Zaporoże (kraina)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy krainy historycznej. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Przybliżony obszar Zaporoża na mapie współczesnej Ukrainy

Zaporoże (ukr. Запоріжжя, również znana jako Niż) – historyczna nazwa terytorium nad dolnym Dnieprem, leżącego poniżej tzw. porohów (progów skalnych na rzece), w granicach administracyjnych dawnego województwa kijowskiego Rzeczypospolitej.

Historycznie region graniczy na zachodzie z Podolem i Jedysanem, na północy z Ukrainą Prawobrzeżną, Ukrainą Lewobrzeżną i Słobodszczyzną, na wschodzie z Krajem Wojska Dońskiego, a na południu z dawnymi ziemiami Chanatu Krymskiego.

Historia[edytuj]

W średniowieczu koczowali tam Pieczyngowie, Połowcy i Tatarzy. Od czasów Witolda w XV-XVI wieku pod zwierzchnictwem Wielkiego Księstwa Litewskiego. Od unii lubelskiej z 1569 roku w granicach Korony Królestwa Polskiego. W czasach gdy Zaporoże leżało w granicach Rzeczypospolitej, dominującym rodem magnackim na Zadnieprzu byli Wiśniowieccy. Z powodu ograniczonego zasięgu władz urzędników Rzeczypospolitej, Zaporoże stało się miejscem schronienia dla zbiegów oraz osiedlania się przybyszów z centralnej i wschodniej Rzeczypospolitej, a także uchodźców i osadników z Hospodarstwa Mołdawii, Hospodarstwa Wołoszczyzny i Carstwa Rosyjskiego. Od Korony Królestwa Polskiego odłączone w 1686 w konsekwencji postanowień traktatu Grzymułtowskiego i przyłączone do Rosji. W 1751 w północnej części Zaporoża przy granicy z Polską utworzono Nową Serbię (zlikwidowaną w 1764). Od drugiej połowy XVIII wieku część Noworosji. Od 1922 w granicach Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, a od 1991 Ukrainy.

 Osobne artykuły: Kozacy zaporoscySicz.

Miasta[edytuj]

Największe miasta Zaporoża współcześnie (w granicach województwa kijowskiego Korony Królestwa Polskiego):

miasto populacja
(2016)[1]
jednostka adminstracyjna
1. Dnipro 983 836 Obwód dniepropetrowski
2. Zaporoże 756 927 Obwód zaporoski
3. Krzywy Róg 642 333 Obwód dniepropetrowski
4. Kamieńskie 239 237 Obwód dniepropetrowski
5. Kropywnyćkyj 231 089 Obwód kirowohradzki
6. Nikopol 115 447 Obwód dniepropetrowski
7. Pawłohrad 108 623 Obwód dniepropetrowski
8. Aleksandria 82 187 Obwód kirowohradzki
9. Nowomoskowsk 71 427 Obwód dniepropetrowski
10. Perwomajsk[a] 66 606 Obwód mikołajowski

Zobacz też[edytuj]

Uwagi

  1. Częściowo położony na Podolu i w Jedysanie.

Przypisy

  1. [1].

Bibliografia, linki[edytuj]