flavirostra Swainson, 1837.
  • Limnobaenus: gr. λιμνη limnē „bagno, mokradło”; βαινω bainō „chodzić, wędrować”[19]. Gatunek typowy: Rallus fuscus Linnaeus, 1766.
  • Pennula: łac. pennula „skrzydełko” , od zdrobnienia penna „pióro”[20]. Gatunek typowy: †Pennula millsi Dole, 1879 (= †Rallus sandwichensis J.F. Gmelin, 1789.
  • Kittlitzia: kpt. Friedrich Heinrich Freiherr von Kittlitz (1799–1874), armia pruska, podróżnik, artysta, ornitolog[21]. Gatunek typowy: Rallus monasa Kittlitz, 1858; młodszy homonim Kittlitzia Hartert, 1891 (Sturnidae).
  • Aphanolimnas: gr. αφανης aphanēs „ukryty, niewidoczny”, od negatywnego przedrostka α- a-; φαινω phainō „pokazywać się”; nowołac. limnas „wodnik”, od gr. λιμνας limnas „z bagna”, od λιμνη limnē „bagno, moczary”[22]. Nowa nazwa dla Kittlitzia Hartlaub, 1892.
  • Porzanula: rodzaj Porzana Vieillot, 1816; łac. przyrostek zdrabniający -ula[23]. Gatunek typowy: Porzanula palmeri Frohawk, 1892.
  • Porzanoidea: rodzaj Porzana Vieillot, 1816; gr. -οιδης -oidēs „przypominający”[24]. Gatunek typowy: Gallinula immaculata Swainson, 1838 (= Rallus tabuensis J.F. Gmelin, 1789).
  • Schoenocrex: gr. σχοινος skhoinos „sitowie, trzcina”; κρεξ krex, κρεκος krekos „chruściel”[25]. Gatunek typowy: Rallus pusillus Pallas, 1776.
  • Nesophylax: gr. νησοφυλαξ nēsophulax, νησοφυλακος nēsophulakos „strażnik wyspy”, od νησος nēsos „wyspa” (tj. Henderson, Pitcairn); φυλαξ phulax, φυλακος phulakos „strażnik, wartownik”, od φυλασσω phulassō „pilnować”[26]. Gatunek typowy: Porzana atra North, 1908.
  • Palugalla: łac. palus, paludis „bagno”; gallus „kogucik”[27]. Gatunek typowy: Rallus parvus Scopoli, 1769.

Podział systematyczny[edytuj | edytuj kod]

Taksony wyodrębnione z Porzana i Amaurornis[28]. Do rodzaju należą następujące gatunki[29]:

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. W.E. Leach: Leach’s Systematic catalogue of the specimens of the indigenous Mammalia and Birds that are preserved in the British Museum. London: Printed by Richard and Arthur Taylor, 1816, s. 34. (ang.)
  2. J.J. Kaup: Skizzirte Entwickelungs-Geschichte und natürliches System der europäischen Thierwelt: Erster Theil welcher die Vogelsäugethiere und Vögel nebst Andeutung der Entstehung der letzteren aus Amphibien enthält. Darmstadt: In commission bei Carl Wilhelm Leske, 1829, s. 173. (niem.)
  3. J. Pucheran. Notes sur quelques espèces Madécasses de l’ordre des Échassiers. „Revue Zoologique”. 8, s. 277, 1845 (fr.). 
  4. W. Peters. Limnocorax, eine unter den Wasserhühnern abzusondernde neue Gattung und die zu ihr gehörigen Arten. „Bericht über die zur Bekanntmachung geeigneten Verhandlungen der Konigl. Preuss. Akademie der Wissenschaften zu Berlin”. Aus dem Jahre 1854, s. 187, 1854 (niem.). 
  5. C.J. Sundevall: Methodi naturalis avium disponendarum tentamen: försök till fogelklassens naturenliga uppställnung. Stockholm: Samson & Wallin, 1873, s. 130. (łac.)
  6. S.B. Dole. List of birds of the Hawaiian Islands. „Hawaiian Almanac and Annual”. 1879, s. 54, 1879 (ang.). 
  7. G. Hartlaub. Vier seltene Rallen. „Abhandlungen herausgegeben vom Naturwissenschaftlichen Verein zu Bremen”. 12, s. 391, 1893 (niem.). 
  8. R.B. Sharpe. On Pennula and allies. „Bulletin of the British Ornithologists’ Club”. 1 (4), s. xx, 1892 (ang.). 
  9. F.W. Frohawk. Description of a new Species of Rail from Laysan Island (North Pacific). „The Annals and Magazine of Natural History”. Sixth series. 9, s. 247, 1897 (ang.). 
  10. G.M. Mathews. New generic names for Australian birds. „Austral Avian Record”. 1, s. 117, 1912–1913 (ang.). 
  11. A. Roberts. Review of the nomenclature of South African birds. „Annals of the Transvaal Museum”. 8 (4), 1922 (ang.). 
  12. R.C. Murphy. Birds collected during the Whitney South Sea Expedition. „American Museum Novitates”. 124, s. 5, 1924 (ang.). 
  13. Н.Н. Балaцкий. Болотный погоныш Palugalla gen. n. (Ralliformes, Aves). „Русский орнитологический журнал. Экспресс-выпуск”. 20 (691), s. 1907, 2011. ISSN 0869-4362 (ros.). 
  14. a b P.B. Taylor: Family Rallidae (Rails, Gallinules and Coots). W: J. del Hoyo, A. Elliott & J. Sargatal: Handbook of the Birds of the World. Cz. 3: Hoatzin to Auks. Barcelona: Lynx Edicions, 1996, s. 181–184, 187, 189. ISBN 84-87334-20-2. (ang.)
  15. Jobling 2020 ↓, s. Zapornia.
  16. Jobling 2020 ↓, s. Phalaridion.
  17. Jobling 2020 ↓, s. Rallites.
  18. Jobling 2020 ↓, s. Limnocorax.
  19. Jobling 2020 ↓, s. Limnobaenus.
  20. Jobling 2020 ↓, s. Pennula.
  21. Jobling 2020 ↓, s. Kittlitzia.
  22. Jobling 2020 ↓, s. Aphanolimnas.
  23. Jobling 2020 ↓, s. Porzanula.
  24. Jobling 2020 ↓, s. Porzanoidea.
  25. Jobling 2020 ↓, s. Schoenocrex.
  26. Jobling 2020 ↓, s. Nesophylax.
  27. Jobling 2020 ↓, s. Palugalla.
  28. E.C. Dickinson (red.) & J. V. Remsen Jr.: The Howard and Moore Complete Checklist of the Birds of the World. Cz. 1: Non-passerines. Eastbourne: Aves Press, 2013. ISBN 978-0-9568611-0-8. (ang.)
  29. Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek, M. Kuziemko: Rodzina: Rallidae Rafinesque, 1815 - chruściele - Rails and Coots (wersja: 2020-03-14). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2020-03-22].
  30. BirdLife International 2016, Zapornia astrictocarpus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2019-3 [dostęp 2020-03-22] (ang.).
  31. BirdLife International 2016, Zapornia palmeri, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2019-3 [dostęp 2020-03-22] (ang.).
  32. BirdLife International 2016, Zapornia sandwichensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2019-3 [dostęp 2020-03-22] (ang.).
  33. BirdLife International 2016, Zapornia nigra, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2019-3 [dostęp 2020-03-22] (ang.).
  34. BirdLife International 2016, Zapornia monasa, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species 2020 [online], wersja 2019-3 [dostęp 2020-03-22] (ang.).
  35. a b N. Zelenkow. Revision of non-passeriform birds from Polgárdi (Hungary, Upper Miocene): 3. Neoaves. „Paleontological Journal”. 51 (2), s. 203–213, 2017. DOI: 10.1134/S0031030117020162 (ang.). 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. J.A. Jobling: Key to Scientific Names in Ornithology. W: J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D.A. Christie & E. de Juana (red.): Handbook of the Birds of the World Alive. Barcelona: Lynx Edicions, 2020. [dostęp 2020-04-27]. (ang.)